ಅಥ ವಾ ತೇ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪರಂ ಹೇತ್ವನ್ತರಂ ಶೃಣು
ಇನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ರಾಧಾಷೋಡಶನಾಮ್ನಾಂ ಚ ವೃನ್ದಾನಾಮ ಶ್ರುತೌ ಶ್ರುತಮ್
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಹದಿನಾರು ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ವೃಂದೆಯ ಹೆಸರುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.
ಗೋಲೋಕೇ ಪ್ರೀತಯೇ ತಸ್ಯಾಃ ಕೃಷ್ಣೇನ ನಿರ್ಮಿತಂ ಪುರಾ
ಗೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ತಾನಿ ಮೇ ವದ ಶಿಷ್ಯಾಯ ಶ್ರೋತುಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಮಮ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಗುರುವೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯನು, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ನನಗೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
ಶ್ರುತಂ ನಾಮ್ನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ಸಾಮವೇದೇ ನಿರೂಪಿತಮ್
ಸಾಮವೇದದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
ಅಭ್ಯಂತರಾಣಿ ತೇಷಾಂ ವಾ ತದನ್ಯಾನ್ಯೇವ ಮೇ ವಿಭೋ
ಪ್ರಭು, ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಆಂತರಿಕ ಹೆಸರುಗಳೆ? ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇದೆಯೆ?
ನಾಮಾನಿ ತೇಷಾಂ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದುರ್ಲಭಾನಿ ಚ
ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಾಣಾಧಿಕಾ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಿಯಾ ಕೃಷ್ಣಸ್ವರೂಪಿಣೀ ।। 4.17.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಆಕೆ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳು, ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಿಯತಮೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
ಕೃಷ್ಣವಾಮಾಂಗಸಂಭೂತಾ ಪರಮಾನನ್ದರೂಪಿಣೀ
ಆಕೆ ಕೃಷ್ಣನ ಎಡ ಭಾಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು, ಪರಮ ಆನಂದದ ರೂಪವಾಳೆ.
ಚನ್ದ್ರಾವತೀ ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತಾ ಶತಚನ್ದ್ರನಿಭಾನನಾ
ಆಕೆ ಚಂದ್ರಾವತಿ, ಚಂದ್ರಕಾಂತಾ, ಆಕೆಯ ಮುಖ ನೂರು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಧೇತ್ಯೇವಂ ಚ ಸಂಸಿದ್ಧಾ ರಾಕಾರೋ ದಾನವಾಚಕಃ
ಆಕೆ 'ರಾಧೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೂರ್ಣಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು; 'ರಾ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವು ದಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಸೇಶ್ವರಸ್ಯ ಪತ್ನೀಯಂ ತೇನ ರಾಸೇಶ್ವರೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಆಕೆ ರಾಸೇಶ್ವರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಾಸೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ಸರ್ವಾಸಾಂ ರಸಿಕಾನಾಂ ಚ ದೇವೀನಾಮೀಶ್ವರೀ ಪರಾ
ಆಕೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ, ಎಲ್ಲ ರಸಿಕರಿಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಪ್ರಾಣಾಧಿಕಾ ಪ್ರೇಯಸೀ ಸಾ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ
ಆಕೆ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಿಯತಮೆ.
ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾತಿಪ್ರಿಯಾ ಕಾನ್ತಾ ಕೃಷ್ಣೋ ವಾಽಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಿಯಃ ಸದಾ
ಆಕೆ ಕೃಷ್ಣನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಸದಾ ಆಕೆಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
ಕೃಷ್ಣರೂಪಂ ಸನ್ನಿಧಾತುಂ ಯಾ ಶಕ್ತಾ ಚಾವಲೀಲಯಾ
ಆಕೆ ತನ್ನ ಲೀಲಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ವಾಮಾಙ್ಗಾರ್ಧೇನ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಯಾ ಸಂಭೂತಾ ಪರಾ ಸತೀ
ಆ ಪರಮ ಸತೀ, ಕೃಷ್ಣನ ಎಡ ಭಾಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.
ಪರಮಾನನ್ದರಾಶಿಶ್ಚ ಸ್ವಯಂ ಮೂರ್ತಿಮತೀ ಸತೀ 4.17.
ಆಕೆ ಪರಮ ಆನಂದದ ಸಾಗರದ ಸ್ವಯಂ ರೂಪವಾಳೆ.
ಕೃಷಿರ್ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಚನೋ ನ ಏವೋತ್ಕೃಷ್ಟವಾಚಕಃ
‘ಕೃಷಿರ್’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮುಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಪರಮಾವಧಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ತಿ ವೃನ್ದಾವನಂ ಯಸ್ಯಾಸ್ತೇನ ವೃನ್ದಾವನೀ ಸ್ಮೃತಾ
ಯಾರ ಬಳಿ ವೃಂದಾವನ ಇದೆ, ಅವಳನ್ನು ವೃಂದಾವನೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಘಃ ಸಖೀನಾಂ ವೃನ್ದಃ ಸ್ಯಾದಕಾರೋಽಪ್ಯಸ್ತಿವಾಚಕಃ
ಸಖಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ವೃಂದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ‘ಅ’ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವೂ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.
ವೃನ್ದಾವನೇ ವಿನೋದಶ್ಚ ಸೋಽಸ್ಯಾ ಹ್ಯಸ್ತಿ ಚ ತತ್ರ ವೈ
ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಆನಂದವಿದೆ, ಅದು ಅವಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿದೆ.
ನಖಚನ್ದ್ರಾವಲೀವಕ್ರಚನ್ದ್ರೋಽಸ್ತಿ ಯತ್ರ ಸಂತತಮ್
ಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಖಚಂದ್ರಗಳ ಸಾಲು ಮತ್ತು ವಕ್ರಚಂದ್ರ ಇದ್ದಾರೆ.
ಚನ್ದ್ರತುಲ್ಯಾ ಕಾನ್ತಿರಸ್ತಿ ಸದಾ ಯಸ್ಯಾ ದಿವಾನಿಶಮ್
ಯಾರ ಕಾಂತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಂದ್ರನಂತಿದೆ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ.
ಶರಚ್ಚನ್ದ್ರಪ್ರಭಾ ಯಸ್ಯಾಶ್ಚಾನನೇಽಸ್ತಿ ದಿವಾನಿಶಮ್
ಯಾರ ಮುಖ ಸದಾ ಶರದೃತುವಿನ ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಎಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ.
ಇದಂ ಷೋಡಶನಾಮೋಕ್ತಮರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯಾನಸಂಯುತಮ್
ಈ ರೀತಿ ಹದಿನಾರು ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಚ ಪುರಾ ದತ್ತಂ ಧರ್ಮಾಯ ಜನಕಾಯ ಮೇ
ಈದು ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನೀಡಿದ್ದನು.
ಪುಷ್ಕರೇ ಚ ಮಹಾತೀರ್ಥೇ ಪುಣ್ಯಾಹೇ ದೇವಸಂಸದಿ 4.17.
ಪುಷ್ಕರ ಎಂಬ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪುಣ್ಯ ದಿನದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ.
ಇದಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ ತುಭ್ಯಂ ದತ್ತಂ ಮಯಾ ಮುನೇ
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಈ ಮಹಾ ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.
ಯಾವಜ್ಜೀವಮಿದಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೇನ್ನರಃ
ಯಾರು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ,