ಕಾರಾಗಾರೇ ಚ ಸಂಸಾರೇ ದುರ್ವಹಂ ನಿಗಡಂ ಪರಮ್
ಈ ಸಂಸಾರದ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಬಂಧನವನ್ನು ಭರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.
ಸಙ್ಗಿಚ್ಛಾಯಾತಿರಿಕ್ತಂ ಚ ಕರ್ಮಭೋಗಾತ್ಪರಾತ್ಪರಮ್
ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಜೊತೆಯ ಆಸೆಯೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು.
ಆದೇಹಂ ಸಙ್ಗಿನೀ ಛಾಯಾ ಭೋಗಾನ್ತಂ ಭೋಗ ಏವ ಚ 4.24.
ದೇಹವು ನೆರಳಿನಂತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಆನಂದವೂ ಕೊನೆಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮತಿಶ್ಚೈವಾವಶೀಲಾನ್ತಾ ಸುಖೀ ಜನ್ಮನಿಜನ್ಮನಿ
ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರೂ, ಪ್ರತೀ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಗಡಿ ಇದೆ.
ಯಾವಚ್ಚ ಜೀವಿನೋ ಜನ್ಮ ತಾವದ್ಭೋಗಃ ಸುಖಾವಹಃ
ಪ್ರಾಣಿಯು ಜನ್ಮತೆಗೆತ್ತಿರುವವರೆಗೆ, ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಡುವ ಅನುಭವಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ.
ಧ್ಯಾಯತಃ ಕೃಷ್ಣಪಾದಾಬ್ಜಂ ಮಮ ವಿಘ್ನೋ ಬಭೂವ ಹ
ನಾನು ಕೃಷ್ಣನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನನಗೆ ಒಂದು ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಪುಂಶ್ಚಲ್ಯಾ ಸಹ ಶೃಙ್ಗಾರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೈತ್ಯಸ್ಯ ಮನ್ಮನಃ
ಒಬ್ಬ ದೈತ್ಯನು ವೇಶ್ಯೆಯೊಡನೆ ಕಾಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
ಕಿಂ ತ್ವಹಂ ತವ ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಕಟೂಕ್ತಿಶತಕಂ ಮುನೇ
ಆದರೆ ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಗಳ ನೂರಾರು ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ತವಾಜ್ಞಾಂ ಮಸ್ತಕೇ ಕೃತ್ವಾ ಗ್ರಹೀಷ್ಯಾಮಿ ಸುತಾಂ ತವ
ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ರಹಸ್ಯುಪಸ್ಥಿತಾಂ ಕಾಮಾತ್ಪುಂಶ್ಚಲೀಂ ಚೇಜ್ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ
ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅವರು, ಆಸೆಯಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ವೇಶ್ಯೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ—
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ದುರ್ವಾಸಾ ವಿರರಾಮ ಮುನೇಃ ಪುರಃ
ಹೀಗೆಂದು ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿ, ಮುನಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತುಕೊಂಡನು.
ಸ್ವಸ್ತೀತ್ಯುವಾಚ ದುರ್ವಾಸಾ ಮುನಿಶ್ಚ ಯೌತುಕಂ ದದೌ 4.24.
ದುರ್ವಾಸನು 'ಸುಖವಾಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಮುನಿಯು ಮದುವೆಯ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮವಾಪ ಸ ಮುನಿಃ ಸ್ವಕನ್ಯಾವಿರಹಾತುರಃ
ತಾನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಮಗಳ ಬೇಸರದಿಂದ ಮುನಿಯು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.
ಕ್ಷಣೇನ ಚೇತನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಬೋಧಯಾಮಾಸ ಕನ್ಯಕಾಮ್
ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದನು.
ಔರ್ವ ಉವಾಚ ಹಿತಂ ಸತ್ಯಂ ಚ ವೇದೋಕ್ತಂ ಪರಿಣಾಮಸುಖಾವಹಮ್
ಔರ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದು, ಸತ್ಯವಾದುದು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಕಾನ್ತಶ್ಚ ಪರೋ ಬನ್ಧುರಿಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯರೂ ಪರರ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ದೇವಪೂಜಾ ವ್ರತಂ ದಾನಂ ತಪಶ್ಚಾನಶನಂ ಜಪಃ
ದೇವರ ಪೂಜೆ, ವ್ರತ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಉಪವಾಸ, ಜಪ—
ಪ್ರಾದಕ್ಷಿಣ್ಯಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿಥಿಸೇವನಮ್
ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರಾದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ—
ಕಿಮೇತೈಃ ಪತಿಭಕ್ತಾಯಾ ಅಭಕ್ತಾಯಾಶ್ಚ ಭಾರತೇ ಪತಿಸೇವಾ ಪರೋ ಧರ್ಮಃ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಪಠ್ಯತೇ
ಪತಿಗೆ ಭಕ್ತೆಯಿರುವವಳಿಗೂ ಇಲ್ಲದವಳಿಗೂ, ಭಾರತ, ಇವುಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಪತಿಗೆ ಸೇವೆಮಾಡುವುದು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ವಪ್ರಜ್ಞಾನೇನ ಸತತಂ ಕಾನ್ತಂ ನಾರಾಯಣಾಧಿಕಮ್
ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೆಂಗಸು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನಾರಾಯಣನಂತೆ ನೋಡಬೇಕು.
ಪರಿಹಾಸೇನ ಕೋಪೇನ ಭ್ರಮೇಣಾವಜ್ಞಯಾ ಮುನೇ
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಹಾಸ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ, ಕೋಪದಿಂದಾಗಲಿ, ಗೊಂದಲದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದಾಗಲಿ—
ಸ್ತ್ರಿಯಾ ವಾಗ್ಯೋನಿದುಷ್ಟಾಯಾಃ ಕಾಮತೋ ಭಾರತೇ ಭುವಿ 4.24.
ಭಾರತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾತು ಅಥವಾ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಲ್ಲದ ಹೆಂಗಸು, ಕಾಮದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದರೆ—
ಸರ್ವಧರ್ಮಪರೀತಾ ಯಾ ಕಟೂಕ್ತಿಂ ಕುರುತೇ ಪತಿಮ್
ಯಾವ ಹೆಂಗಸು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಗಂಡನಿಗೆ ಕಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೋ—
ದತ್ತ್ವಾ ಕನ್ಯಾಂ ಬೋಧಯಿತ್ವಾ ಜಗಾಮ ಮುನಿಪುಂಗವಃ
ಆ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಅವಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಮಾಡಿ, ಮಹಾಮುನಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು.
ಸಮ್ಭೋಗೇಚ್ಛಾವೃತೇ ಚಿತ್ತೇ ಕಾಮೀ ಸಂಪ್ರಾಪ ಕಾಮಿನೀಮ್
ಸಂಭೋಗದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿದ ಕಾಮಾತುರನು, ಕಾಮಪೂರ್ಣವಾದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಶಯ್ಯಾಂ ರತಿಕರೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಹಾಮುನೇ
ಆನಂದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಹಾಮುನಿಯೇ—
ನಾರೀರಸಾನಭಿಜ್ಞಃ ಸ್ಯಾದಾಜನ್ಮ ಮುನಿಪುಂಗವಃ
ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಹೆಂಗಸರ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು—
ನಾನಾಪ್ರಕಾರಂ ಶೃಙ್ಗಾರಂ ಚಕಾರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್
ವಿಧಿಯನುಸಾರವಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರೇಮಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಪ್ರಾಪ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಬುಬುಧೇ ನ ದಿವಾನಿಶಮ್
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು; ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
ವಿದಗ್ಧಾಯಾ ವಿದಗ್ಧೇನ ಬಭೂವ ಸಂಗಮಃ ಸಮಃ
ಚತುರ ಹೆಂಗಸೂ, ಚತುರ ಗಂಡಸೂ ಇದ್ದಾಗ ಅವರ ಸಂಗಮ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು.