अष्टावक्रो वामनश्च वाल्मीकिः पारिभद्रकः । पैलो वैशंपायनश्च प्रचेताः पुरुजित्तथा
अष्टावक्र, वामन, वाल्मीकि, पारिभद्र, पैल, वैशंपायन, प्रचेतस और पुरुजित भी वहाँ पहुँचे।
भृगुर्मरीचिर्मधुजित्कश्यपश्च प्रजापतिः । अदितिर्देवमाता च दितिर्दैत्यप्रसूस्तथा
भृगु, मरीचि, मधुजित, प्रजापति कश्यप, देवमाता अदिति और दैत्य माता दिति भी वहाँ आईं।
सुमन्तुश्च सुभानुश्च कण्वः कात्यायनस्तथा । मार्कण्डेयो लोमशश्च कपिलश्च पराशरः
सुमंतु, सुभानु, कण्व, कात्यायन, मार्कंडेय, लोमश, कपिल और पराशर—ये सभी भी वहाँ उपस्थित हुए।
पाणिनिः पारियात्रश्च पारिभद्रश्च पुंगवः । संवर्तश्चाप्युतथ्यश्च नरोऽहं चापि नारद
पाणिनि, पारियात्र, महान पारिभद्र, संवर्त, उतथ्य, नर, मैं स्वयं और नारद भी वहाँ आए।
विश्वामित्रः शतानन्दो जाबालिस्तैतिलस्तथा । सांदीपनिश्च ब्रह्मांशो योगिनां ज्ञानिनां गुरुः
विश्वामित्र, शतानंद, जाबालि, तैतिल, सांदीपनि, ब्रह्मांश, योगियों और ज्ञानी जनों के गुरु—ये भी वहाँ पहुँचे।
उपमन्युर्गौरमुखो मैत्रेयश्च श्रुतश्रवाः । कठः कचश्च करखो भरद्वाजश्च धर्मवित्
उपमन्यु, गौरमुख, मैत्रेय, श्रुतश्रवा, कठ, कच, करख और धर्म के जानकार भरद्वाज भी वहाँ उपस्थित थे।
सशिष्या मुनयः सर्वे वसुदेवाश्रमं ययुः । वसुदेवश्च तान्दृष्ट्वा ववन्दे दण्डवद्भुवि
ये सभी मुनि अपने शिष्यों सहित वसुदेव के आश्रम में पहुँचे। वसुदेव ने उन्हें देखकर भूमि पर दंडवत प्रणाम किया।
अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा सस्मितो हंसवाहनः । रत्ननिर्माणयानेन पार्वत्या सह शंकरः
उसी समय, मुस्कुराते हुए ब्रह्मा, हंस पर सवार होकर, पार्वती और शंकर के साथ रत्नों के बने रथ में वहाँ आए।
नन्दी स्वयं महाकालो वीरभद्रः सुभद्रकः । मणिभद्रः पारिभद्रः कार्तिकेयो गणेश्वरः
नंदी स्वयं, महाकाल, वीरभद्र, सुभद्रक, मणिभद्र, पारिभद्र, कार्तिकेय और गणेश—ये सभी वहाँ उपस्थित हुए।
गजेन्द्रेण महेन्द्रश्च धर्मश्चन्द्रो रविस्तथा । कुबेरो वरुणश्चैव पवनो वह्निरेव च
गजराज के साथ महेन्द्र, धर्म, चंद्र, रवि, कुबेर, वरुण, पवन और अग्नि भी वहाँ आए।
यमः संयमिनीनाथो जयन्तो नलकूबरः । सर्वे ग्रहाश्च वसवो रुद्राश्च सगणस्तथा
यम, संयमिनी के स्वामी, जयंत, नलकूबर, सभी ग्रह, वसु, रुद्र और उनके गण भी वहाँ पहुँचे।
आदित्याश्च तथा शेणो नानादेवाः समाययुः । वसुदेवश्च भक्त्या च ववन्दे शिरसा भुवि
आदित्य, शेन और अनेक देवता वहाँ आए। वसुदेव ने भी भक्ति से सिर झुकाकर भूमि पर प्रणाम किया।
तुष्टाव परया भक्त्या देवेन्द्रांश्च तथा सुरान् । भक्तिन म्रात्ममूर्धा च पुलकाञ्चितविग्रहः
उसने परम् भक्ति से इन्द्र और अन्य देवताओं की स्तुति की, भक्ति में सिर झुकाकर, रोमांचित शरीर से।
वसुदेव उवाच परं ब्रह्म परं धाम परमेशः परात्परः । स्वयं विधाता मद्गेहे जगतां परिपालकः
वसुदेव बोले—परम ब्रह्म, परम धाम, परमेश्वर, सबसे श्रेष्ठ, स्वयं सृष्टिकर्ता मेरे घर में निवास करते हैं, जो समस्त जगत के पालनहार हैं।
वेदानां जनकः स्रष्टा सृष्टिहेतुः सनातनः । सुराणां च मुनीन्द्राणां सिद्धेन्द्राणां गुरोर्गुरुः
वह वेदों के जन्मदाता और रचयिता हैं, सृष्टि का सनातन कारण हैं; देवताओं, श्रेष्ठ मुनियों और सिद्धों के भी गुरु के गुरु हैं।
स्वप्ने यत्पादपद्मं च क्षणं द्रष्टुं सुदुर्लभम् । शिवस्मरणमोत्रेण सर्वानिष्टाः पलायिताः
यहाँ तक कि स्वप्न में भी उनके चरणकमलों का एक क्षण के लिए दर्शन करना बहुत दुर्लभ है; ऐसे शिव का स्मरण करने से सभी अशुभ दूर हो जाते हैं।
सर्वसंकटमुत्तीर्य कल्याणं लभते नरः । सर्वाग्रे पूजनं यस्य देवानामग्रणीः परः
जो मनुष्य सब कठिनाइयों को पार कर लेता है, उसे शुभता प्राप्त होती है, क्योंकि जिनकी पूजा सबसे पहले होती है, वे ही देवताओं में श्रेष्ठ हैं।
घटेषु मङ्गलं मन्त्रैर्भक्त्या चाऽऽवाहनेन च । स्वयं गणेशो भगवान् साक्षाद्विघ्नविनाशकः
मंगलमय मंत्रों और भक्ति से, घटों में आह्वान करने पर स्वयं भगवान गणेश, विघ्नों का नाश करने वाले, प्रत्यक्ष प्रकट होते हैं।
कार्तिकेयश्च भगवान्देवादीनां च पूजितः । देवानां प्रवरा पूज्या महालक्ष्मीः परात्परा
भगवान कार्तिकेय, जो देवताओं में पूजित हैं, और महालक्ष्मी, जो सबसे श्रेष्ठ और पूज्य हैं, वे भी देवताओं द्वारा आदरपूर्वक पूजे जाते हैं।
मद्गेहे पार्वती माता जगतामादिरूपिणी । सर्वशक्तिस्वरूपा च मूलप्रकृतिरीश्वरी
मेरे घर में माता पार्वती, जो जगत की आदि रूपा, समस्त शक्तियों की स्वरूपिणी और मूल प्रकृति की स्वामिनी हैं, विराजमान हैं।
परापराणां परमा परब्रह्मस्वरूपिणी । यस्याः पादौ समाराध्य वाञ्छितं लभते नरः
वे परम और अपर सबमें श्रेष्ठ हैं, स्वयं परब्रह्म स्वरूपा हैं; जिनके चरणों की आराधना करने से मनुष्य अपनी इच्छित वस्तु प्राप्त करता है।
शरत्कारे च भक्त्या च सा साक्षान्मम मन्दिरे । सर्वदेवैश्च सहिता सगणा भक्तवात्सला
शरद् उत्सव में, भक्ति सहित, वे स्वयं मेरे मंदिर में समस्त देवताओं और उनके गणों के साथ, भक्तों पर स्नेह करने वाली रूप में प्रकट होती हैं।
कृपामयी च कृपया चाऽऽविर्भूता च भारते । धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं सफलं जीवनं मम
वे करुणामयी हैं, अपनी कृपा से भारत में प्रकट हुईं; मैं धन्य हूँ, मेरा जीवन सफल और सार्थक हो गया।
आगताऽसि यतो दुर्गे परमाद्या च मद्गृहे । एवं सर्वांश्च तुष्टाव क्रमेण च परस्परम्
हे दुर्गे, जब से आप, जगत की आदि शक्ति, मेरे घर आई हैं, तब से उन्होंने सबका एक-एक करके आदरपूर्वक स्तुति की।
सर्वान्मुनीन्द्रान्विप्रांश्च गले बद्ध्वांऽशुकं मुदा । प्रत्येकं वासयामास रत्नसिहासने वरे
उन्होंने सभी श्रेष्ठ मुनियों और ब्राह्मणों के गले में हर्षपूर्वक वस्त्र पहनाए और प्रत्येक को सुंदर रत्नजड़ित सिंहासन पर बैठाया।
पूजयामास विधिवत्क्रमेण च पृथक्पृथक् । प्रत्येकं वरयामास ब्रह्मादींश्च सुरानपि
उन्होंने विधिपूर्वक, क्रम से, एक-एक करके, ब्रह्मा आदि सभी देवताओं का यथोचित सम्मान और पूजा की।
मुनिवर्गान्ब्राह्मणांश्च भक्त्या गर्गं पुरोहितम् । रत्नैः प्रवालैर्मणिभिर्मुवतामाणिक्यहीरकैः
उन्होंने मुनियों, ब्राह्मणों और अपने पुरोहित गर्ग का भी भक्ति से रत्न, मूंगा, मणि, मोती, माणिक्य और हीरे देकर सम्मान किया।
भूषणैर्वसनैश्चैव माल्यैश्च गन्धचन्दनैः । लत्नसिहासने रम्ये सर्वेषां मध्यदेशतः
आभूषण, वस्त्र, मालाएँ और चंदन-सुगंध से, सुंदर रत्नजड़ित सिंहासन पर, उन्होंने सबको मध्य स्थान में बैठाया।
गणेशं वासयामास पूजार्थं शुभकर्मणि । सप्ततीर्थोदकेनैव सुवर्णकलशेन च
उन्होंने शुभ कार्य के लिए पूजा हेतु गणेश जी को, सत्तत्तर तीर्थों के जल और स्वर्ण कलश से, आसन पर विराजमान किया।
पुष्पजन्द्रनयुक्तेन शीतेन वासितेन च । स्वर्गगङ्गाजलेनैव पुष्करोदकुण्यतः
फूलों और चंदन से सुगंधित, शीतल जल, स्वर्ग की गंगा और पुष्कर के सरोवर का जल उन्होंने अर्पित किया।