શૃણુ તાત પ્રવક્ષ્યેઽહમિતિહાસં પુરાતનમ્
શ્રવણ કર, વત્સ, હવે હું તને એક પ્રાચીન કથા કહું છું.
એકદૈવ મહેન્દ્રશ્ચ પુષ્પભદ્રાં નદીં યયૌ
એક વખત મહેન્દ્ર દેવ પુષ્પભદ્રા નદી પાસે ગયા.
તત્તીરેઽતિરહઃસ્થાને પુષ્પોદ્યાને મનોહરે
એ નદીના કાંઠે, સુંદર ફૂલોના બગીચામાં, લાંબા સમય રહેવા યોગ્ય સ્થળ હતું.
ભ્રમરધ્વનિસંયુક્તે પુંસ્કોકિલરુતશ્રવે
ત્યાં મધમાખીઓના ગુંજન અને કોયલના મીઠા રવથી વાતાવરણ ગૂંજી ઉઠ્યું હતું.
દદર્શ રમ્ભાં તત્રૈવ ચન્દ્રલોકાત્સમાગતામ્
ત્યાં મહેન્દ્રે ચાંદની લોકમાંથી આવેલી રંભાને જોયી.
ઇચ્છન્તીમીપ્સિતાં ક્રીડાં ગચ્છન્તીં મદનાશ્રમમ્
રંભા પોતાની મનગમતી રમતમાં મગ્ન થવા માદન આશ્રમ તરફ જઈ રહી હતી.
સુશ્રોણીં સુદતીં શ્યામાં બિમ્બાધરસરોરુહામ્
તેની કમર પાતળી, દાંત સુંદર, રંગ શ્યામળ અને હોઠ બિંબફળ જેવા લાલ અને કમળ જેવા હતા.
સસ્મિતાસ્યશરચ્ચન્દ્રાં સુકટાક્ષં ચ બિભ્રતીમ્
તેના ચહેરા પર મીઠી સ્મિત હતી, જે શરદપૂનમના ચાંદની જેવું ચમકતું હતું અને તેની નજર પણ મોહક હતી.
વહ્નિશુદ્ધાંશુકધરાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્
તેના વસ્ત્રો અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા હતા અને તે રત્નોના ગહણાંથી શોભાઈ રહી હતી.
નીલોત્પલદલશ્યામકજ્જલોજ્જલલોચનામ્
તેની આંખો કાજલથી ચમકતી હતી અને તેનું રંગ નિલોત્પલના પાંદડાં જેવું ઘેરું વાદળી હતું.
અત્યુન્નતં સુકઠિનં પત્રરાજિવિરાજિતમ્
તેના સ્તન ખૂબ ઊંચા, દઢ અને પાંદડાના રાજા જેવી ભવ્યતા ધરાવતા હતા.
સર્વશોભાં સુવેષાઢ્યાં સુભગાં સુરતોત્સુકામ્
તે સર્વે શોભાથી યુક્ત, સુંદર વસ્ત્રોમાં સજ્જ, ભાગ્યશાળી અને પ્રેમ માટે આતુર હતી.
વરામપ્સરસાં રમ્યામતીવ સ્થિરયૌવનામ્
તે સર્વોત્તમ અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અત્યંત મનોહર અને ચિરયૌવનથી યુક્ત હતી.
દૃષ્ટ્વા તામતિવેષાઢ્યાં તત્કટાક્ષેણ પીડિતઃ
તેને એટલી સુંદર રીતે શણગારેલી જોઈ, તેના તિરાડ નજરથી તે વ્યાકુળ થયો.
ઇન્દ્ર ઉવાચ મયા દૃષ્ટા હિ સુચિરાત્કલ્યાણિ સુભગેઽધુના
ઇન્દ્રે કહ્યું: હે સુંદર અને ભાગ્યશાળી, હું તને બહુ દિવસ પછી આજે જોઈ રહ્યો છું.
તવાન્વેષણકર્ત્તાઽહં શ્રુત્વા વાચિકમગ્રતઃ
હું તારો શોધ કરનાર છું, કારણ કે તારો નામ પહેલાં સાંભળ્યો હતો.
સુવાસિતજલાર્થી યઃ કિમિચ્છેત્પઙ્કિલં જલમ્
જેને સુગંધિત પાણી જોઈએ છે, એ કાદવાળું પાણી કેમ ઈચ્છે?
સુધાર્થી ન સુરામિચ્છેદ્દુગ્ધાર્થી નાવિલં જલમ્
જેને અમૃત જોઈએ છે, એ દારૂ કેમ ઈચ્છે? અને જેને દૂધ જોઈએ છે, એ અશુદ્ધ પાણી કેમ માગે?
સ્વર્ગી ચ નરકં નેચ્છેત્સુભોગી દુષ્ટભોજનમ્ વિહાય રત્નાભરણં કોઽપીચ્છેલ્લોહભૂષણમ્
સ્વર્ગમાં વસનાર નરક ઈચ્છતો નથી; ભોગવી માણસ ખરાબ ભોજન ઈચ્છતો નથી. અને રત્નના ગહણાં છોડીને કોણ લોખંડના ગહણાં ઈચ્છે?
ત્વાં નાશ્લિષ્ય મહાવિજ્ઞાં કાં મૂઢો ગન્તુમિચ્છતિ
મોટી વિદ્વાન એવી તને ન અપનાવી, મૂર્ખ માણસ બીજે ક્યાંક જવાનું કેમ ઈચ્છે?
ઇન્દ્રિયૈશ્ચેન્દ્રિયરતિં વર્દ્ધયન્તીં પદે પદે
તે પોતાના ઇન્દ્રિયો દ્વારા દરેક પગલે ઇન્દ્રિયસુખ વધારતી હતી.
કામયુક્તશ્ચ પુરતસ્તસ્થૌ તસ્યાશ્ચ નારદ
કામથી ભરપૂર થઈ, તે તેની સામે ઊભો રહ્યો અને નારદ પણ ત્યાં હાજર હતા.
શ્રુત્વા તદ્વચનં રમ્ભા મહાશૃઙ્ગારલોલુપા
એ શબ્દો સાંભળી, રંભા મહા શૃંગારલાલસા સાથે બેચેન થઈ ગઈ.
સ્મેરાનના કટાક્ષેણ સ્તનોર્વોર્દર્શનેન ચ
હસતો ચહેરો, તિરાડ નજર અને પોતાના સ્તન તથા જાંઘોનું દર્શન કરીને,
મિતં સારં સુમધુરં સુસ્નિગ્ધં કોમલં પ્રિયમ્
તેના શબ્દો માપેલા, અર્થસભર, અત્યંત મીઠા, પ્રેમાળ, કોમળ અને મનગમતા હતા.
રમ્ભોવાચ નાહં સન્તોષજનની ધૂર્ત્તાનાં દુષ્ટમિત્રતા
રંભાએ કહ્યું: હું દુષ્ટો માટે સંતોષ આપનારી નથી, ન તો દુષ્ટ મિત્રોની સાથી છું.
યથા મધુકરો લોભાત્સર્વપુષ્પાસવં લભેત્
જેમ મધમાખી લાલચમાં બધાં ફૂલોમાંથી રસ લે છે,
તથૈવ કામુકી લોકે ભ્રમેદ્ભ્રમરવત્સદા
એજ રીતે, કામાસક્ત સ્ત્રી પણ હંમેશાં મધમાખી જેવી ફરતી રહે છે.
સુપુમાનઙ્ગવત્સ્ત્રીણાં યથા શાખાશ્ચ શાખિષુ
સુંદર પુરુષ સ્ત્રીઓ માટે એજ રીતે છે જેમ ડાળીઓ પક્ષીઓ માટે હોય છે.
સ્વકાર્ય્યમુદ્ધરેદ્યાવત્તાવદ્વા સ પ્રયોજનમ્
જ્યાં સુધી કામ પડે ત્યાં સુધી એ પોતાનું કામ પૂરું કરે છે.