ವೃಷಭಾನೇನ ತತ್ಪತ್ನ್ಯಾ ಕಲಾವತ್ಯಾ ಚ ಬಾನ್ಧವೈಃ । ಏವಂ ಚ ನನ್ದಂ ಸಾನನ್ದಂ ಯಶೋದಾಂ ಕಥಯಿಷ್ಯಸಿ
ವೃಷಭಾನು, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಕಲಾವತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೀನು ನಂದನಿಗೂ ಯಶೋದೆಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿ ಸಂತೋಷ ಉಂಟುಮಾಡುವೆ.
ತ್ಯಜ ಶೋಕ್ರಂ ಮಹಾಭಾಗ ವ್ರಜೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ವ್ರಜಂ ವ್ರಜ । ಅಹಮಾತ್ಮಾ ಚ ಸಾಕ್ಷೀ ಚ ನಿರ್ಲಿಪ್ತಃ ಸರ್ವಜೀವಿಷು
ಮಹಾಭಾಗನೆ, ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವ್ರಜದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಆತ್ಮ, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವವನೂ, ಯಾವುದೇ ಬಂಧನಕ್ಕಿಂತ ದೂರವಾಗಿರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
ಜೀವೋ ಮತ್ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಶ್ಚ ಇತ್ಯೇವಂ ಸರ್ವಸಂಮತಮ್ । ಪ್ರಕೃತಿರ್ಮದ್ವಿಕಾರಾ ಚ ಸಾಽಪ್ಯಹಂ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸ್ವಯಮ್
ಜೀವನು ನನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಸತ್ಯ. ಪ್ರಕೃತಿ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದ ಪರಿವರ್ತನೆ; ಆಕೆಯೂ ನಾನು, ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ನಾನು.
ಯಥಾ ದುಗ್ಧೇ ಚ ಧಾವಲ್ಯಂ ನ ತರ್ಯೋರ್ಭೈದ ಏವ ಚ । ಯಥಾ ಜಲೇ ತಥಾ ಶೈತ್ಯಂ ಯಥಾ ವಹ್ನೌ ಚ ದಾಹಿಕಾ
ಹೆಂಗೇನಂದರೆ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿತನವು ಹೇಗೆ ಹಾಲಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡದೆ ಇರುವದೋ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಂಪು, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಶಕ್ತಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುವವು.
ಯಥಾಽಽಕಾಶೇ ತಥಾ ಶಬ್ದೋ ಭೂಮೌ ಗನ್ಧೋ ಯಥಾ ನೃಪ । ಯಥಾ ಶೋಭಾ ಚ ಚನ್ದ್ರೇ ಚ ಯಥಾ ದಿನಕರೇ ಪ್ರಭಾ
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ, ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಕಾಂತಿ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ ಇರುವಂತೆ.
ಯಥಾ ದೀವಸ್ತಥಾಽಽತ್ಮಾಹಂ ತಥೈವ ರಾಧಯಾ ಸಹ । ತ್ಯಜ ತ್ವಂ ಗೋಪಿಕಾಬುದ್ಧಿಂ ರಾಧಾಯಾಂ ಮಯಿ ಪುತ್ರತಾಮ್
ಹಾಗೆ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಇರುವಂತೆ, ನಾನು ಆತ್ಮನಾಗಿ ರಾಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದೇನೆ. ನೀನು ರಾಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ಭಾವನೆ ಬಿಟ್ಟು, ನನ್ನನ್ನು ಮಗನಂತೆ ನೋಡು.
ಅಹಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಃ ಸಾ ಚ ಪ್ರಕೃತಿನೀಶ್ವರೀ । ಶ್ರೂಯತಾಂ ನನ್ದ ಸಾನನ್ದಂ ಮದ್ವಿಭೂತಿಂ ಸುಖಾವಹಾಮ್
ನಾನು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲ; ಆಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅಧಿಪತಿ. ನಂದಾ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ನನ್ನ ಅದ್ಭುತ, ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಡುವ ವೈಭವವನ್ನು ಕೇಳು.
ಪುರಾ ಯಾ ಕಥಿತಾ ತಾತ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನೇ । ಕೃಷ್ಣೋಽಹಂ ದೇವತಾನಾಂ ಚ ಗೋಲೋಕೇ ದ್ವಿಭುಜಃ ಸ್ವಯಮ್
ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಷಯವೇನುಂದರೆ: ನಾನು ಗೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ವಯಂ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಚತುರ್ಭುಜೋಽಹಂ ವೈಕುಣ್ಠೇ ಶಿವಲೋಕೇ ಶಿವಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಽಹಂ ಸೂಯಸ್ತೇಜಸ್ವಿನಾಮಹಮ್
ನಾನು ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳವನಾಗಿ, ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಿವನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದೇನೆ.
ಪವಿತ್ರಾಣಾಮಹಂ ವಹ್ನಿರ್ಜಲಮೇವ ದ್ರವೇಷು ಚ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಮನಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಸಮೀರಃ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿನಾಮ್
ಪವಿತ್ರರಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಗ್ನಿ, ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು, ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ.
ಯಮೋಽಹಂ ದಣ್ಡಕರ್ತ ಣಾಂ ಕಾಲಃ ಕಲಯತಾಮಹಮ್ । ಅಕ್ಷರಾಣಾಮಕಾರೋಽಸ್ಮಿ ಸಾಮ್ನಾಂ ಚ ಸಾಮ ಏವ ಚ
ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಮ, ಕಾಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಲ, ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ 'ಅ' ಮತ್ತು ಸಾಮಗಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಮವೇ ನಾನು.
ಇನ್ದ್ರಶ್ಚತುರ್ದಶೇನ್ದ್ರೇಷು ಕುಬೇರೋ ಧನಿನಾಮಹಮ್ । ಈಶಾನೋಽಹಂ ದಿಮೀಶಾನಾಂ ವ್ಯಾಪಕಾನಾಂ ನಭಸ್ತಥಾ
ನಾನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಶ್ರೀಮಂತರಲ್ಲಿ ಕುಬೇರ, ಅಧಿಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈಶಾನ, ವ್ಯಾಪಕವಾದವರಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ.
ಸರ್ವಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ಜೀವೇಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ಚಾಽಽಶ್ರಮೇಷು ಚ । ಧನಾನಾಂ ಚ ರತ್ನಮಹಮಮೂಲ್ಯಂ ಸರ್ವದುರ್ಲಭಮ್
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಂತರಾತ್ಮ, ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ, ಅಪರೂಪದ ರತ್ನವೇ ನಾನು.
ತೈಜಸಾನಾಂ ಸುವರ್ಣೋಽಹಂ ಮಣೀನಾಂ ಕೌಸ್ತುಭಃ ಸ್ವಯಮ್ । ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಕುಮಾರೋಽಹಂ ಯೋಗೀನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಗಣೇಶ್ವರಃ
ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಚಿನ್ನ, ಮಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ, ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ, ಯೋಗಿಗಳ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ್ವರ.
ಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ಪಾರಿಜಾತೋಽಹಂ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ಪುಷ್ಕರಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಸ್ತಥಾಽರ್ಚ್ಯಾನಾಂ ಪತ್ರಾಣಾಂ ತುಲಸೀತಿ ಚ
ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾರಿಜಾತ, ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರವೇ ನಾನು. ಪೂಜೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮ, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳಸಿಯೇ ನಾನು.
ಸೇನಾಪತೀನಾಂ ಸ್ಕನ್ದೋಽಹಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽಹಂ ಧನುಷ್ಮತಾಮ್ । ರಾಜೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಚ ರಾಮೋಽಹಂ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಮಹಂ ಶಶೀ
ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಕಂದ, ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ರಾಮ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನೇ ನಾನು.
ಮಾಸಾನಾಂ ಮರ್ಗಶೀರ್ಷೋಽಹಮೃತೂನಾಮಸ್ಮಿ ಮಾಧವಃ । ವಾರೇಷ್ವಾದಿತ್ಯವಾರೋಽಹಂ ತಿಥಿಷ್ವೇಕಾದಶೀತಿ ಚ
ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ, ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧವ, ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ, ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿಯೇ ನಾನು.
ಸಹಿಷ್ಣೂನಾಂ ಚ ಪೃಥಿವೀ ಮಾತಾಽಹಂ ಬಾನ್ಧವೇಷು ಚ । ಅಮೃತಂ ಭಕ್ಷ್ಯವಸ್ತೂನಾಂ ಗವ್ಯೇಷ್ವಾಜ್ಯಮಹಂ ತಥಾ
ಸಹಿಷ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ತಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿ, ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತ, ಹಾಲಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪವೇ ನಾನು.
ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಶ್ಚ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಸುರಭಿಃ ಕಾಮಧೇನುಷು । ಗಙ್ಗಾಽಹಂ ಸರಿತಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕೃತಪಾಪವಿನಾಶಿನೀ
ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಭಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪವಿನಾಶಿನಿ ಗಂಗೆಯೇ ನಾನು.
ವಾಣೀತಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಾಂ ಚ ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರಣವಸ್ತಥಾ । ವಿದ್ಯಾಸು ಬೀಜರೂಪೋಽಹಂ ಸಸ್ಯಾನಾಂ ಧಾನ್ಯಮೇವ ಚ
ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಮಾತು, ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರ, ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜರೂಪ, ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವೇ ನಾನು.
ಅಶ್ವತ್ಥಃ ಫಲಿನಾಮೇವ ಗುರೂಣಾಂ ಮನ್ತ್ರದಃ ಸ್ವಯಮ್ । ಕಶ್ಯಪಶ್ಚ ಪ್ರಜೇಶಾನಾಂ ಗರುಡಃ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ತಥಾ
ಹಣ್ಣುಬರುವ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ, ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಕೊಡುವವ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪ, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡನೇ ನಾನು.
ಅನನ್ತೋಽಹಂ ಚ ನಾಗಾನಾಂ ನರಾಣಾಂ ಚ ನರಾಧಿಪಃ । ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೀಣಾಂ ಭೃಗುರಹಂ ದೇವರ್ಷೀಣಾಂ ಚ ನಾರದಃ
ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಜ, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೃಗು, ದೇವರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರದನೇ ನಾನು.
ರಾಜರ್ಷೀಣಾಂ ಚ ಜನಕೋ ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ಶುಕಸ್ತಥಾ । ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಚಿತ್ರರಥಃ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಕಪಿಲೋ ಮುನೀಃ
ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಕ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ, ಗಂಧರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಥ, ಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿ ಕಪಿಲ ಮುನಿಯೇ ನಾನು.
ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ಕವೀನಾಂ ಶುಕ್ರ ಏವ ಚ । ಗ್ರಹಾಣಾಂ ಚ ಶನಿರಹಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಚ ಶಿಲ್ಪಿನಾಮ್
ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರ, ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶನಿ, ವಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನೇ ನಾನು.
ಮೃಗಾಣಾಂ ಚ ಮೃಗೇನ್ದೋಽಹಂ ವೃಷಾಣಾಂ ಶಿವವಾಹನಮ್ । ಐರಾವತೋ ಗಜೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದಸಾಮಹಮ್
ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೃಗರಾಜ, ಎಮ್ಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಾಹನ, ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಐರಾವತ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿಯೇ ನಾನು.
ವೇದಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ವರುಣೋ ಯಾದಸಾಮಹಮ್ । ಉರ್ವಶ್ಯಪ್ಸರಸಾಮೇವ ಸಮುದ್ರಾಣಾಂ ಜಲಾರ್ಣವಃ
ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು, ಜಲಚರಗಳಲ್ಲಿ ವರुण, ಅಪ್ಸರಸಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ವಶಿ, ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಾಗರವೇ ನಾನು.
ಸುಮೇರುಃ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಚ ರತ್ನವತ್ಸು ಹಿಮಾಲಯಃ । ದುರ್ಗಾ ಚ ಪ್ರಕೃತೀನಾಂ ಚ ದೇವೀನಾಂ ಕಮಲಾಲಯಾ
ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮೇರು, ರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯ, ಪ್ರಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿವಾಸವೇ ನಾನು.
ಶತರೂಪಾ ಚ ನಾರೀಣಾಂ ಮತ್ಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ರಾಧಿಕಾ । ಸಾಧ್ವೀನಾಮಪಿ ಸಾವಿತ್ರೀ ವೇದಮಾತಾ ಚ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ಹೆಣಗಳಲ್ಲಿ ಶತರೂಪಾ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ರಾಧಿಕಾ, ಸತೀಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿ, ವೇದಮಾತೆಯೂ ನಾನು.
ಪ್ರಹ್ಲಾದಶ್ಚಾಪಿ ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಬಲಿಷ್ಠಾನಾಂ ಬಲಿಃ ಸ್ವಯಾಮ್ । ನಾರಾಯಣರ್ಷಿರ್ಭಗವಾಞ್ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಮಧ್ಯ ಏವ ಚ
ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಬಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭಗವಂತನಾದ ನಾರಾಯಣ ಋಷಿಯೇ ನಾನು.
ಹನೂಮಾನ್ವಾನರಾಣಾಂ ಚ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಧನಂಜಯಃ । ಮನಸಾ ನಾಗಕನ್ಯಾನಾಂ ವಸೂನಾಂ ದ್ರೋಣ ಏವ ಚ
ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ, ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯ, ನಾಗಕನ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು, ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನೇ ನಾನು.