કુતો જ્વરો જ્વરં હન્તિ વ્યાધિં વ્યાધિશ્ચ જીર્યતિ
જ્યારે ભગવાન જ્વરનો નાશ કરે છે અને રોગ પોતે જ નાશ પામે છે, તો જ્વર તેમને કેવી રીતે પીડાવી શકે?
સ્રષ્ટારં સૃજતે સ્રષ્ટા પાતા કિં પાતિ તે મતે
સૃષ્ટિકર્તા સૃષ્ટિકર્તાને સર્જે છે; અને રક્ષક શું રક્ષે છે, તારા મત પ્રમાણે?
નિદ્રા નિદ્રાં ચ શોભાં શ્રીઃ શાન્તિઃ શાંતિં ચ તે મતે આત્મનઃ પરમાત્માઽસ્તિ શક્તિઃ શક્ત્યા બિભેતિ કિમ્
નિદ્રા નિદ્રા લાવે છે, સૌંદર્ય સૌંદર્ય આપે છે, શ્રી સંપત્તિ આપે છે, અને શાંતિ શાંતિ આપે છે—તારા મત પ્રમાણે. આત્મામાં પરમાત્મા છે; શક્તિને શક્તિથી શું ડર?
કામક્રોધૌ લોભમોહૌ સ્વાત્મનૈતે ન બાધિતાઃ
કામ, ક્રોધ, લોભ અને મોહ સાચા આત્માને ક્યારેય પીડાવતા નથી.
જ્ઞાનબુદ્ધ્યોઃ કો વિકારો જરાં નો બાધતે જરા
જ્ઞાન અને બુદ્ધિમાં શું ફેરફાર? વૃદ્ધાવસ્થા વૃદ્ધાવસ્થાને પીડાવી શકતી નથી.
હર્ષો મુદં કિં પ્રાપ્નોતિ શોકં શોકો ન બાધતે
આનંદે સુખ મેળવ્યું છે? દુઃખ દુઃખને પીડાવી શકતું નથી.
મેધાયા ધારણા શક્તિઃ સ્મૃતેર્વા સ્મરણં કુતઃ 3.42.
મેધાની ધારણા શક્તિ ક્યાંથી આવે છે? સ્મૃતિમાં સ્મરણ શક્તિ ક્યાંથી આવે છે?
વિપરીતમતો ભ્રાતસ્ત્વયૈવાચરિતોઽધુના
ભાઈ, તું યોગ્યથી વિપરીત વર્ત્યું છે.
ઇત્યુક્ત્વા ચાપિ પરશુરામશ્શશ્વત્પ્રહસ્ય સઃ
આ રીતે કહીને પરશુરામે હમેશા માટે હસ્યો.
તચ્ચ રામવચઃ શ્રુત્વા જિતક્રોધો ગણેશ્વરઃ
રામના એ વચન સાંભળીને, ક્રોધને જીતેલા ગણેશ્વરે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યું.
ગણપતિરુવાચ પિતુર્ભ્રાતુર્મુખાજ્જ્ઞાનં દુર્લભં ભાગ્યવાઁલ્લભેત્
ગણપતિએ કહ્યું: પિતા કે ભાઈના મોઢેથી મળતું જ્ઞાન દુર્લભ છે; માત્ર ભાગ્યશાળી વ્યક્તિને એ પ્રાપ્ત થાય છે.
શ્રુતં જ્ઞાનં વિશિષ્ટં ચ જ્ઞાનિનામપિ દુર્લભમ્
સાંભળેલું જ્ઞાન અને ઉત્તમ જ્ઞાન પણ જ્ઞાની લોકો માટે મેળવવું અઘરું છે.
યો નિર્ગુણઃ સ નિર્લિપ્તઃ શક્તિભિર્ન હિ સંયુતઃ
જે ગુણથી રહિત છે, એ અસ્પૃશ્ય રહે છે; એ શક્તિઓથી જોડાયેલો નથી.
