ಕಾ ಕಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಕಃ ಕಾನ್ತಃ ಕಸ್ಯಾ ವಾ ಭುವನತ್ರಯೇ
ಯಾರು ಯಾರ ಪತ್ನಿ? ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರ ಪ್ರಿಯರು?
ಮಿಥ್ಯಾ ಪತ್ನೀ ತವೇಯಂ ಚ ಕ್ಷಣಾತ್ತೇನ ಗತಾಧುನಾ 4.24.
ನೀನು ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ಮಹಿಳೆ ನಿಜವಲ್ಲ; ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವಳು ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾದಳು.
ಏಕಾನಂಶಾ ಚ ಭಗಿನೀ ವಸುದೇವಸುತಾ ಹರೇಃ
ಅವಳು ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರಿ, ಹರಿಯ ಸಹೋದರಿ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಅವತಾರವಿದೆ.
ಕಲ್ಪೇ ಕಲ್ಪೇ ಸುನ್ದರೀ ಸಾ ತವ ಪತ್ನೀ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಸುಂದರಿ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಕನ್ದಲೀ ಕದಲೀಜಾತಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ಮಹೀತಲೇ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಗಿಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ.
ಕಲ್ಪಾನ್ತರೇ ಶಾನ್ತರೂಪಾ ತವ ಪತ್ನೀ ಭವಿಷ್ಯ ತಿ
ಮತ್ತೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಅವಳು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಶೀಘ್ರಂ ಚ ವಿಪ್ರರೂಪೀ ಜನಾರ್ದನಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.
ಮುನಿಃ ಸರ್ವಭ್ರಮಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ತಪಸ್ಯಾಯಾಂ ಮನೋ ದಧೇ
ಆ ಮುನಿಯು ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಟ್ಟನು.
ದೈತ್ಯಸ್ತಾಲವನಂ ಗತ್ವಾ ಬಭೂವ ಗರ್ದಭಾಕೃತಿಃ
ಆ ದೈತ್ಯನು ತಾಳವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಕತ್ತೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು.
ದೈತ್ಯೇನ್ದ್ರೋ ವಿಷ್ಣುಚಕ್ರೇಣ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸುವಾಞ್ಛಿತಮ್
ದೈತ್ಯರ ರಾಜನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
ಕಾಲೇ ತಿಲೋತ್ತಮಾ ಭೂತ್ವಾ ಜಗಾಮ ಸ್ವಾಲಯಂ ಪುನಃ
ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತಿಲೋತ್ತಮೆಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದಳು.
ಇತ್ಯೇವಂ ಕಥಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾಖ್ಯಾನಮುತ್ತಮಮ್ 4.24.
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.
ವಿಶೇಷತಸ್ತವ ಮುಖೇ ಹ್ಯತೀವ ಸುಮನೋಹರಮ್
ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಮುಖ ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ.
ಮೃತಾಯಾಂ ಮುನಿಕನ್ಯಾಯಾಂ ಶಾಪಾದ್ದುರ್ವಾಸಸೋ ಮುನೇಃ
ಮುನಿಯ ಮಗಳು ಸತ್ತಾಗ, ಅದು ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ಪಪಾತ ಧೌತಮೂರ್ಧ್ವಾಚ್ಚ ಧಾರ್ಯಮಾಣಂ ಚ ವಾಯುನಾ
ಆ ವಸ್ತ್ರವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಯೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು.
ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪತಿತೇ ವಸ್ತ್ರೇ ತಪಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮುನೀಶ್ವರಃ
ಆ ವಸ್ತ್ರವು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು.
ಜಗಾಮ ಶೋಕಾವಿಷ್ಟೋಽಪಿ ತೂರ್ಣಂ ಜಾಮಾತುರಾಶ್ರಮಮ್
ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ಅಳಿಯನ ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಹೊರಟರು.
ಗತ್ವಾಽಽಲಯಸಮೀಪಂ ಚ ವಿಪ್ರಃ ಕಾತರಮಾನಸಃ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮನೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿತು.
ಶ್ವಶರಸ್ಯ ಸ್ವರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದುರ್ವಾಸಾ ಭಯವಿಹ್ವಲಃ
ತಂದೆಯವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ದುರ್ವಾಸರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು.
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶ್ವಶುರಂ ಶೋಕಾದ್ವಿಲಲಾಪ ಭೃಶಂ ಪುನಃ
ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅಳಿದರು.
ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾರ್ತಾಂ ಶುಚಾಽಽವಿಷ್ಟಃ ಪಪಾತ ಧರಣೀತಲೇ
ಆ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
ಮೃತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ದುರ್ವಾಸಾ ಮುನೇ ಮನಸಿ ಸಂಕಟಮ್ 4.25.
ಮರಣಹೊಂದಿರುವವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮುನಿಯಾದ ದುರ್ವಾಸರ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳದಿಂದ ತುಂಬಿತು.
ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಚೇತನಾಂ ಶೀಘ್ರಮುವಾಚ ತಂ ಪುರಃ ಸ್ಥಿತಮ್
ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಮಹಾಶೋಕಾದಶ್ರುಪೂರ್ಣಂ ರಕ್ತಪಙ್ಕಜಲೋಚನಮ್
ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಳಂಕಗೊಂಡಿದ್ದವು.
ಔರ್ವ ಉವಾಚ ಸ್ವಲ್ಪದೋಷೇ ಬಹುತರಃ ಕೃತೋ ದಣ್ಡಸ್ತ್ವಯಾ ಕಥಮ್
ಔರ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಗೆ ನೀನು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ್ದೀಯೆ, ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ತ್ವಜ್ಜನ್ಮ ಶಂಕರಾಂಶೇನ ಶಿಷ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಜಗದ್ಗುರೋಃ
ನಿನ್ನ ಜನನ ಶಂಕರನ ಭಾಗದಿಂದ, ನೀನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುರುವಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಶಿಷ್ಯನು.
ಅನಸೂಯಾ ಮಹಾಸಾಧ್ವೀ ಕಮಲಾಂಶಾ ತವ ಪ್ರಸೂಃ
ಅನಸೂಯೆ ಎಂಬ ಮಹಾಸತೀ, ಕಮಲಾದ ಭಾಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದಳು, ಅವಳು ನಿನ್ನ ತಾಯಿ.
ಗುಣವಾಞ್ಜನಕೋ ಯಸ್ಯ ಮಾತಾ ಗುಣವತೀ ಸತೀ
ಯಾರ ತಾಯಿ ಸದಾ ಗುಣವಂತಿ ಸತೀ, ತಂದೆ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು.
ಮಮ ಪ್ರಾಣಾಧಿಕಾ ಕನ್ಯಾ ಮುದಾ ತ್ವಯಿ ಸಮರ್ಪಿತಾ
ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ನನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಗನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ.
ವಾಗ್ದುಷ್ಟಾಯಾಶ್ಚ ದಣ್ಡೋ ಹಿ ಪರಿತ್ಯಾಗಃ ಶ್ರುತೌ ಶ್ರುತಃ
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿರುವ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂದರೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.