સગુણં નિર્ગુણં ચૈવ ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્
જે સગુણ અને નિર્ગુણ બંને છે, અને ભક્તો પર કૃપા રૂપે અવતરી છે.
સ્વેચ્છામયં દયાસિન્ધું દીનબન્ધું મુનીશ્વરમ્
જે પોતાની ઇચ્છાથી સર્વે છે, દયાના દરિયા છે, દુઃખીઓના મિત્ર છે, અને મુનીઓના સ્વામી છે.
પરાપરાણાં સ્રષ્ટારં પુરુહૂતં પુરસ્કૃતમ્
જે ઊંચા-નીચા બધાના સર્જનહાર છે અને ઇન્દ્ર દ્વારા સન્માનિત છે.
સર્વમઙ્ગલમાઙ્ગલ્યં સર્વમંગલકારણમ્
જે સર્વેમાં શુભતા લાવે છે અને સર્વે શુભતાના કારણ છે.
આશુતોષં પ્રસન્નાસ્યં શરણાગતવત્સલમ્
જે સહેલાઈથી પ્રસન્ન થાય છે, હમેશાં પ્રસન્ન ચહેરા ધરાવે છે અને શરણાગત પર વિશેષ દયાળુ છે.
ઇત્થં પરશુરામોઽસ્થાદુક્ત્વા ગણપતેઃ પુરઃ
આ રીતે પરશુરામે ગણપતિજી સામે બોલી, ત્યાં ઉભા રહ્યા.
ક્ષણં તિષ્ઠ ક્ષણં તિષ્ઠ શૃણુ ભ્રાતરિદં વચઃ 3.42.
થોડો થંભ, થોડો થંભ, ભાઈ, આ વચન સાંભળ.
સ્ત્રીસંયુક્તં ચ પુરુષં યઃ પશ્યતિ નરાધમઃ
જે પુરુષ સ્ત્રી સાથે હોય તેવું જોનાર મનુષ્ય સૌથી નીચો કહેવાય.
વિશેષતશ્ચ પિતરં ગુરું ભૂતપતિં દ્વિજ
ખાસ કરીને પોતાનાં પિતા, ગુરુ, ભૂતપતિ કે દ્વિજને,
રહઃ સુરતસંસક્તં નહિ પશ્યેદ્વિચક્ષણઃ
કોઈ પણ ગુપ્ત મિલનમાં લીન હોય તેને બુદ્ધિશાળી માણસે જોવું નહિ જોઈએ.
સ્ત્રીવિચ્છેદો ભવેત્તસ્ય ધ્રુવં સપ્તસુ જન્મસુ કામતોઽપિ વિમૂઢશ્ચ સોઽન્ધો ભવતિ નિશ્ચિતમ્
એવા માણસને સાત જન્મ સુધી સ્ત્રીથી વિયોગ ચોક્કસ થાય છે; જો કામવશ પણ મૂર્ખ બને, તો તે નિશ્ચિત રૂપે અંધ બની જાય છે.
ગણેશસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય ભૃગુનન્દનઃ
ગણેશજીના વચન સાંભળીને ભૃગુપુત્ર પરશુરામ હસ્યા.
પરશુરામ ઉવાચ ઇદમેવમહો નૈવં શ્રુતમીશ્વરવક્ત્રતઃ
પરશુરામે કહ્યું: આ વાત મેં ભગવાનના મુખમાંથી ક્યારેય સાંભળી નથી.
શ્રુતં શ્રુતૌ વાક્યમિદં કામિનાં ચ વિકારિણામ્ યાસ્યામ્યન્તઃપુરં ભ્રાતસ્તવ કિં તિષ્ઠ બાલક
આ વાક્ય મેં શાસ્ત્રોમાં સાંભળ્યું છે, એવા લોકો વિશે જેઓ કામી અને બદલાતા સ્વભાવના હોય છે. ભાઈ, હું તારા અંતઃપુરમાં જઈશ; બાલક, તું કેમ ઊભો છે?
યથાદૃષ્ટિ કરિષ્યામિ મત્કાર્ય્યં સમયોચિતમ્
મારે જે યોગ્ય લાગે, એ પ્રમાણે અને યોગ્ય સમયે હું મારું કામ કરીશ.
જગતાં પિતરૌ તૌ ચ પાર્વતીપરમેશ્વરૌ
પાર્વતી અને પરમેશ્વર એ બંને જગતના માતા-પિતા છે.
સર્વરૂપઃ શઙ્કરશ્ચ સર્વારૂપા ચ પાર્વતી 3.42.
શંકર સર્વરૂપ છે અને પાર્વતી પણ સર્વ રૂપ ધરાવે છે.
ક્રીડા લજ્જા ભીતિભંગો ગ્રામ્યસ્યૈવ ન ચેશિતુઃ
રમણ, લાજ અને ડર માત્ર સામાન્ય લોકોમાં હોય છે, ભગવાનમાં નથી.
લજ્જાયાશ્ચ કુતો લજ્જા લજ્જેશસ્ય ચ સા કુતઃ
લાજના સ્વરૂપમાં લાજ ક્યાંથી આવે? અને લાજના સ્વામીમાં એ ક્યાંથી જન્મે?
શીતં શૈત્યમહો ભ્રાતર્નિદાઘો દાહમેવ ચ
ભાઈ, ઠંડક અને ગરમી—આ બધું ભગવાનને અસર કરી શકે નહીં.
કુતો જ્વરો જ્વરં હન્તિ વ્યાધિં વ્યાધિશ્ચ જીર્યતિ
જ્યારે ભગવાન જ્વરનો નાશ કરે છે અને રોગ પોતે જ નાશ પામે છે, તો જ્વર તેમને કેવી રીતે પીડાવી શકે?
સ્રષ્ટારં સૃજતે સ્રષ્ટા પાતા કિં પાતિ તે મતે
સૃષ્ટિકર્તા સૃષ્ટિકર્તાને સર્જે છે; અને રક્ષક શું રક્ષે છે, તારા મત પ્રમાણે?
નિદ્રા નિદ્રાં ચ શોભાં શ્રીઃ શાન્તિઃ શાંતિં ચ તે મતે આત્મનઃ પરમાત્માઽસ્તિ શક્તિઃ શક્ત્યા બિભેતિ કિમ્
નિદ્રા નિદ્રા લાવે છે, સૌંદર્ય સૌંદર્ય આપે છે, શ્રી સંપત્તિ આપે છે, અને શાંતિ શાંતિ આપે છે—તારા મત પ્રમાણે. આત્મામાં પરમાત્મા છે; શક્તિને શક્તિથી શું ડર?
કામક્રોધૌ લોભમોહૌ સ્વાત્મનૈતે ન બાધિતાઃ
કામ, ક્રોધ, લોભ અને મોહ સાચા આત્માને ક્યારેય પીડાવતા નથી.
જ્ઞાનબુદ્ધ્યોઃ કો વિકારો જરાં નો બાધતે જરા
જ્ઞાન અને બુદ્ધિમાં શું ફેરફાર? વૃદ્ધાવસ્થા વૃદ્ધાવસ્થાને પીડાવી શકતી નથી.
હર્ષો મુદં કિં પ્રાપ્નોતિ શોકં શોકો ન બાધતે
આનંદે સુખ મેળવ્યું છે? દુઃખ દુઃખને પીડાવી શકતું નથી.
મેધાયા ધારણા શક્તિઃ સ્મૃતેર્વા સ્મરણં કુતઃ 3.42.
મેધાની ધારણા શક્તિ ક્યાંથી આવે છે? સ્મૃતિમાં સ્મરણ શક્તિ ક્યાંથી આવે છે?
વિપરીતમતો ભ્રાતસ્ત્વયૈવાચરિતોઽધુના
ભાઈ, તું યોગ્યથી વિપરીત વર્ત્યું છે.
ઇત્યુક્ત્વા ચાપિ પરશુરામશ્શશ્વત્પ્રહસ્ય સઃ
આ રીતે કહીને પરશુરામે હમેશા માટે હસ્યો.
તચ્ચ રામવચઃ શ્રુત્વા જિતક્રોધો ગણેશ્વરઃ
રામના એ વચન સાંભળીને, ક્રોધને જીતેલા ગણેશ્વરે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યું.