ઇત્યુક્ત્વા વિરહાર્ત્તા સા કન્યા ચિત્રરથસ્ય ચ 1.13.
એ રીતે બોલી, વિયોગથી પીડિત, ચિત્રરથની એ દીકરી—
વિચેતના તત્ર તસ્થૌ કાન્તં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ
તે ત્યાં બેભાન ઊભી રહી, પોતાના પ્રિયને છાતી પર રાખી.
પ્રભાતે ચેતનાં પ્રાપ્ય વિલલાપ ભૃશં મુહુઃ
પ્રભાતે, જાગી અને ફરી ફરીને ગાઢ રડવા લાગી.
માલાવત્યુવાચ ત્વમેવ જગતાં પાતા માં ન પાસિ કથં પ્રભો
માલાવતી બોલી: તું જ જગતનો રક્ષક છે—પ્રભુ, મને કેમ રક્ષણ નથી આપે?
અયં ભર્ત્તાઽસ્ય ભાર્ય્યાઽહં મમેતિ તવ માયયા
તારી માયાથી, આ પતિ છે, હું પત્ની છું, અને આ બધું મારું છે.
ગન્ધર્વઃ કર્મણા કાન્તઃ કાન્તાઽહં ચાસ્ય કર્મણા
કર્મથી એ ગંધર્વ છે અને મારા પ્રિય છે; કર્મથી હું એની પ્રિય છું.
કો વા કસ્ય પતિઃ પુત્રઃ કા વા કસ્ય પ્રિયા પ્રભો ।। સંયુનક્તિ વિધાતા ચ વિનયુક્તિ ચ કર્મણા
હે પ્રભુ, કોણ કોનું પતિ છે, કોણ કોનું પુત્ર છે, કે કોણ કોને પ્રિય છે? બધું વિધાતા કર્મ અનુસાર જોડી અને જુદું પાડે છે.
સંયોગે પરમાનન્દો વિયોગે પ્રાણસઙ્કટમ્
મળવામાં સર્વોત્તમ આનંદ છે અને વિયોગમાં જીવતાની પીડા છે.
નશ્વરો વિષયઃ સત્યં ભુવિ ભોગશ્ચ બાન્ધવઃ
આ દુનિયામાં બધા ભોગ અને સંબંધીઓ ખરેખર નાશવાન છે.
તસ્માત્સન્તઃ સ્વયં ત્યક્ત્વા પરમૈશ્વર્યમીપ્સિતમ્
એટલે સંતો પોતે જ ઇચ્છિત મહાસંપત્તિ પણ ત્યજી દે છે.
સર્વત્ર જ્ઞાનિનઃ સન્તઃ કા સ્ત્રી જ્ઞાનવતી ભુવિ 1.13.
આ દુનિયામાં જ્ઞાનીઓ બહુ દુર્લભ છે; અને કઈ સ્ત્રી સાચે જ જ્ઞાનવતી છે?
ન મે વાઞ્છાઽમરત્વે ચ શક્રત્વે મોક્ષવર્ત્મનિ
મને અમર થવાની, ઇન્દ્રપદની કે મોક્ષમાર્ગની કોઈ ઈચ્છા નથી.
યાવતી કામિનીજાતિર્જગત્યાં જગદીશ્વર
હે જગદીશ્વર, જગતમાં જેટલી સ્ત્રીઓના પ્રકાર છે,
તસ્મૈ દત્તા ગુણાઃ સર્વે રૂપાણિ વિવિધાનિ ચ
તેમને બધા ગુણો અને અનેક રૂપો મળ્યા છે.
રૂપેણ ચ ગુણેનૈવ તેજસા વિક્રમેણ ચ
સૌંદર્ય, ગુણ, તેજ અને પરાક્રમથી,
હરિભક્તો હરિસમો ગામ્ભીર્યે સાગરો યથા
હરિભક્ત, હરિ સમાન, અને ગંભીરતામાં સાગર જેવો,
ચન્દ્રતુલ્યઃ સુદૃશ્યશ્ચ કન્દર્પસમસુન્દરઃ
પ્રભામાં ચંદ્ર જેવો, જોવા મનોહર, અને કામદેવ જેટલો સુંદર,
વાણી ચ સર્વશાસ્ત્રજ્ઞા પ્રતિભાયાં ભૃગોરિવ
વાણીમાં અને સર્વ શાસ્ત્રોના જ્ઞાનમાં, બુદ્ધિમાં ભૃગુ જેવો,
ધર્મે ધર્મસમો ધર્મી સત્યે સત્યવ્રતાધિકઃ
ધર્મમાં ધર્મ સમાન, અને સત્યમાં સત્યવ્રતીથી પણ વધુ,
ઐશ્વર્ય્યે શક્રતુલ્યશ્ચ સહિષ્ણુઃ પૃથિવીસમઃ
ઐશ્વર્યમાં ઇન્દ્ર સમાન અને સહનશીલતામાં પૃથ્વી જેવી.
અરે સુરા યજ્ઞભાજો ઘૃતં ભોક્તું ક્ષમા ભુવિ 1.13.
હે દેવો, તમે યજ્ઞના ભાગીદાર છો, ધરતી પર ઘી ભોજન કરવા યોગ્ય છો.
નારાયણ જગત્કાન્ત નાહમેવ જગદ્બહિઃ
હે નારાયણ, જગતના પ્રિય, હું જગતથી અલગ નથી.
પ્રજાપતે પુત્રશાપાત્ત્વમપૂજ્યો મહીતલે
હે પ્રજાપતિ, પુત્રના શાપથી તું પૃથ્વી પર પૂજ્ય નહીં રહે.
હે શમ્ભો જ્ઞાનલોપં તે કરિષ્યામિ શપેન ચ
હે શંભુ, મારા શાપથી હું તારો જ્ઞાન નષ્ટ કરી દઈશ.
યમાધિકારં દૂરે ચ કરિષ્યામિ ન સંશયઃ
હું યમરાજનું અધિકાર દૂર રાખી દઈશ, એમાં કોઈ શંકા નથી.
શપામિ સર્વાનત્રૈવ જરાં વ્યાધિં વિનાઽધુના
હવે અને અહિયાં, હું બધાને વૃદ્ધાવસ્થા અને રોગનો શાપ આપું છું.
ઇત્યુક્ત્વા કૌશિકીતીરે ચાગચ્છચ્છપ્તુમેવ તાન્
આ બધું કહીને, તે કૌશિકી નદીના કિનારે શાપ આપવા ગઈ.
તાં શપ્તુમુદ્યતાં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા દેવપુરોગમઃ
જ્યારે તે શાપ આપવા તૈયાર થઈ રહી હતી, ત્યારે બ્રહ્મા દેવતાઓ સાથે ત્યાં આવ્યા.
તત્ર સ્નાત્વા ચ તુષ્ટાવ પરમાત્માનમીશ્વરમ્
ત્યાં સ્નાન કરીને, તેણે પરમાત્મા ભગવાનની સ્તુતિ કરી.
બ્રહ્મોવાચ કાન્તહેતોશ્ચ મા દેવાઞ્છપેત્ત્વં રક્ષ માધવ
બ્રહ્માએ કહ્યું: માધવ, પ્રિયજનના કારણે એ દેવતાઓને શાપ ન આપે, તેમનું રક્ષણ કર.