ದ್ವಿಸಹಸ್ರಂ ಜಿತಕ್ರೋಧಾಶ್ಚಾವಧೂತಾಸ್ತಥೈವ ಚ । ಉತ್ಪಲಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ಸಹಸ್ರಂ ಪುಷ್ಪಕಾರಿಣಾಮ್
ಎರಡು ಸಾವಿರ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಅವಧೂತರು ಇದ್ದರು; ಸಾವಿರ ಉಟ್ಪಲಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಹೂಮಾಲೆ ಮಾಡುವವರು ಇದ್ದರು.
ನಾನಾಶಿರ್ಪಕರಾಶ್ಚೈವ ವಿಚಿತ್ರಂ ಚಿತ್ರಮೇವ ಚ । ಲಕ್ಷಂ ಚ ವಾದ್ಯಭಾಣ್ಡಾನಾಂ ನರ್ತಕಾನಾಂ ಚ ಲಕ್ಷಕಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲೆಗಾರರು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಲಕ್ಷ ವಾದ್ಯಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಇದ್ದರು.
ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಗಾಯಕಾನಾಂ ಲಕ್ಷಮೇವ ತು ನಾರದ । ತತ್ರ ಕಲ್ಪೇ ಭಕ್ತ್ಯೇವ ಗನ್ಧರ್ವಶ್ಚೋಪಬರ್ಹಣಃ
ನಾರದ, ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಗಾಯಕರಿದ್ದರು; ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಬರ್ಹಣ ಗಂಧರ್ವನು ಕೂಡ ಇದ್ದನು.
ಪಞ್ಚಾಶತ್ಕಾಮಿನೀಭಿಶ್ಚ ತ್ವಮೇವ ತೇಷು ಮಧ್ಯಗಃ । ವಿದ್ಯಾಧರೀಣಾಂ ಲಕ್ಷಂ ಚ ಲಕ್ಷಮಪ್ಸರಸಾಂ ತಥಾ
ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಐವತ್ತು ಸುಂದರಿಯರ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಿ; ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾಧರಿಯರು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ ಅಪ್ಸರಸರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ಕಿನ್ನರಾಣಾಂ ತ್ರಿಲಕ್ಷಂ ಚಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ತ್ರಿಲಕ್ಷಕಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಗಂಧರ್ವರು ಇದ್ದರು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮo ಮಹಾo ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಜನ್ಮಖo ಉತ್ತo ನಾರದನಾo ರುಕ್ಮಿಣ್ಯುದ್ವಾಹೇ ಪಞ್ಚಾಧಿಕಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಖಂಡದ ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ವಿವಾಹದ ನೂರ ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಅಥ ಪಡಧಿಕಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ನಾಜಾ ಕಕುದ್ಮೀ ಚ ಮಹಾಬಲಃ । ವರಾರ್ಥಂ ಕನ್ಯಕಾಯಾಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾತ್ಸಮಾಗತಃ
ಈ ನಡುವೆ ನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆಂದನು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ನಾಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಕುದ್ಮಿ ತಮ್ಮ ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ವರನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಬಂದರು.
ಪ್ರದದೌ ರೇವತೀಂ ಕನ್ಯಾಂ ಶಶ್ವತ್ಸುಸ್ಥಿರಯೌವನಾಮ್ । ಅಮೂಲ್ಯರತ್ನಭೂಷಾಢ್ಯಾ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ದುರ್ಲಭಾಮ್
ಅವನು ಸದಾ ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪರೂಪವಾದ ರೇವತಿ ಎಂಬ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಬಲಾಯ ಬಲದೇವಾಯ ಸಂಪ್ರದಾನೇನ ಕೌತುಕಾತ್ । ವಯೋ ಯಸ್ಯಾ ಗತಂ ಸತ್ಯೇ ಯುಗಾನಾಂ ಸಪ್ತವಿಂಶತಿಃ
ಅವನು ಆನಂದದಿಂದ ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರನಾದ ಬಲರಾಮನಿಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು; ಆಕೆಯ ವಯಸ್ಸು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಯುಗಗಳನ್ನು ದಾಟಿತ್ತು.
ದತ್ತ್ವಾ ಕನ್ಯಾಂ ವಿಧಾನೇನ ಮುನಿದೇವೇನ್ದ್ರಸಂಸದಿ । ಗಜೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ತ್ರಿಲಕ್ಷಂ ಚ ಜಾಮಾತ್ರೇ ಯೌತುಕಂ ದದೌ
ಮುನಿ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಜಾಮಾತನಿಗೆ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಆನೆಗಳನ್ನು ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
ದಶಲಕ್ಷಂ ತುರಙ್ಗಾಣಾಂ ರಥಾನಾಂ ಲಕ್ಷಮೇವ ಚ । ರತ್ನಾಲಂಕಾರಯುಕ್ತಾನಾಂ ದಾಸೀನಾಂ ಚಾಪಿ ಲಕ್ಷಕಮ್
ಅವನು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರಥಗಳನ್ನು, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ದಾಸಿಯರನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು.
ಮಣಿಲಕ್ಷಂ ರತ್ನಲಕ್ಷಂ ಸ್ವರ್ಣಕೋಟಿಂ ಚ ಸಾದರಮ್ । ವಹ್ನಿಶುದ್ಧಾಂಶುಕಂ ರಮ್ಯಂ ಮುಕ್ತಾಮಾಣಿಕ್ಯಹೀರಕಮ್
ಅವನು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮಣಿಗಳನ್ನು, ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರತ್ನಗಳನ್ನು, ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಸುಂದರ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಮುತ್ತು, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ವಜ್ರಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೀಡಿದನು.
ದತ್ತವಾ ಕನ್ಯಾಂ ಚ ರಾಜೇನ್ದೋ ಬಲಾಯ ಬಲಶಾಲಿನೇ । ರತ್ನೇನ್ದ್ರಸಾರಯಾನೇನ ತೈಃ ಸಾರ್ಧ ಕುಣ್ಡಿನಂ ಯಯೌ
ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಬಲರಾಮನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಆ ರತ್ನಭರಿತ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಕುಂಡಿನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
ಅಥಾನ್ತರೇ ಚ ನಿರ್ಬನ್ಧೇ ಸಾಙ್ಗೇ ಮಙ್ಗಲಕರ್ಮಣಿ । ರೇವತೀಂ ವೇಶಯಾಮಾಸ ಯೋಷಿತಾಂ ಕಮಲಾಕಲಾಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ಅವನು ಕಮಲದ ಕಿರಣದಂತೆ ಸುಂದರಳಾದ ರೇವತಿಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿರಿಸಿದನು.
ದೇವಕೀ ರೋಹಿಣೀ ಚೈವ ಯಶೋದಾ ನನ್ದಗೇಹಿನೀ । ಅದಿತಿಶ್ಚ ದಿತಿಃ ಶಾನ್ತಿರ್ಜಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಮನ್ದಿರಮ್
ದೇವಕಿ, ರೋಹಿಣಿ, ಯಶೋದಾ, ನಂದನ ಹೆಂಡತಿ, ಅದಿತಿ, ದಿತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ವಿಜಯದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಭೋಜಯಾಮಾಸ ದದೌ ತೇಭ್ಯೋ ಧನಂ ಮುದಾ । ಮಙ್ಗಲಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ವಸುದೇವಸ್ಯ ವಲ್ಲಭಾ
ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಧನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು; ವಸುದೇವನ ಪ್ರಿಯೆ ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
ಅಥ ದೇವಾಶ್ಚ ಮುನಯೋ ರಾಜೇನ್ದ್ರಃ ಕಟಕೈಃ ಸಹ । ಸಂಪ್ರಾಪುರ್ಲೀಲಾಮಾತ್ರೇಣ ಕುಣ್ಡಿನಂ ನಗರಂ ಮುದಾ
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜನು ತಮ್ಮ ಬಳಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ಕುಂಡಿನ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
ದದೃಶುರ್ನಗರಂ ಸರ್ವೇ ಹ್ಯತೀವ ಸುಮನೋಹರಮ್ । ಸಪ್ತಭಿಃಪರಿಶಾಭಿಶ್ಚ ಗಭೀರಾಭಿಶ್ಚ ವೇಷ್ಟಿತಮ್
ಅವರು ಆ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅದು ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು, ಏಳು ಆಳವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು.
ಪ್ರಾಕಾರೈಃ ಸಪ್ತಭಿರ್ಯುಕ್ತಂ ದ್ವಾರಾಣಾಂ ಶತಕೈಸ್ತಥಾ । ನಾನಾರತ್ನೈಶ್ಚ ಮಣಿಭಿರ್ನಿರ್ಮಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಆ ನಗರ ಏಳು ಬಲವಾದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ, ನೂರು ಬಾಗಿಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು.
ನಗರಸ್ಯ ಬಹಿರ್ದ್ವಾರಂ ದದೃಶುರ್ವರಯಾತ್ರಿಣಃ । ರಕ್ಷಿತಂ ರಕ್ಷಕೈಃ ಸಾರ್ಧ ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚ ಮಹಾರಥೈಃ
ವಿವಾಹದ ಬಳಗವು ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅದು ರಕ್ಷಕರಿಂದ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾರಥಿಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ರುಕ್ಮಿಶ್ಚ ಶಿಶುಪಾಲಶ್ಚ ದನ್ತವಕ್ತ್ರೋ ಮಹಾಬಲೀ । ಶಾಲ್ವೋ ಮಾಯಾವಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಯುದ್ಧಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದಃ
ರುಕ್ಮಿ, ಶಿಶುಪಾಲ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ದಂತವಕ್ರ, ಮಾಯಾವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಯುದ್ಧಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಶಾಲ್ವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
ನಾನಾಶಾಸ್ರತ್ರೈಸ್ತಥಾಽಶ್ತ್ರೈಶ್ಚ ರಥಸ್ಥಶ್ಚ ರಣೋನ್ಮುಖಃ । ವಿಲೋಕ್ಯ ಕೃಷ್ಣಸೈನ್ಯಂ ಚ ಚುಕೋಪ ನೃಪನನ್ದನಃ
ಅವರು ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ, ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜಕುಮಾರನು ಕೋಪಗೊಂಡನು.
ಉವಾಚ ನಿಷ್ಠುರಂ ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತಿತೀಕ್ಷ್ಮಂ ಸುದುಷ್ಕರಮ್ । ಉಪಹಾಸ್ಯ ಮುನೀನ್ದ್ರಾಂಶ್ಚ ದೇವಾಂಶ್ಚ ಮುನಿಪುಂಗವಾನ್
ಅವನು ಕಿವಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಿದ್ದ, ಸಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಿ, ಮಹಾಮುನಿಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಉಪಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದನು.
ರುಕ್ಮಿರುವಾಚ ಅಹೋ ಕಾಲಕೃತಂ ಕರ್ಮ ದೈವಂ ಚ ಕೇನ ವಾರ್ಯತೇ । ಕಿಂವಾಽಹಂ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದೇವೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಚ ಸಂಸದಿ
ರುಕ್ಮಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಅಯ್ಯೋ, ಇದು ಕಾಲದ ಕ್ರೀಡೆ; ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಾರು ತಡೆಯಬಹುದು? ದೇವತೆಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ?'
ಗ್ರಹೀತುಂ ರುಕ್ಮಿಣೀಂ ಕನ್ಯಾಂ ದೇವಯೋಗ್ಯಾಂ ಮನೋಹರಾಮ್ । ಆಯಾತಿ ದೇವೈರ್ಮುನಿಭಿರ್ನನ್ದಸ್ಯ ಪಶುರಕ್ಷಕಃ
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಾದ ಮನೋಹರಿಯಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು, ನಂದನ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಸಾಕ್ಷಾಜ್ಜಾರಶ್ಚ ಗೋಪೀನಾಂ ಗೋಪೋಚ್ಛಿಷ್ಟಾನ್ನಭೋಜನಃ । ಜಾತೇಶ್ಚ ನಿರ್ಮಯೋ ನಾಸ್ತಿ ಭಕ್ಷ್ಯಮೈಥುನಯೋಸ್ತಥಾ
ಅವನು ಗೋಪಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪರಪುರುಷನಾಗಿ, ಗೋವಿನವರು ಉಳಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು; ಅವನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಧನವಿಲ್ಲ, ಊಟಕ್ಕೂ ವಿವಾಹದ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಕಿಂ ನು ರಾಜೇನ್ದ್ರಪುತ್ರಶ್ಚ ಕಿಂ ನು ವಾ ಮುನಿಪುತ್ರಕಃ । ವಸುದೇವಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ಚ ಭಕ್ಷಣಂ ವೈಶ್ಯಮನ್ದಿರೇ
ಅವನು ರಾಜಕುಮಾರನಾ, ಅಥವಾ ಮುನಿಪುತ್ರನಾ? ವಸುದೇವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನು, ಆದರೂ ವೈಶ್ಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಶಿಶುಕಾಲೇ ಚ ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯಾ ಕೃತಾಽನೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ । ಕುಬ್ಜಾ ಮೃತಾ ಚ ಸಂಭೋಗಾದ್ವಾಸಸಾ ರಜಕೋ ಮೃತಃ
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ದುಷ್ಟನು ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕೊಂದನು; ಕುಬ್ಜೆ ಅವನ ಸಂಗದಿಂದ ಸತ್ತಳು, ಅವನ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ರಜಕನು ಸತ್ತನು.
ರಾಜೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಧೇ ದುಷ್ಟೋ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಂ ಲಭೇದ್ಧ್ರುವಮ್ । ಮಥುರಾಯಾಂ ಚ ಧರ್ಮಿಷ್ಠಃ ಸದ್ಯಃ ಕಂಸೋ ನಿಪಾತಿತಃ
ರಾಜನನ್ನು ದುಷ್ಟತನದಿಂದ ಕೊಂದವನಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬರುವದು. ಆದರೆ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಕಂಸನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಧೆಯಾದನು.
ಶಾಲ್ವ ಉವಾಚ ಯದುಕ್ತಂ ರುಕ್ಮಿಣಾ ದೇವಾಃ ಕಿಮಸತ್ಯಂ ಚ ತತ್ರ ವೈ । ಕೋ ವಾಽಯಂ ರುಕ್ಮಿಣೀಭರ್ತಾ ನನ್ದಸ್ಯ ಪಶುರಕ್ಷಕಃ
ಶಾಲ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ರುಕ್ಮಿಣಿಯವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ದೇವತೆಗಳೇ, ಅದು ಸುಳ್ಳೆನಾ? ಈ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಭರ್ತೆಯಾರು? ನಂದನ ಮಗನ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವನು ಅಲ್ಲವೇ?