સંજલ્પન્પરમં બ્રહ્મ વેદસારં પરાત્પરમ્ 1.13.
તેને વેદોનું સાર, પરમ બ્રહ્મ અને સર્વોચ્ચનું ઉચ્ચારણ કર્યું.
પ્રાચ્યાં કૃત્વા શિરઃસ્થાનં પશ્ચિમે ચરણદ્વયમ્
માથું પૂર્વ તરફ અને બંને પગ પશ્ચિમ તરફ રાખ્યા,
ગન્ધર્વરાજસ્તં દૃષ્ટ્વા ભાર્ય્યયા સહ તત્ક્ષણમ્
ગાંધર્વ રાજાએ, પોતાની પત્ની સાથે તેને એ ક્ષણે જોઈ,
પત્ન્યશ્ચ બાન્ધવાઃ સર્વે વિલપ્ય રુરુદુર્ભુશમ્
પત્નીઓ અને બધા સગા-સંબંધીઓએ દુઃખથી રડ્યા અને વિલાપ કર્યો.
પઞ્ચાશદ્યોષિતાં મધ્યે પ્રધાના મહિષી ચ યા
પચાસ સ્ત્રીઓમાં, જે મુખ્ય રાણી હતી,
ઉચ્ચૈ રુરોદ સા તીવ્રં કાન્તં કૃત્વા ચ વક્ષસિ
તેણે પોતાના પ્રિયને છાતી પર રાખી, ઉંચે ઉંચે દુઃખથી રડવા લાગી.
માલાવત્યુવાચ દર્શનં દેહિ માં બન્ધો નિમગ્નાં શોકસાગરે
માલાવતી બોલી: 'મિત્ર, મને દર્શન આપ, હું શોકના સાગરમાં ડૂબી ગઈ છું.'
વિસ્રમ્ભકે સુવસને રમ્યે ચન્દનકાનને
સુંદર વસ્ત્રો પહેરી, ચંદનના વનમાં, વિશ્વાસના સ્થાન પર,
ચન્દનાચલસાન્નિધ્યે ચારુચન્દનકાનને
ચંદનના પર્વત પાસે, સુંદર ચંદનના જંગલમાં,
ગન્ધમાદનશૈલૈકદેશે રમ્યે નદીતટે
ગંધમાદન પર્વતના મનોહર સ્થળે, નદીના કિનારે,
શ્રીશૈલે શ્રીવને દિવ્યે શ્રીનિવાસનિષેવિતે 1.13.
પવિત્ર પર્વત પર, દિવ્ય જંગલમાં, શ્રીનિવાસની સેવા હેઠળ,
પુરા યા યા કૃતા ક્રીડા વસન્તે રહસિ ત્વયા
વસંતમાં, જ્યારે તું મારા સાથે ગુપ્ત રીતે જે રમણીઓ કરી હતી,
સુધાતુલ્યેન વચસા સિક્તાઽહં ચ પુરા ત્વયા
ક્યારેક, તું મને અમૃત જેવી મીઠી વાતોથી ભીંજવી હતી,
સાધુના સહ સંસર્ગો વૈકુણ્ઠાદપિ દુર્લભઃ
સારા લોકો સાથેની સંગત તો વૈકુંઠ કરતાં પણ દુર્લભ છે.
તસ્માત્તેષાં ચ વિચ્છેદઃ સાધુશોકકરઃ પરઃ
એટલે, તેમના વિયોગથી સારા લોકોમાં સૌથી વધુ દુખ થાય છે.
તતોઽપત્યવિયોગો હિ મરણાદતિરિચ્યતે
પોતાના સંતાનનો વિયોગ તો મૃત્યુ કરતાં પણ વધારે દુખદ છે.
શયને ભોજને સ્નાને સ્વપ્ને જાગરણેઽપિ ચ
પડતાં, ખાતાં, સ્નાન કરતાં, સ્વપ્નમાં કે જાગૃત અવસ્થામાં,
સર્વશોકં વિસ્મરેત્સ્ત્રી સ્વામિસંયોગમાત્રતઃ
સ્ત્રી પોતાના પતિ સાથે મળવાથી બધું દુખ ભૂલી જાય છે.
નાતો વિશિષ્ટં પશ્યામિ બાન્ધવં સ્વામિના વિના
મારા પતિ વિના, મને કોઈ પણ સગા એટલા પ્રિય નથી લાગે.
હે દિગીશાશ્ચ દિક્પાલા હે ધર્મ ત્વં પ્રજાપતે
હે દિશાઓના રક્ષકો, હે ધર્મ, હે પ્રજાપતિ,
ઇત્યુક્ત્વા વિરહાર્ત્તા સા કન્યા ચિત્રરથસ્ય ચ 1.13.
એ રીતે બોલી, વિયોગથી પીડિત, ચિત્રરથની એ દીકરી—
વિચેતના તત્ર તસ્થૌ કાન્તં કૃત્વા સ્વવક્ષસિ
તે ત્યાં બેભાન ઊભી રહી, પોતાના પ્રિયને છાતી પર રાખી.
પ્રભાતે ચેતનાં પ્રાપ્ય વિલલાપ ભૃશં મુહુઃ
પ્રભાતે, જાગી અને ફરી ફરીને ગાઢ રડવા લાગી.
માલાવત્યુવાચ ત્વમેવ જગતાં પાતા માં ન પાસિ કથં પ્રભો
માલાવતી બોલી: તું જ જગતનો રક્ષક છે—પ્રભુ, મને કેમ રક્ષણ નથી આપે?
અયં ભર્ત્તાઽસ્ય ભાર્ય્યાઽહં મમેતિ તવ માયયા
તારી માયાથી, આ પતિ છે, હું પત્ની છું, અને આ બધું મારું છે.
ગન્ધર્વઃ કર્મણા કાન્તઃ કાન્તાઽહં ચાસ્ય કર્મણા
કર્મથી એ ગંધર્વ છે અને મારા પ્રિય છે; કર્મથી હું એની પ્રિય છું.
કો વા કસ્ય પતિઃ પુત્રઃ કા વા કસ્ય પ્રિયા પ્રભો ।। સંયુનક્તિ વિધાતા ચ વિનયુક્તિ ચ કર્મણા
હે પ્રભુ, કોણ કોનું પતિ છે, કોણ કોનું પુત્ર છે, કે કોણ કોને પ્રિય છે? બધું વિધાતા કર્મ અનુસાર જોડી અને જુદું પાડે છે.
સંયોગે પરમાનન્દો વિયોગે પ્રાણસઙ્કટમ્
મળવામાં સર્વોત્તમ આનંદ છે અને વિયોગમાં જીવતાની પીડા છે.
નશ્વરો વિષયઃ સત્યં ભુવિ ભોગશ્ચ બાન્ધવઃ
આ દુનિયામાં બધા ભોગ અને સંબંધીઓ ખરેખર નાશવાન છે.
તસ્માત્સન્તઃ સ્વયં ત્યક્ત્વા પરમૈશ્વર્યમીપ્સિતમ્
એટલે સંતો પોતે જ ઇચ્છિત મહાસંપત્તિ પણ ત્યજી દે છે.