अरुणोदयकालेऽपि न त्यजेन्माधवं सती । माधवः प्रीतिवचसा बोधयामास साघनात्
अरुणोदय के समय भी वह सती माधव को छोड़कर नहीं गई; माधव ने प्रेमभरे वचनों से उसे धीरे-धीरे जगाया।
प्रातः कृत्यं ततः कृत्वा स्वारुरोह रथं हरिः । गोपीभी राधया सार्धं शरत्कमललोचनः
फिर प्रातःकाल के कर्तव्य करके, शरत्कमल जैसी आँखों वाले हरि ने राधा और गोपियों के साथ रथ पर चढ़ाई की।
योजनायतविस्तीर्ण गृहेस्त्रिशतकोटिभिः । मणीन्द्रसारनिर्माणैर्ज्वलद्भिरुपशोभितम्
वह रथ एक योजन लंबा-चौड़ा था, जिसमें तीन सौ करोड़ घर थे, जो उत्तम रत्नों से बने और तेज से चमक रहे थे।
गोलोकादागतं तत्र मनोयायि मनोहरम् । सहस्रचक्रसंयुक्तं महस्राश्वैः प्रचालितम्
वह मन को मोह लेने वाला, गोलोक से आया अद्भुत रथ था, जिसमें हजार पहिए लगे थे और हजारों तेजस्वी घोड़े उसे खींच रहे थे।
मणिस्तम्भैश्त्रिकोटीभी रत्नराजिविराजितम् । मुक्तामाणिक्यपरमैर्हीरहारैः सुशोभितम्
उसमें तीस करोड़ मणियों के स्तंभ थे, और वह उत्तम मोती, माणिक्य और हीरे के हारों से सुसज्जित था।
नानाचित्रैर्विचित्रैश्च श्वेतचामरदर्पणैः । वह्निशुद्धांशुकैर्दीप्तैर्मालाजालैर्विभूषितम्
वह अनेक सुंदर सफेद चंवर, दर्पण, अग्नि से शुद्ध किए गए चमकदार वस्त्रों और फूलों की मालाओं से सजा हुआ था।
रत्निर्माणतल्पैश्च पुष्पचन्दनचर्चितम् । समानरूपवेषैश्च गोपीलक्षैः समावृतम्
उसमें रत्नों के पलंग थे, जो फूल और चंदन से सुगंधित थे, और असंख्य गोपियाँ, एक जैसे वस्त्रों में सजी, चारों ओर थीं।
रथेन तेन भगवान्पुनर्वृन्दावनं ययौ । तत्र गत्वा निशाकाले विजहार जले स्थले
उसी रथ से भगवान फिर वृंदावन गए; वहाँ रात के समय जल और स्थल दोनों में क्रीड़ा की।
शृङ्गारं सुचिरं कृत्वा वनेषूपवनेषु च । राधिकां दर्शयामास यथासर्व च नूतनम्
वनों और उपवनों में बहुत समय तक प्रेम का आनंद लेने के बाद, उन्होंने राधिकाको सबके सामने नित्य नवीन रूप में प्रकट किया।
विस्पन्दके सुरसने माहेन्द्रे नन्दने वने । सुमेरुशिखरे रम्ये पर्वते गन्धमादने
विस्पंद, सुरसने, माहेंद्र, नंदन वन में, सुमेरु पर्वत की सुंदर चोटी पर और गंधमादन पर्वत पर।
शैले शैले सुन्दरे च कन्दरे कन्दरे वने । पुष्पोद्याने सुरहसि नद्यां नद्यां नदे नदे
हर एक पर्वत पर, हर सुंदर गुफा में, हर वन में, हर फूलों के बाग में, हर दिव्य सरोवर में, हर नदी में और हर छोटी-बड़ी धारा में,
समुद्रपुलिने रम्ये पारिजातवने वने । सुभद्रे पुष्पभद्रे च नारायणसरोवरे
सुंदर समुद्र के किनारे, पारिजात के उपवन में, शुभ और पावन फूलों के बागों में, और नारायण सरोवर में,
पवनस्यैव निलये मलये च सुरालये । त्रिकूटे भद्रकूटे च पञ्चकूटे सुकूटके
पवन के निवास में, मलय पर्वत पर, देवताओं के भवनों में, त्रिकूट, भद्रकूट, पंचकूट और सुकूटक पर्वतों पर,
देवानां कमनीयायां काञ्चन्यां च तथैव च । समुद्रे च समुद्रे च द्वीपे द्वीपे मनोहरे
देवताओं की प्रिय और सुंदर स्वर्णभूमि में, वैसे ही समुद्र में, और हर मनोहर द्वीप में,
खर्वटे प्रवरे रम्ये पुण्यचन्द्रसरोवरे । सुपार्श्वे मुनिपार्श्वे च स रेमे राधया सह
श्रेष्ठ और रमणीय खरवट में, पुण्यचंद्र सरोवर के तट पर, और उत्तम तथा मुनियों के पास, वहाँ वे राधा के साथ विहार करते थे।
शीघ्रं च पुनरागत्य जम्बूद्वीपं च पुण्यदम् । द्वारकां दर्शयामास पर्वतं रैवतं तथा
फिर शीघ्र ही पुण्यदायक जम्बूद्वीप लौटकर, उन्होंने द्वारका और रैवत पर्वत भी दिखाए।
गोकुलं पुनरागत्य गोपगोकुलसंकुलम् । तत्र दृष्ट्वा च भाण्डीरं पुण्यं वृन्दावनं ययौ
फिर से गोकुल लौटकर, जहाँ ग्वालों की भीड़ थी, वहाँ भांडीर को देखकर वे पावन वृंदावन चले गए।
श्रीकृण्णागमनं श्रुत्वा यशोदा नन्द एव च । गोपा गोप्यश्च वृद्धाश्चाप्यश्रुनेत्रा निराकुलाः
श्रीकृष्ण के आगमन का समाचार सुनकर, यशोदा, नंद, ग्वाले, गोपियाँ और वृद्धजन, सबकी आँखें आँसुओं से भर गईं और वे भावविभोर हो गए।
वारणेन्द्रं पुरस्कृत्य वेश्यां च नटनर्तकाः । पतिपुत्रवतीं साध्वीं ब्राह्मणीं ब्राह्मणं तथा
आगे हाथी को रखकर, नगर की वेश्याएँ, नर्तकियाँ, पति-पुत्र वाली स्त्रियाँ, सती साध्वी, ब्राह्मणियाँ और ब्राह्मण,
यथा देवाश्च वह्निं च दृष्ट्वा नन्दं च मातरम् । आययुर्बालकृष्णश्च राधया सह माधवः
जैसे देवता और अग्नि, नंद और उनकी माता को देखकर आए, वैसे ही बालकृष्ण भी राधा और माधव के साथ वहाँ पहुँचे।
मातुः क्रोडमारुरोह प्रहस्य मधुसूदनः । नन्दो यशोदया सार्ध चुचुम्ब मुखपङ्कजम्
मधुसूदन हँसते हुए अपनी माता की गोद में बैठ गए; नंद ने यशोदा के साथ मिलकर उनके कमल जैसे मुख का चुम्बन किया।
आश्लिश्य भृशमुच्चैश्च सिषेच नेत्रजैर्जलैः । स्वयं च भगवान्कृष्णो यशोदायाः स्तनं पपौ
उन्हें जोर से गले लगाकर, आँखों से आँसू बहाते हुए, स्वयं भगवान कृष्ण ने यशोदा का दूध पिया।
तादृशं ददृशुः सर्वे यादृशो मथुरां ययौ । मुरलीहस्तविन्यस्तं रत्नभूषणभूषितम्
सबने उन्हें वैसे ही देखा जैसे वे मथुरा गए थे—हाथ में बांसुरी, रत्नों के आभूषणों से सुसज्जित।
यथैकादशवर्षीयं शोभितं पीतवाससा । मयूरपिच्छचूडं च मालतीमाल्यमण्डितम्
ग्यारह वर्ष के किशोर के रूप में, पीले वस्त्रों में शोभायमान, सिर पर मोरपंख का मुकुट और मालती के फूलों की माला पहने हुए।
मन्दिरं वेशयामास राधया सह माधवम् । यशोदा मङ्गलं कृत्वा भोजयामास ब्राह्मणान्
राधा और माधव के साथ वे महल में प्रविष्ट हुए; यशोदा ने शुभ कार्य करके ब्राह्मणों को भोजन कराया।
पूजां चकार गोपीनां मुनीनां च यथा जनः । मणिरत्नं प्रवालं च सुवर्ण परमं तथा
उन्होंने गोपियों और मुनियों की पूजा की, जैसा प्रथा थी; उन्होंने मणि, रत्न, प्रवाल और उत्तम सोना दान में दिया।
भुक्तामाणिक्यहीरं च ब्राह्मणेभ्यो ददौ मुदा । गजरत्नं गवां रत्नमश्वरत्नं मनोहरम्
उन्होंने हर्षपूर्वक ब्राह्मणों को पहने हुए माणिक्य, हीरे, श्रेष्ठ हाथी, गायों का रत्न और मनोहर घोड़े का रत्न भी दिया।
आसनानि च पात्राणि भूषणानि तथैव च । धान्यान्यपि च सस्यानि वस्त्राणि च तथा ददौ
उन्होंने आसन, बर्तन, आभूषण, अनाज, फसलें और वस्त्र भी दान में दिए।
अपूर्व दर्शयामास राधया सह माधवम् । गोपीगणं च मिष्टान्नं सादरेणापि नारद
उसने नारद जी, एक अनोखा दृश्य दिखाया—राधा जी के साथ माधव, ग्वाल-बालों की मंडली और तरह-तरह के मीठे व्यंजन, सब बड़े आदर के साथ।
दुन्दुभीन्वादयामास कारयामास मङ्गलम् । देवांश्च भोजयामास सानन्दं च मनोहरम्
उसने नगाड़े बजवाए और मंगल गीत गवाए; देवताओं को भी आनंदपूर्वक स्वादिष्ट भोजन कराया।