ಸ ಈಶಶ್ಚತುರೋ ವೇದಾನ್ಸಸೃಜೇ ಮಙ್ಗಲಾಲಯಾನ್
ಅವನೇ ಶುಭದ ಆಲಯವಾದ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಾಥರ್ವಾಖ್ಯಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೇದಾನ್ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವಣವೇದ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು ನೋಡಿದರು.
ಕೃತ್ವಾ ತು ಪಞ್ಚಮಂ ವೇದಂ ಭಾಸ್ಕರಾಯ ದದೌ ವಿಭುಃ 1.16.
ನಂತರ ಐದನೇ ವೇದವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಭಾಸ್ಕರಶ್ಚ ಸ್ವಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯ ಆಯುರ್ವೇದಂ ಸ್ವಸಂಹಿತಾಮ್
ಆ ಭಾಸ್ಕರನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಸಂಹಿತೆಯಾದ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ತೇಷಾಂ ನಾಮಾನಿ ವಿದುಷಾಂ ತನ್ತ್ರಾಣಿ ತತ್ಕೃತಾನಿ ಚ
ಆ ಪಂಡಿತರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿವೆ.
ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ದಿವೋ ದಾಸಃ ಕಾಶೀರಾಜೋಽಶ್ವಿನೀಸುತೌ
ಧನ್ವಂತರಿ, ದಿವೋದಾಸನು, ಕಾಶಿರಾಜನು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿಯ ಪುತ್ರರು.
ಜಾಬಾಲೋ ಜಾಜಲಿಃ ಪೈಲಃ ಕರಥೋಽಗಸ್ತ್ಯ ಏವ ಚ
ಜಾಬಾಲ, ಜಾಜಲಿ, ಪೈಲ, ಕರಥ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯರು—
ಚಿಕಿತ್ಸಾತತ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನಂ ನಾಮ ತನ್ತ್ರಂ ಮನೋಹರಮ್
ಚಿಕিৎসಾತತ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಗ್ರಂಥವಿದೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸಾದರ್ಪಣಂ ನಾಮ ದಿವೋದಾಸಶ್ಚಕಾರ ಸಃ
ದಿವೋದಾಸನು ಚಿಕിത്സಾದರ್ಪಣ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಚಿಕಿತ್ಸಾಸಾರತನ್ತ್ರಂ ಚ ಶ್ರಮಘ್ನಂ ಚಾಶ್ವಿನೀಸುತೌ
ಅಶ್ವಿನೀದೇವರುಗಳು ಶ್ರಮವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಚಿಕിത്സಾಸಾರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
ಚಕಾರ ಸಹದೇವಶ್ಚ ವ್ಯಾಧಿಸಿನ್ಧುವಿಮರ್ದನಮ್
ಸಹದೇವನು ವ್ಯಾಧಿಗಳ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಚ್ಯವನೋ ಜೀವದಾನಂ ಚ ಚಕಾರ ಭಗವಾನೃಷಿಃ
ಭವ್ಯ ಋಷಿಯಾದ ಚ್ಯವನನು ಜೀವದಾನ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಸರ್ವಸಾರಂ ಚನ್ದ್ರಸುತೋ ಜಾಬಾಲಸ್ತನ್ತ್ರಸಾರಕಮ್ 1.16.
ಚಂದ್ರನ ಮಗನು ಸರ್ವಸಾರ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು, ಜಾಬಾಲನು ತಂತ್ರಸಾರಕ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಪೈಲೋ ನಿದಾನಂ ಕರಥಸ್ತನ್ತ್ರಂ ಸರ್ವಧರಂ ಪರಮ್
ಪೈಲನು ನಿಧಾನ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು, ಕರಥನು ಸರ್ವಧರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
ಚಿಕಿತ್ಸಾಶಾಸ್ತ್ರಬೀಜಾನಿ ತ ನ್ತ್ರಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಷೋಡಶ
ಈ ಹದಿನಾರು ಗ್ರಂಥಗಳು ಚಿಕിത്സಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೀಜಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಥಿತ್ವಾ ಜ್ಞಾನಮನ್ತ್ರೇಣೈವಾಯುರ್ವೇದಪಯೋನಿಧಿಮ್
ಜ್ಞಾನಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಯುರ್ವೇದದ ಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸಿ,
ಏತಾನಿ ಕ್ರಮಶೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದಿವ್ಯಾಂ ಭಾಸ್ಕರಸಂಹಿತಾಮ್
ಈ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೋಡಿ, ದೈವಿಕ ಭಾಸ್ಕರಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ವ್ಯಾಧೇಸ್ತತ್ತ್ವಪರಿಜ್ಞಾನಂ ವೇದನಾಯಾಶ್ಚ ನಿಗ್ರಹಃ
ರೋಗದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು, ನೋವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು—
ಆಯುರ್ವೇದಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾತಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸು ಯಥಾರ್ಥವಿತ್
ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದವನು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಜನಕಃ ಸರ್ವರೋಗಾಣಾಂ ದುರ್ವಾರೋ ದಾರುಣೋ ಜ್ವರಃ
ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳ ಮೂಲವು ತಡೆಯಲಾಗದ ಭಯಾನಕ ಜ್ವರವಾಗಿದೆ.
ಭೀಮಸ್ತ್ರಿಪಾದಸ್ತ್ರಿಶಿರಾಃ ಷಡ್ಭುಜೋ ನವಲೋಚನಃ
ಅದು ಭೀಕರ, ಮೂರು ಕಾಲು, ಮೂರು ತಲೆ, ಆರು ಕೈಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವದು—
ಮನ್ದಾಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಯ ಜನಕೋ ಮನ್ದಾಗ್ನೇರ್ಜನಕಾಸ್ತ್ರಯಃ
ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಡಿಮೆ ಜಠರಾಗ್ನಿ; ಆ ಕಡಿಮೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ—
ವಾಯುಜಃ ಪಿತ್ತಜಶ್ಚೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಶ್ಚ ತಥೈವ ಚ 1.16.
ಅವು ವಾತದಿಂದ, ಪಿತ್ತದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವವು.
ಪಾಣ್ಡುಶ್ಚ ಕಾಮಲಃ ಕುಷ್ಠಃ ಶೋಥಃ ಪ್ಲೀಹಾ ಚ ಶೂಲಕಃ
ಪಾಂಡು, ಕಾಮಲ, ಕುಷ್ಠ, ಶೋಥ, ಪ್ಲೀಹಾ ಮತ್ತು ಶೂಲಕ—
ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಶ್ಚ ಗುಲ್ಮಶ್ಚ ರಕ್ತದೋಷವಿಕಾರಜಃ
ಮೂತ್ರದ ಕಷ್ಟಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಬರುವ ರೋಗಗಳು,
ಭ್ರಮರೀ ಸನ್ನಿಪಾತಶ್ಚ ವಿಷೂಚೀ ದಾರುಣೀ ಸತಿ
ಭ್ರಮರಿ, ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಮಿಶ್ರ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷೂಚಿ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಕಾಯಿಲೆ,
ಮೃತ್ಯುಕನ್ಯಾಸುತಾಶ್ಚೈತೇ ಜರಾ ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಕನ್ಯಕಾ
ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮರಣದ ಪುತ್ರಿಯರು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವು ಅವಳ ಕನ್ಯೆ.
ಏತೇ ಚೋಪಾಯವೇತ್ತಾರಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಚ ಸಂಯತಮ್
ಈ ರೋಗಗಳು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿರುವವನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಚಕ್ಷುರ್ಜಲಂ ಚ ವ್ಯಾಯಾಮಃ ಪಾದಾಧಸ್ತೈಲಮರ್ದನಮ್
ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆಯುವುದು, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದು, ಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವುದು,
ವಸನ್ತೇ ಭ್ರಮಣಂ ವಹ್ನಿಸೇವಾಂ ಸ್ವಲ್ಪಾಂ ಕರೋತಿ ಯಃ
ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಹತ್ತಿರ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು,