ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಪಪ್ರಚ್ಛ ರಾಧಿಕಾ ದೇವೀ ನಿಗೂಢಮಭಿವಾಞ್ಛಿತಮ್
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಧಿಕಾದೇವಿ ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಗುಪ್ತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಳು.
ಶ್ರೀರಾಧಿಕೋವಾಚ ವದ ಮೇ ವಾಞ್ಛಿತಂ ಪ್ರಶ್ನಂ ಸರ್ವಸಂದೇಹಭಞ್ಜನಮ್ ।। 4.36.
ಶ್ರೀರಾಧಿಕೆಯು ಹೇಳಿದಳು: ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವದನ್ನು ಹೇಳು.
ಸರ್ವಜ್ಞಾನಾಧಿದೇವಶ್ಚ ಶಂಕರಃ ಸರ್ವತತ್ತ್ವವಿತ್
ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಶಂಕರನು.
ಕಥಂ ವಿಭೂತಿಗಾತ್ರಶ್ಚ ಪಞ್ಚವಕ್ತ್ರಸ್ತ್ರಿಲೋಚನಃ
ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿದ್ದು, ಐದು ಮುಖ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು ಹೇಗೆ?
ವೃಷೇಣಾಟತಿ ದೇವೇನ್ದ್ರೋ ವಿಹಾಯ ವರವಾಹನಮ್
ದೇವೇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾಹನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ.
ವಹ್ನಿಶುದ್ಧಾಂಶುಕಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧತ್ತೇ ಶಾರ್ದೂಲಚರ್ಮಕಮ್
ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಾಸ್ತಿ ರತ್ನಕಿರೀಟೇಚ್ಛಾ ಜಟಾಯಾಂ ಪ್ರೀತಿರುತ್ತಮಾ
ಮುತ್ತಿನ ಕಿರೀಟದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ; ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಚನ್ದನಾಗುರುಕಸ್ತೂರೀಸುಗಂಧಿಕುಸುಮಾನಿ ಚ
ಚಂದನ, ಅಗರು, ಕಸ್ತೂರಿ, ಸುಗಂಧದ ಹೂವುಗಳು—
ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ವ್ಯಾಸೇನ ಕಥಯ ಪ್ರಭೋ
ಈ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪ್ರಭು, ವ್ಯಾಸನ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಹೇಳು.
ರಾಧಿಕಾವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಮಧುಸೂದನಃ
ರಾಧೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಧುಸೂದನನು ನಗಿದನು.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ ವಿರರಾಮ ಪೂರ್ಣತಮೋ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮಾಂ ಮನಸಾ ಮುದಾ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪೂರ್ಣನಾದವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶಾಂತನಾದನು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ಮಾಂ ಚ ದದರ್ಶ ಪುರತಃ ಸ್ಥಿತಮ್ ।।4.36.೮೦. ನ ಬಭೂವ ವಿತೃಷ್ಣಶ್ಚ ಲೋಚನಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಲೋಚನಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದವನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಪಶ್ಯನ್ನಿಮೇಷರಹಿತ ಇತಿ ಮತ್ವಾ ಸ್ವಮಾನಸೇ
'ಅವನು ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು.
ಸಹಸ್ರವದನೋಽನನ್ತೋ ಭಾಗ್ಯವಾಂಶ್ಚ ಚತುರ್ಮುಖಃ
ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳ ಅನಂತನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು—
ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕಿಂ ವಾ ಕಿಂ ಸ್ತೌಮಿ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ನಾಥಮೀದೃಶಮ್
ನಾನು ಏನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ ನಾನು ಏನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು, ಇಂತಹ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ?
ಸ್ವ ಮಾನಸೇ ಕುರ್ವತೀದಂ ಶಂಕರೇ ಚ ತಪಸ್ವಿನಿ
ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಶಂಕರನಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ—
ಏಕೈಕವಕ್ತ್ರಂ ಶುಶುಭೇ ಲೋಚನೈಶ್ಚ ತ್ರಿಭಿಸ್ತ್ರಿಭಿಃ। ಬಭೂವ ತೇನ ತನ್ನಾಮ ಪಞ್ಚವಕ್ತ್ರಸ್ತ್ರಿಲೋಚನಃ
ಪ್ರತಿ ಮುಖವೂ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಐದು ಮುಖಗಳ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳವನು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು.
ಸ್ತವನಾದಧಿಕಪ್ರೀತಿಃ ಶಿವಸ್ಯ ದರ್ಶನೇ ಮಮ
ಶಿವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ಸ್ತುತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಕ್ಷೂಂಷಿ ಗುಣರೂಪಾಣಿ ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಃ
ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಅವನ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳು ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿವೆ.
ಸತ್ತ್ವಾಂಶೇನ ದೃಶಾ ಶಂಭುಃ ಪಶ್ಯನ್ಪಾತಿ ಚ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾನ್
ಸತ್ತ್ವಭಾಗದಿಂದ, ಶಂಭು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸತ್ತ್ವಗುಣದವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಚಕ್ಷುಷಸ್ತಾಮಸಾತ್ಪಶ್ಚಾಲ್ಲಲಾಟಸ್ಥಾದ್ಧರಸ್ಯ ಚ 4.36.
ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ತಾಮಸ ಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಹರನ ಲಲಾಟದಿಂದ—
ಕೋಟಿತಾಲಪ್ರಮಾಣಶ್ಚ ಸೂರ್ಯಕೋಟಿಸಮಪ್ರಭಃ
ಅದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಾಳಮರಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿಭೂತಿಗಾತ್ರಃ ಸ ವಿಭುಃ ಸತೀಸಂಸ್ಕಾರಭಸ್ಮನಾ
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನಾದ ಆ ಪ್ರಭು, ಸತೀದೇವಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಡಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಸ್ವಾತ್ಮಾರಾಮೋ ಯದ್ಯಪೀಶಸ್ತಥಾಽಪಿ ಪೂರ್ಣಮಬ್ದಕಮ್
ತಾನೇ ಸ್ವಯಂ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಒಡೆಯನಾದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು.
ಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಂ ಚಾಪಿ ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಪಪಾತ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಹ
ಅವಳ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವೂ ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತೋ, ಆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ,
ತದಾ ಶವಾವಶೇಷಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ವಕ್ಷಸಿ ಶಂಕರಃ
ಆಗ, ಆ ದೇಹವನ್ನು ಶವವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿ, ಶಂಕರನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟನು.
ತದಾ ಗತ್ವಾ ಮಹೇಶಂ ತಂ ಕೃತ್ವಾ ಕ್ರೋಡೇ ಪ್ರಬೋಧ್ಯ ಚ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು.
ತದಾ ಶಿವಶ್ಚ ಸಂತುಷ್ಟಃ ಸ್ವಂ ಲೋಕಂ ಚ ಜಗಾಮ ಹ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶಿವನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ದಿವ್ಯಸ್ರಗ್ಧಾರಿಯೋಗೇನ ನೇಚ್ಛಾ ನಿತ್ಯೇ ಪರೇ ವಿಭೋಃ
ದೈವಿಕ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶಾಶ್ವತ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಚೇಚ್ಛಾ ಕೇಶಸಂಸ್ಕಾರೇ ಸ್ವಾಙ್ಗವೇಷೇಣ ಯೋಗಿನಃ
ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೂದಲು ಅಲಂಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ದೇಹವನ್ನು ಸಿಂಗಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ.