ಪತಿವ್ರತೇ ಸಮುತ್ತಿಷ್ಠ ಕಥಂ ಮಾಂ ನಾದ್ಯ ಸೇವಸೇ
ಪತಿವ್ರತೆ, ಎದ್ದೇಳು; ಇಂದು ನೀನು ನನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡದೆ ಏಕೆ ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯೆ?
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮೃತದೇಹಂ ಚ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ವಿರಹಾತುರಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಿಯೆಯ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು ಅವಳ ಮೃತದೇಹದ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ಅಧರೇ ಚಾಧರಂ ದತ್ತ್ವಾ ವಕ್ಷೋ ವಕ್ಷಸಿ ಶಙ್ಕರಃ
ಶಂಕರನು ತನ್ನ ತುಟಿಯನ್ನು ಅವಳ ತುಟಿಗೆ, ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಅವಳ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟನು.
ಪುನಃ ಸ ಚೇತನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವೇಗಾದುತ್ಥಾಯ ಶೋಕತಃ
ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದನು, ದುಃಖದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.
ಸಪ್ತದ್ವೀಪಸಪ್ತಸಿನ್ಧುಂ ಲೋಕಾಲೋಕಂ ಚ ಕಾಞ್ಚನಮ್
ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು, ಏಳು ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಚಿನಂತಹ ಲೋಕಾಲೋಕ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ,
ಶತಶೃಙ್ಗಗಿರೇಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಜಮ್ಬುದ್ವೀಪೇ ಚ ಭಾರತೇ 4.43.
ನೂರಾರು ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪರ್ವತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಜಂಬುದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ,
ರುರೋದೋಚ್ಚೈಃ ಸ್ವಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಸತಿ ಸಾಧ್ವೀತ್ಯುದೀರ್ಯ ಚ
ಅವನು ತಾನೇ ಜೋರಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, 'ಸತಿ! ಸದ್ಗುಣವಂತೆಯೇ!' ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.
ತನ್ನೇತ್ರಂ ಚ ಸರೋ ನಾಮ ಮುನೀನಾಂ ತಪಸಃ ಸ್ಥಲಮ್
ಆ ಸ್ಥಳವು ಸರೋ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸರೋವರವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಯತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ನರಾಣಾಂ ನ ಭವೇದ್ಗಿರೇ
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಪರ್ವತನೇ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವಾಗದು.
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ತಾಂ ಮಾನವೀಂ ಮೂರ್ತಿಂ ನರಾ ಯಾನ್ತಿ ಹರೇಃ ಪದಮ್
ಆ ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮನುಷ್ಯರು ಹರಿಯವರ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
ಪೂರ್ಣಮಬ್ದಂ ಮಹಾಯೋಗೀ ವಿರಹಾತುರಮಾನಸಃ
ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಷ, ಮಹಾಯೋಗಿಯು ಪ್ರಿಯೆಯ ವಿಯೋಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.
ಬಭೂವ ಸಿದ್ಧಪೀಠಾನಾಂ ಸಮೂಹೋ ವಾಞ್ಛಿತಪ್ರದಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪೀಠಗಳ ಗುಂಪು ಉದಯವಾಯಿತು, ಅವು ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವು.
ಅಸ್ಥಿಮಾಲಾಂ ವಿನಿರ್ಮಾಯ ಚಕಾರ ಕಣ್ಠಭೂಷಣಮ್
ಅವನು ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಕಂಠದ ಆಭರಣವನ್ನಾಗಿ ಧರಿಸಿದನು.
ಸತಿ ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರೀತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪುನರ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮವಾಪ ಸಃ
ಅವನು 'ಸತಿ, ಪ್ರಾಣಗಳ ಒಡೆಯೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮತ್ತೆ ಭಾವವಶನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.
ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮಃ ಪೂರ್ಣಕಾಮೋ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟೋ ವಿರಹಜ್ವರಾತ್
ತಾನೇ ತಾನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳು ತೀರಿದವನಾಗಿ, ವಿಯೋಗದ ದುಃಖದಿಂದ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಲಗಿದ್ದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಾಃ ಸಮಾಜಗ್ಮುರ್ವಿಸ್ಮಿತಾಃ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಮ್ 4.43.
ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು.
ರತ್ನಯಾನೇನಾಜಗಾಮ ಪದ್ಮಾರ್ಚಿತಪದಾಮ್ಬುಜಃ
ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರಥದಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮೆಯು ಪೂಜಿಸಿದ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅವನು ಬಂದನು.
ಈಷದ್ಧಾಸ್ಯಪ್ರಸನ್ನಾಸ್ಯೋ ವನಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಃ
ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ನಗೆಯ ಹೊಳಪು, ಕಾಡು ಹೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದನು.
ಸಮೂಷುರೀಶಸದಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾನ್ತ ಪ್ರಣಮ್ಯ ತೇ ರುದನ್ತಂ ಬೋಧಯಾಮಾಸ ಜ್ಞಾನೀಶೋ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಗುರುಮ್
ಇಶ್ವರರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪ್ರಿಯನು ನಿನಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರನನ್ನು, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಗುರುವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ಹಿತಮಧ್ಯಾತ್ಮಸಾರಂ ಚ ದುಃಖಶೋಕನಿಕೃನ್ತನಮ್
ನಾನು ನಿನಗೆ ಹಿತವಾದ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಸಾರವಾದ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ತಥಾಪಿ ಬೋಧಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಸರ್ವಜ್ಞಂ ವೇಧಸೋ ವಿಧಿಮ್
ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೆಂದರೂ ಕೂಡ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ.
ವ್ಯವಹಾರೋಽಸ್ತಿ ಲೋಕೇಷು ಸರ್ವಃ ಸರ್ವಪರಸ್ಪರಮ್ .
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಇವೆ.
ವಿಷ್ಣುಮಾಯಾ ಬಲವತೀ ಗುಣಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಬಾಧತೇ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾಯೆ ಬಹಳ ಬಲಶಾಲಿ; ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.
ತತ್ರಾತೀತೇ ಕುತಸ್ತಾನಿ ಸುದಿನೇ ಚ ಸಮಾಗತೇ
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ಎಲ್ಲಿವೆ? ಶುಭದಿನ ಬಂದಾಗ ಅವು ಎಲ್ಲಿವೆ?
ಸರ್ವಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಗಣ್ಯನ್ತೇ ಸ್ವಪ್ನಾನೀವ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ 4.43.
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕನಸುಗಳಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಚೇತನಾಂ ಕುರು ಭದ್ರಂ ತೇ ಸತೀಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸು; ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವೆ.
ತೇಜಃ ಸೂರ್ಯಂ ಮಹೀಂ ಗನ್ಧೋ ತಥಾ ತ್ವಾಂ ಚ ಸತೀ ಶಿವ
ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು, ಭೂಮಿ, ಸುಗಂಧ, ಮತ್ತು ನೀನು, ಸತಿ, ಶಿವನೆಂದು.
ನೇತ್ರಾಣ್ಯುನ್ಮೀಲನಂ ಕೃತ್ವಾ ತ್ರಿನೇತ್ರಃ ಶ್ರೂಯತಾಮಿತಿ ಕಸ್ತ್ವಂ ತೇಜಃಸ್ವರೂಪೋಽಸಿ ಕ ಇಮೇ ತವ ಸನ್ನಿಧೌ
ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು, 'ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ: ನೀನು ಯಾರು, ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪಿಯಾದವನು? ನಿನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಕಿನ್ನಾಮ ಭವತಶ್ಚೈಷಾಂ ಕಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಕಾ ಸತೀ
ನೀನು ಮತ್ತು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಯಾರು? ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳು ಯಾವುವು? ಸತಿ ಯಾರು?