સ્વર્ણે લોષ્ટે ગૃહેઽરણ્યે પંકે સુસ્નિગ્ધચન્દને
સોનામાં, માટીમાં, ઘરમાં કે જંગલમાં, કાદવમાં કે સુગંધિત ચંદનમાં,
સર્વજીવેષુ યો વિષ્ણું ભાવયેત્સમતા ધિયા
જે દરેક જીવમાં સમભાવથી વિષ્ણુનું ધ્યાન કરે છે,
તપોધનં બ્રાહ્મણાનાં તપઃ કલ્પતરુર્યથા
બ્રાહ્મણો માટે તપ તો ઇચ્છાપૂર્તિ વૃક્ષ જેવું છે.
ઐશ્વર્ય્યે ક્ષત્રિયાણાં ચ વાણિજ્યે ચ તથા વિશામ્
ક્ષત્રિય માટે એૈશ્વર્ય છે અને વૈશ્ય માટે વેપાર છે.
બ્રાહ્મણાનાં વિવાદે ચ સ્પૃહાઽતીવ વિનિન્દિતા
બ્રાહ્મણોમાં ઝઘડાની ઇચ્છા બહુ નિંદનીય છે.
રાગી રાજસિકં કાર્ય્યં કુરુતે કર્મ્મ રાગતઃ
જેમાં રાગ છે, તે રજોગુણી કર્મ રાગથી કરે છે.
રાગતઃ કામધેનુશ્ચ મયા વૈ યાચિતા મુને
મારે પણ રાગથી, હે મુનિ, તમારે પાસેથી કામધેનુ માગી છે.
કુતઃ કસ્ય મુનેરસ્તિ કામધેનુસ્ત્વયા વિના
હે મુનિ, તમારા વિના કામધેનુ કોને અને ક્યાંથી મળે?
ત્રિંશદક્ષૌહિણીં સેનાં રાજેન્દ્રાણાં ત્રિકોટિકામ્ 3.35.
ત્રીસ અક્ષૌહિણી સેનાઓ, ત્રણ કરોડ રાજાઓની સેના.
આત્માનં હન્તુમાયાન્તમપિ વેદાંગપારગમ્
જેને વેદ અને તેના અંગોનું જ્ઞાન છે, એ પણ પોતાને મારવા આવે છે.
પ્રાયશ્ચિત્તં હિંસકાનાં ન વેદેષુ નિરૂપિતમ્
હિંસા કરનારા માટે પ્રાયશ્ચિત્ત વેદોમાં કહેલું નથી.
પિત્રા તે નિહતા ભૂપા મહાબલપરાક્રમાઃ
તમારા પિતાએ મહાબળવાન અને પરાક્રમી રાજાઓને મારે હતા.
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો નિર્ભૂપાં કૃત્સ્નાં કર્તું મહીમિતિ
તમારા પિતાએ સાત ત્રણ વખત આખી પૃથ્વી રાજાઓ વિના કરી દીધી હતી.
ક્ષત્રિયાણાં રણો ધર્મો રણે મૃત્યુર્ન ગર્હિતઃ
ક્ષત્રિય માટે યુદ્ધ ધર્મ છે; યુદ્ધમાં મૃત્યુ આવે તો તે દોષ નથી.
તપોધનાનાં વિપ્રાણાં વાગ્બલાનાં યુગે યુગે
દરેક યુગમાં તપસ્વી બ્રાહ્મણોનું બળ તેમની વાણી અને તપમાં જ હોય છે.
ક્ષત્રિયાણાં બલં યુદ્ધં વ્યાપારશ્ચ બલં વિશામ્
ક્ષત્રિયોના બળ યુદ્ધમાં છે અને સામાન્ય લોકોનું બળ તેમના વ્યવસાયમાં છે.
હરૌ ભક્તિર્હરેર્દાસ્યં વૈષ્ણવાનાં બલં હરિઃ
વૈષ્ણવો માટે હરિપ્રતિ ભક્તિ અને હરિની સેવા એ જ બળ છે; હરિ પોતે તેમનું બળ છે.
બલં વેષશ્ચ વેશ્યાનાં યોષિતાં યૌવનં બલમ્
વેશ્યાઓનું બળ તેમની વેશભૂષામાં છે અને સ્ત્રીઓનું બળ તેમના યુવાનપણામાં છે.
સતાં સત્યં બલં મિથ્યા બલમેવાસતાં સદા 3.35.
સજ્જનોનું બળ સત્યમાં છે અને દુર્જનોનું બળ હંમેશા અસત્યમાં જ હોય છે.
વિદ્યા બલં પણ્ડિતાનાં ધૈર્ય્યં સાહસિનાં બલમ્
પંડિતોનું બળ તેમની વિદ્યા છે અને બહાદુરોનું બળ ધીરજ છે.
ધનં બલં ચ ધનિનાં શુચીનાં ચ વિશેષતઃ
ધનવાન લોકોનું બળ તેમનું ધન છે, ખાસ કરીને શુદ્ધ હૃદયવાળા લોકો માટે.
હિંસા ચ હિંસ્રજન્તૂનાં સતીનાં પતિસેવનમ્
હિંસક પ્રાણીઓનું બળ હિંસામાં છે અને પતિવ્રતા સ્ત્રીઓનું બળ પતિની સેવા છે.
બલં ધર્મો ગૃહસ્થાનાં ભૃત્યાનાં રાજસેવનમ્
ગૃહસ્થોનું બળ ધર્મ છે અને નોકરોએ માટે રાજાની સેવા જ તેમનું બળ છે.
યતીનાં ચ સદાચારો ન્યાસઃ સંન્યાસિનાં બલમ્
યતિઓનું બળ સદાચાર છે અને સંન્યાસીઓનું બળ સંન્યાસ જ છે.
પુણ્યં બલં પુણ્યવતાં પ્રજાનાં નૃપતિર્બલમ્
પુણ્યવાન લોકોનું બળ પુણ્ય છે અને પ્રજાનું બળ રાજા છે.
જલં બલં ચ સસ્યાનાં મત્સ્યાનાં ચ જલં બલમ્
વનસ્પતિઓનું બળ પાણી છે અને માછલીઓનું બળ પણ પાણી છે.
વિપ્રઃ શાન્તો રણોદ્યોગી નૈવ દૃષ્ટો ન ચ શ્રુતઃ
શાંતિપ્રિય બ્રાહ્મણ યુદ્ધમાં ઉતરે એવો ક્યારેય જોયો કે સાંભળ્યો નથી.
ઇત્યેવમુક્ત્વા રાજેન્દ્રો વિરરામ રણાજિરે 3.35.
આ રીતે કહીને રાજાએ યુદ્ધના મેદાનમાં લડવું બંધ કર્યું.
રામસ્ય ભ્રાતરઃ સર્વે તીક્ષ્ણશસ્ત્રાસિપાણયઃ
રામના બધા ભાઈઓ તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો અને તલવાર હાથમાં લઈને ઊભા હતા.
રણોન્મુખાંશ્ચ તાન્દૃષ્ટ્વા મત્સ્યરાજો મહાબલઃ
યુદ્ધ માટે ઉત્સુક એવા તેમને જોઈને મચ્છરાજ મહાબળવાન ખુશ થયો.