ವರ್ಷಃ ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಕಾಲಸಂಖ್ಯಾಂ ನಿಬೋಧ ಮೇ
ವರ್ಷವು ಐದು ವಿಧವಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಕೇಳು.
ವರ್ಷೇ ಪೂರ್ಣೇ ನರಾಣಾಂ ಚ ದೇವಾನಾಂ ಚ ದಿವಾನಿಶಮ್ ದೇವಾನಾಂ ಚ ಯುಗೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಕಾಲಸಂಖ್ಯಾವಿದಾಂ ಮತಃ
ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಮಾನವರಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ದೇವತೆಗಳ ಯುಗವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಮನ್ವನ್ತರಂ ತು ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಯುಗಾನಾಮೇಕಸಪ್ತತಿಃ
ದೇವತೆಗಳ ಮನ್ವಂತರವು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಯುಗಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಮೇ ಚೇನ್ದ್ರೇ ಗತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ದಿವಾನಿಶಮ್
ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಇಂದ್ರನು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಲಯಃ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ತತ್ರಾದೃಷ್ಟಾ ವಸುನ್ಧರಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತ ಪ್ರಳಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಭೂಮಿ ಕಾಣಿಸದು.
ಋಷಯೋ ಜೀವಿನಃ ಸರ್ವೇ ಲೀನಾಃ ಕೃಷ್ಣೇ ಪರಾತ್ಪರೇ
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಂತ ಋಷಿಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಲಯೇ ಪ್ರಾಕೃತಿಕೇಽತೀತೇ ಪಾತೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, ಪ್ರಾಕೃತ ಲಯವಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನು ಬೀಳುವಾಗ,
ಏವಂ ನಶ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನ್ಯಖಿಲಾನಿ ಚ
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ನಿಮೇಷಮಾತ್ರಃ ಪ್ರಲಯೋ ಯತ್ರ ವಿಶ್ವಂ ಜಲಪ್ಲುತಮ್ 2.7.
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಲಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಕತಿವಿಧಾ ಸೃಷ್ಟಿರ್ಲಯಃ ಕತಿವಿಧೋಽಪಿ ವಾ
ಹೀಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಎಷ್ಟು ವಿಧಗಳಿವೆ? ಲಯಕ್ಕೂ ಎಷ್ಟು ವಿಧಗಳಿವೆ?
ಸೃಷ್ಟೀನಾಂ ಚ ಕಲಾನಾಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನಾಂ ಚ ನಾರದ
ನಾರದನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಗಳು, ಕಾಲದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,
ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮೀಶ್ವರಶ್ಚೈಕ ಏವ ಸಃ
ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಒಬ್ಬನೇ ಒಡೆಯನು ಅವನು.
ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಶ್ಚ ತಸ್ಯಾಂಶಾಸ್ತಸ್ಯಾಂಶಶ್ಚ ಮಹಾವಿರಾಟ್
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಅವನ ಭಾಗಗಳು, ಮಹಾವಿರಾಟ್ ಕೂಡ ಅವನ ಭಾಗದ ಭಾಗ.
ಸ ಚ ಕೃಷ್ಣೋ ದ್ವಿಧಾಭೂತೋ ದ್ವಿಭುಜಶ್ಚ ಚತುರ್ಭುಜಃ
ಆ ಕೃಷ್ಣನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ಎರಡು ಕೈಗಳೂ ಇರುವವನಾಗಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳೂ ಇರುವವನಾಗಿ.
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿತೃಣಪರ್ಯ್ಯನ್ತಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕಂ ಭವೇತ್
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೇ.
ವಿದ್ಧ್ಯೇಕಂ ಸೃಷ್ಟಿಮೂಲಂ ತತ್ಸತ್ಯಂ ನಿತ್ಯಂ ಸನಾತನಮ್
ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅದು ನಿಜವಾದದು, ಶಾಶ್ವತವಾದದು, ಸದಾಕಾಲ ಇರುವದು.
ನಿರುಪಾಧಿಂ ನಿರಾಕಾರಂ ಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹವಿಗ್ರಹಮ್
ಅದು ಯಾವುದೇ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲದದು, ರೂಪವಿಲ್ಲದದು, ಆದರೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ದ್ವಿಭುಜಂ ಮುರಲೀಹಸ್ತಂ ಗೋಪವೇಷಂ ಕಿಶೋರಕಮ್
ಅವನು ಎರಡು ಕೈಗಳವನು, ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಮೂರಳಿ ಹಿಡಿದಿರುವವನು, ಗೋವಾಳಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ, ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು.
ಕರೋತಿ ಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಾ ಕಮ ಲೋದ್ಭವಃ 2.7.
ಪದ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಧಾತಾ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಾದ್ಯತ್ತಪಸಾ ಸರ್ವೇಶಸ್ತತ್ಸಮೋ ಮಹಾನ್
ಯಾರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
ಮಹಾಮಾಯಾ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮತೀಶ್ವರೀ
ಮಹಾಮಾಯೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಿಯೇ.
ಸಾವಿತ್ರೀ ವೇದಮಾತಾ ಚ ವೇದಾಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವತಾ
ಸಾವಿತ್ರಿ ವೇದಗಳ ತಾಯಿ, ವೇದಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ದೇವತೆ.
ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಧಿದೇವೀ ಸಾ ಪೂಜ್ಯಾ ಚ ವಿದುಷಾಂ ಪುರಾ
ಅವಳು ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ದೇವತೆ, ಪಂಡಿತರು ಪುರಾತನದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯತ್ಸೇವಯಾ ಯತ್ತಪಸಾ ಪ್ರದಾತ್ರೀ ಸರ್ವಸಂಪದಾಮ್
ಯಾರ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವವಳು.
ಯತ್ಸೇವಯಾ ಯತ್ತಪಸಾ ಸರ್ವವಿಶ್ವೇಷು ಪೂಜಿತಾ
ಯಾರ ಸೇವೆಯಿಂದ, ಯಾರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತಳಾದಳು,
ಸರ್ವೇಶ್ವರೀ ಸರ್ವವನ್ದ್ಯಾ ಸರ್ವೇಶಂ ಪ್ರಾಪ ಯಾ ಪತಿಮ್
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಂದನೀಯಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನಾದವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಳು,
ಕೃಷ್ಣವಾಮಾಂಶಸಮ್ಭೂತಾ ಕೃಷ್ಣಪ್ರೇಮಾಧಿದೇವತಾ
ಕೃಷ್ಣನ ಎಡ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರೀತಿಗೆ ದೇವತೆಯಾದಳು,
ಸರ್ವಾಧಿಕಂ ಚ ರೂಪಂ ಚ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ಮಾನಗೌರವಮ್ 2.7.
ಅವಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಂದರ್ಯ, ಅದೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಗೌರವ ದೊರಕಿತ್ತು.
ತಪಶ್ಚಕಾರ ಸಾ ಪೂರ್ವಂ ಶತಶೃಙ್ಗೇ ಚ ಪರ್ವತೇ
ಹಿಂದೆ ಅವಳು ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.
ಕೃಶಾಂ ನಿಃಶ್ವಾಸರಹಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚನ್ದ್ರಕಲೋಪಮಾಮ್
ಅವಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಳಾಗಿ, ಉಸಿರಾಟವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಆದರೆ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣದಂತೆಯೇ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ,