ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸ್ವಸ್ವಾಮಿವಿಚ್ಛೇದೋ ಮರಣಾದತಿದುಷ್ಕರಃ
ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಗಂಡನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುವುದು ಸಾವುಗಿಂತಲೂ ಕಷ್ಟ.
ಶಿವಃ ಸತೀಂ ತಾಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಙ್ಗೇ ಮಙ್ಗಲಕರ್ಮಣಿ
ಶಿವನು ಸತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದು, ಅವರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಕಲತ್ರವಿರಹಃ ಪುಂಸಾಂ ಸರ್ವಶೋಕಾತ್ಸುದುಷ್ಕರಃ
ಗಂಡಸಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಠಿಣ.
ರತಿಃ ಪುಂಸೋ ವಿರಹಿಣೀ ಶಿವಃ ಸ್ತ್ರೀವಿರಹೀ ಚಿರಮ್
ರತಿ ಗಂಡನಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದಳು; ಶಿವನು ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದನು.
ತದೇವಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಪರಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಮಮ
ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲವಾಗಿದೆ.
ಮೇಲನಂ ಶಕ್ತಿಶಿವಯೋ ರತಿಮನ್ಮಥಯೋಸ್ತತಃ
ಆಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿವರ ಸಂಯೋಗವೂ, ರತಿ ಮತ್ತು ಮನ್ಮಥರ ಸಂಗಮವೂ ನಡೆಯಿತು.
ನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಕೃಷ್ಣಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಸ್ಮಿತಸ್ತಾಮುವಾಚ ಹ
ನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೃಷ್ಣನು ನಗುತ್ತಾ ಅವಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ ಸ್ವಾಲಯಂ ತಂ ಸಮಾನೀಯ ಹರೋದ್ವಾಹಗೃಹಾದಹೋ
ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನನ್ನು ಹರನ ವಿವಾಹ ಮಂಟಪದಿಂದ ಅವನ ಮನೆಯತ್ತ ಕರೆತಂದುಕೊ.
ಭರ್ತುಃ ಸುವೇಷಂ ವಿವಿಧಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಃ ಸ್ವಾಲಿಭಿರ್ಮುದಾ 4.46.
ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನೂ ಅವಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.
ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕಾಮಸ್ತು ತದ್ಭಾವಂ ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಾಯಕಃ
ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ಕಾಮದೇವನು, ಪ್ರೇಮದ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕರ್ತನು, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಶೈಲೇಶೈಲೇಽತಿರಮ್ಯೇ ಚ ನದ್ಯಾಂನದ್ಯಾಂ ನದೇನದೇ
ಪ್ರತಿ ಸುಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿಯೂ, ಹರಿದುಹೋಗುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ,
ಕಾಞ್ಚನೇ ಭೂಮಿನಿಕರೇ ವಟಮೃಲೇಽತಿನಿರ್ಜನೇ
ಬಂಗಾರದಂತಿರುವ ಭೂಮಿಯ ತೊಡಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಲದ ಮರಗಳ ಗುಡಿಸಲಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಏಕಾಂತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ,
ಭ್ರಮರಧ್ವನಿಸಂಯುಕ್ತೇ ಪುಂಸ್ಕೋಕಿಲರುತಶ್ರುತೇ
ಮೆಣಸು ಹೂವಿನ ಗೂಡುಗಳ ಹತ್ತಿರ, ಭ್ರಮರಗಳ ಹೂಂಕರದ ನಡುವೆ, ಗಂಡು ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕೂಗು ಕೇಳುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ,
ಚಿತ್ತೇಷು ಚೇತನಾನಾಂ ಚ ಹರಣಂ ಯೋಷಿತಾಮಹೋ
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದನು.
ಪೂರ್ಣಮಬ್ದಶತಂ ದಿವ್ಯಂ ಸ ರೇಮೇ ವಾಮಯಾ ಸಹ
ಪೂರ್ಣವಾದ ನೂರು ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಸ್ಥತುಸ್ತೌ ಚ ತತ್ರೈವ ಸಂಸಕ್ತೌ ಸತತಂ ಮುದಾ
ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಒಂದಾಗಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಳಿದರು.
ಪತಿವಿಚ್ಛೇದಸಂತಾಪಂ ವಿಜಹೌ ಸಾ ರತಿರ್ಮುದಾ
ರತಿ, ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳು.
ಇತ್ಯೇವಂ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ರತಿಸಂತಾಪಕಾರಣಮ್
ಹೀಗಾಗಿ, ರತಿಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶೃಣ್ವತಾಂ ಕರ್ಣಪೀಯೂಷಂ ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯಮೀಪ್ಸಿತಮ್ 4.46.
ಈ ಕಥೆ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಇದು ಕಿವಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ, ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೂ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದೂ ಆಗಿದೆ.
ವಸಞ್ಛ್ವಶುರಗೇಹೇ ಸ ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ಶಂಕರಃ
ಶಂಕರನು ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ರತ್ನಸ್ಯನ್ದನಮಾರುಹ್ಯ ರತ್ನಸಾರಪರಿಚ್ಛದಮ್
ಅವನು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಶತಶೃಙ್ಗೇ ಸುವಸನೇ ಮಲಯೇ ಗನ್ಧಮಾದನೇ
ನೂರಾರು ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಸುಂದರವಾದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಮಲಯ ಮತ್ತು ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ,
ಪುಲಿನ್ದೇ ಚ ಕಲಿನ್ದೇ ಚ ಪುಂಡ್ರೇ ಪಿಂಡಾರಕೇಂಽಧಕೇ
ಪುಲಿಂದ, ಕಲಿಂದ, ಪುಂಡ್ರ, ಪಿಂಡಾರಕ ಮತ್ತು ಅಂಧಕ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ,
ನಿಕಟೇಽಸ್ತಗಿರೇಃ ಪಾರ್ಶ್ವವಟಮೂಲೇ ಮನೋಹರೇ
ಅಸ್ತಗಿರಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಆಲದ ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ.
ನಾನಾಸ್ಥಾನೇಷು ರಹಸಿ ಪಶುಪಕ್ಷಿವಿವರ್ಜಿತೇ
ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಲ್ಲದ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ,
ಯತ್ರಯತ್ರ ಶಿವಂ ನೀತ್ವಾ ಬಭ್ರಾಮ ಧರಣೀತಲಮ್
ಯಾವೆಲ್ಲ ಕಡೆಗೆ ಶಿವನು ಅವಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನೋ, ಅವರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಾಡಿದರು.
ಕೃತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಸುಚಿರಂ ನ ಪೂರ್ಣಂ ಮಾನಸಂ ತಯೋಃ
ಅವರು ಬಹುಕಾಲ ಆನಂದವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಮಾಯಾತೀತೋಽತಿಮಾಯೇಶೋ ಮಾಯಾಸಕ್ತಃ ಸ್ವಮಾಯಯಾ
ಮಾಯೆಗೂ ಮೀರಿ, ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಒಡೆಯನಾದ ಅವನು, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಳು ಅವಳು,
ಶಕ್ತಿಶಕ್ತಿಮತೋಸ್ತತ್ರ ನ ಬಭೂವ ಪರಿಶ್ರಮಃ 4.46.
ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿವಂತನ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದಣಿವು ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಸುಖಸಂಸಕ್ತಮನಸೋಃ ಪುಲಕಾಞ್ಚಿತಗಾತ್ರಯೋಃ
ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಮನಸ್ಸು, ರೋಮಾಂಚನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೇಹಗಳು,