ಮಾಲಾವತ್ಯುವಾಚ ವಿನಾ ಯೇನ ಶವಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಣಿನೋ ಜಗತೀತಲೇ
ಮಾಲಾವತಿ ಹೇಳಿದಳು: ಯಾರಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಶವಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ,
ನಿರ್ಲಿಪ್ತಂ ಸಾಕ್ಷಿರೂಪಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು 1.18.
ಯಾವನು ಎಲ್ಲರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿಯೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ,
ಯೇನ ಸೃಷ್ಟಾ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸರ್ವಾಧಾರೋ ಪರಾತ್ಪರಾ
ಯಾವನಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲರ ಆಧಾರನೂ, ಪರಾತ್ಪರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ,
ಜಗತ್ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನಿಯತೋ ಯಸ್ಯ ಸೇವಯಾ
ಯಾವನ ಸೇವೆಯಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಸದಾ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾನೆ,
ಧ್ಯಾಯನ್ತೇ ಯಂ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಮುನಯೋ ಮನವಸ್ತಥಾ
ಯವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವುಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ,
ಸಾಕಾರಂ ಚ ನಿರಾಕಾರಂ ಪರಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಮಯಂ ವಿಭುಮ್
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ರೂಪವಂತನೂ ರೂಪರಹಿತನೂ, ಪರಮಾತ್ಮನೂ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಭುವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ,
ತಪಃಫಲಂ ತಪೋಬೀಜಂ ತಪಸಾಂ ಚ ಫಲಪ್ರದಮ್
ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲ, ತಪಸ್ಸಿನ ಬೀಜ, ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವನು,
ಸರ್ವಾಧಾರಂ ಸರ್ವಬೀಜಂ ಕರ್ಮ ತತ್ಕರ್ಮಣಾಂ ಫಲಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಆಧಾರ, ಎಲ್ಲ ಬೀಜಗಳ ಮೂಲ, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳೂ ಅವನೇ ಮತ್ತು ಅವನು ಅವುಗಳ ಫಲವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ವಯಂತೇಜಃಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹವಿಗ್ರಹಮ್
ಅವನ ಸ್ವರೂಪವೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ; ಭಕ್ತರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವನು ಆ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ತತ್ತೇಜೋ ಮಣ್ಡಲಾಕಾರಂ ಸೂರ್ಯಕೋಟಿಸಮಪ್ರಭಮ್
ಆ ಪ್ರಕಾಶವು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ನವೀನನೀರದಶ್ಯಾಮಂ ಶರತ್ಪಙ್ಕಜಲೋಚನಮ್
ಅವನ ಮೈಬಣ್ಣ ಹೊಸ ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದೆ; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಶರದೃತುವಿನ ಕಮಲದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ.
ಕೋಟಿಕನ್ದರ್ಪಲಾವಣ್ಯಂ ಲೀಲಾಧಾಮ ಮನೋಹರಮ್ ।। 1.18.
ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯ ಅನೇಕ ಕಾಮದೇವರನ್ನು ಮೀರಿದೆ; ಅವನು ಲೀಲೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ನೋಡಲು ಮನಮೋಹಕನು.
ದ್ವಿಭುಜಂ ಮುರಲೀಹಸ್ತಂ ಪೀತಕೌಶೇಯವಾಸಸಮ್
ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಕೈಗಳಿವೆ; ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೂರಳಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಹಳದಿ ಪಟಕುಡಿಯುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಗೋಪಾಙ್ಗನಾಪರಿವೃತಂ ಕುತ್ರಚಿನ್ನಿರ್ಜನೇ ವನೇ
ಅವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಕುತ್ರಚಿದ್ಗೋಪವೇಷಂ ಚ ವೇಷ್ಟಿತಂ ಗೋಪಬಾಲಕೈಃ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಗೋಪರ ವೇಷದಲ್ಲಿ, ಗೋಪ ಬಾಲಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತಾನೆ.
ನಿಕರಂ ಕಾಮಧೇನೂನಾಂ ರಕ್ಷನ್ತಂ ಶಿಶುರೂಪಿಣಮ್
ಅವನು ಕಾಮಧೇನುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಬಾಲಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವೇಣುಂ ಕ್ವಣನ್ತಂ ಮಧುರಂ ಗೋಪೀಸಮ್ಮೋಹಕಾರಣಮ್
ಅವನು ಮಧುರವಾಗಿ ವೇಣುವನ್ನು ಊದುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಗೋಪಿಯರು ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾನ್ತಂ ಪಾರ್ಷದೈಶ್ಚ ಸೇವಿತಂ ಚ ಚತುರ್ಭುಜೈಃ
ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪ್ರಿಯನು; ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿರುವ ಪರಿಕರರು ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ವೇತದ್ವೀಪೇ ವಿಷ್ಣುರೂಪಂ ಪದ್ಮಯಾ ಪರಿಷೇವಿತಮ್
ಶ್ವೇತದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಷ್ಣುರೂಪದಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಶಿವಸ್ವರೂಪಂ ಶಿವದಂ ಸ್ವಾಂಶೇನ ಶಿವರೂಪಿಣಮ್
ಅವನು ಶಿವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಅಂಶದಿಂದ ಶಿವನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಯಂ ಮಹದ್ವಿರಾಡ್ರೂಪಂ ವಿಶ್ವೌಘಂ ಯಸ್ಯ ಲೋಮಸು
ಅವನೇ ಮಹದ್ವಿರಾಟ್ ರೂಪ; ಅವನ ರೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ.
ನಾನಾವತಾರಂ ಬಿಭ್ರನ್ತಂ ಬೀಜಂ ತೇಷಾಂ ಸನಾತನಮ್ 1.18.
ಅವನು ನಾನಾ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಶಾಶ್ವತ ಮೂಲವನು.
ಪ್ರಾಣರೂಪಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಚ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮೀಶ್ವರಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನು, ಪರಮಾತ್ಮನು, ಈಶ್ವರನು.
ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಚ ನಿರೀಹಂ ಚ ಸಾರಂ ವಾಙ್ಮನಸೋಃ ಪರಮ್
ಅವನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು; ಮಾತಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀತವಾದ ಸಾರವನು.
ಪಞ್ಚವಕ್ತ್ರಶ್ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರೋ ಗಜವಕ್ತ್ರಃ ಷಡಾನನಃ
ಅವನು ಐದು ಮುಖಗಳವನು, ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು, ಆನೆಮುಖದವನು, ಆರು ಮುಖಗಳವನು.
ಯಂ ಸ್ತೋತುಂ ನ ಕ್ಷಮಾ ಶ್ರೀಶ್ಚ ಜಡೀಭೂತಾ ಸರಸ್ವತೀ
ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಲು ಶ್ರೀಯೂ ಸರಸ್ವತಿಯೂ ಶಕ್ತರಾಗದೆ, ಮೌನವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕಿಂ ಸ್ತೌಮಿ ತಮನೀಹಂ ಚ ಶೋಕಾರ್ತ್ತಾ ಸ್ತ್ರೀ ಪರಾತ್ಪರಮ್
ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಹೆಂಗಸು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾಕೆ ಹೊಗಳಬೇಕು?
ಕೃಪಾನಿಧಿಂ ಪ್ರಣನಾಮ ಭಯಾರ್ತಾ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು, ನಾನು ಆ ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆನು.
ಭರ್ತುರಸ್ಯಾನ್ತರೇ ತಸ್ಯಾಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ನಿರಾಕೃತಿಃ
ಗಂಡನಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಆಕೆಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನು ರೂಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಣನಾಮ ದೇವಸಂಘಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪುರತಃ ಸ್ಥಿತಮ್
ಆಕೆ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪಿಗೂ, ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.