યાવન્તિ ચ શરીરાણિ ભોગાર્હાણિ મહામુને
હે મહામુની, જેટલા શરીરો ભોગ માટે યોગ્ય છે—
ધ્યાયન્તિ યોગિનસ્તં ચ શુદ્ધજ્યોતિસ્સ્વરૂપિણમ્
યોગીઓ એના પર ધ્યાન કરે છે, જેનું સ્વરૂપ શુદ્ધ પ્રકાશ છે.
વૈષ્ણવાસ્તે નમસ્યન્તિ ભક્તાનુગ્રહકારકમ્
વૈષ્ણવ લોકો એનું પૂજન કરે છે, જે ભક્તો પર કૃપા કરે છે.
જ્યોતિરભ્યન્તરે નિત્યં શરીરં શ્યામસુન્દરમ્ 3.42.
પ્રકાશની અંદર, હંમેશા, શ્યામસુંદરનું શરીર છે.
અતીવામૂલ્યસદ્રત્નભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતમ્
એ શરીર અત્યંત કિંમતી રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન છે.
તદા દાસ્યે નિયુક્તાસ્તે ભવન્ત્યેવેશ્વરેચ્છયા
પછી, જે દાસ તરીકે નિમણૂક થયેલા હોય છે, તેઓ ઈશ્વરની ઈચ્છાથી જ કાર્ય કરે છે.
યદા સૃષ્ટ્યુન્મુખઃ કૃષ્ણઃ સસૃજે પ્રકૃતિં મુદા । તદ્યોનૌ હ્યર્પિતં વીર્યં વીર્ય્યાડ્ડિમ્ભો બભૂવ હ
જ્યારે કૃષ્ણે સર્જન માટે ઉત્સુક થઈને આનંદપૂર્વક પ્રકૃતિનું સર્જન કર્યું, ત્યારે એ ગર્ભમાં મૂકેલું બીજ ભ્રૂણ બની ગયું.
દિવ્યેન લક્ષવર્ષેણ ગર્ભાડ્ડિમ્ભો વિનિર્ગતઃ
દિવ્ય એક લાખ વર્ષ પછી, એ ભ્રૂણ ગર્ભમાંથી બહાર આવ્યું.
નિશ્શ્વાસેન સમં ભ્રાતર્મુખબિન્દુર્વિનિર્ગતઃ
ભાઈના શ્વાસ સાથે, એના મોઢેથી એક ટીપું બહાર આવ્યું.
તજ્જલે ચ સ્થિતો ડિમ્ભો દિવ્યવર્ષાણિ લક્ષકમ્
એ ભ્રૂણ પાણીમાં એક લાખ દિવ્ય વર્ષ સુધી સ્થિર રહ્યું.
યાવન્તિ ગાત્રલોમાનિ તસ્ય સન્તિ મહાત્મનઃ
જે મહાત્મા છે, એના શરીર પર જેટલા વાળ છે—
તત્રૈવ પ્રતિવિધ્યણ્ડે બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ
એ દરેક અંડામાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ્વર વસે છે.
મહાવિરાડાશ્રયશ્ચ સર્વસ્ય ચ જનસ્ય ચ
એ મહાવીરાટનો અને તમામ જીવનો આશ્રય છે.
મહાવિષ્ણુશ્ચ કલયા તતઃ ક્ષુદ્રવિરાડભૂત્ 3.42.
મહાવીષ્ણુમાંથી, એની અંશથી, નાના વિરાટનો જન્મ થયો.
વિષ્ણુસ્તદંશઃ પાતા યઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસકૃત્
વિષ્ણુનો એ અંશ રક્ષક છે, જે શ્વેતદ્વીપમાં વસે છે.
સ્વયં ચ સ્વાંશકલયા નાનામૂર્ત્તિધરો હરિઃ
હરિ પોતે પોતાના અંશ અને શક્તિથી અનેક રૂપ ધારણ કરે છે.
કથં લજ્જાદિરહિતઃ સ ચ સ્વચ્છામયો મહાન્
કેવી રીતે એ શુદ્ધ સ્વરૂપ ધરાવતો હોવા છતાં લજ્જા અને અન્ય ગુણોથી રહિત છે?