બાલકસ્ય ચ તસ્યૈવ મઙ્ગલં મઙ્ગલે દિને પૂજ્યાનામધિકો બાલસ્તેનોપબર્હણાભિધઃ
શુભ દિવસે એ બાળકનું મંગલ કાર્ય થયું; તે પૂજનીયોમાં શ્રેષ્ઠ બન્યો અને તેનું નામ ઉપબર્હણ રાખવામાં આવ્યું.
સૌતિરુવાચ ગન્ધર્વરાજઃ પ્રદદૌ બ્રાહ્મણેભ્યો મુદાઽન્વિતઃ
સૌતિએ કહ્યું: ગંધર્વરાજાએ આનંદપૂર્વક બ્રાહ્મણોને દાન આપ્યા.
ઉપબર્હણસ્તુ કાલેન હરેર્મન્ત્રં સુદુર્લભમ્
સમય જતાં, ઉપબર્હણે હરિનો દુર્લભ મંત્ર મેળવ્યો.
એકદા ગણ્ડકીતીરે તં ચ સમ્પ્રાપ્તયૌવનમ્
એક દિવસ, ગંડકીના કિનારે, તે યુવાન બન્યો.
તાશ્ચ તીવ્રં તપઃ કૃત્વા પ્રાણાન્સંત્યજ્ય યોગતઃ
તેઓએ તીવ્ર તપ કર્યા અને યોગ દ્વારા જીવ છોડ્યા.
ઉપબર્હણગન્ધર્વં તાશ્ચ તં વવ્રિરે પતિમ્
એ સ્ત્રીઓએ ઉપબર્હણ ગંધર્વને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો.
ગૃહીત્વા તાશ્ચ ગન્ધર્વો યુવા સુસ્થિરયૌવનઃ
યુવાન અને હંમેશા યુવાન રહેતા ગંધર્વે તેમને પત્ની તરીકે સ્વીકારી.
તતોઽપિ સુચિરં રાજ્યં કૃત્વા તાભિઃ સહાનિશમ્
પછી, તેણે લાંબા સમય સુધી, દિવસ-રાત, તેમના સાથે રાજ્ય કર્યું.
દૃષ્ટ્વા સ રમ્ભારમ્ભોરુનર્તને કઠિનં સ્તનમ્
રંભાના નૃત્યમાં તેના કઠોર સ્તન હલતા જોઈને,
દ્રુતં તત્યાજ સઙ્ગીતં મૂર્ચ્છાં પ્રાપ સભાતલે
તે તરત જ સંગીત છોડીને, સભામાં બેહોશ થઈ પડ્યો.
વ્રજ ત્વં શૂદ્રયોનિં ચ ગાન્ધર્વીં તનુમુત્સૃજ ।। 1.13.
તુ વ્રજ, હવે શૂદ્રના ઘરમાં જન્મ લે અને તું ગાંધર્વી રૂપને છોડી દે.
વિના વિપત્તેર્મહિમા પુંસાં નૈવ ભવેત્સુત
મારા પુત્ર, મુશ્કેલી વગર માણસોમાં સાચી મહાનતા ક્યારેય આવતી નથી.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સ વિધિરગચ્છત્પુષ્કરાદ્ ગૃહમ્
આ રીતે કહીને, તે સર્જનહાર પુષ્કરથી પોતાના ઘેર ચાલ્યો ગયો.
મૂલાધારં સ્વાધિષ્ઠાનં મણિપૂરમનાહતમ્
મૂળાધાર, સ્વાધિષ્ઠાન, મણિપુર અને અનાહત,
ઇડાં સુષુમ્નાં મેધાં ચ પિઙ્ગલાં પ્રાણહારિણીમ્
ઇડા, સુષુમ્ના, મેધા અને પિંગલા, જે પ્રાણ વહેવે છે,
વિશુદ્ધાં ચ નિરુદ્ધાં ચ વાયુસંચારિણીં તથા
વિશુદ્ધા, નિરુદ્ધા અને વાયુ વહેતી નાડી,
બુદ્ધિસંચારિણીં ચૈવ જ્ઞાનજૃમ્ભનકારિણીમ્
અને બુદ્ધિ વહેતી નાડી, જે જ્ઞાનને વિસ્તારે છે,
એતાઃ ષોડશધા નાડીર્ભિત્ત્વા વૈ હંસમેવ ચ
આ સોળ નાડીઓ અને હંસને ભેદી,
સ્થિત્વા મુહૂર્તમાત્માનમાત્મન્યેવ યુયોજ હ
થોડા સમય માટે, તેણે પોતાનું આત્મા આત્મામાં જોડ્યું.
વીણાં ત્રિતન્ત્રીં દુષ્પ્રાપ્યાં વામસ્કન્ધે નિધાય ચ
ત્રણ તારવાળી, દુર્લભ વીના પોતાના ડાબા ખભા પર રાખી,
સંજલ્પન્પરમં બ્રહ્મ વેદસારં પરાત્પરમ્ 1.13.
તેને વેદોનું સાર, પરમ બ્રહ્મ અને સર્વોચ્ચનું ઉચ્ચારણ કર્યું.
પ્રાચ્યાં કૃત્વા શિરઃસ્થાનં પશ્ચિમે ચરણદ્વયમ્
માથું પૂર્વ તરફ અને બંને પગ પશ્ચિમ તરફ રાખ્યા,
ગન્ધર્વરાજસ્તં દૃષ્ટ્વા ભાર્ય્યયા સહ તત્ક્ષણમ્
ગાંધર્વ રાજાએ, પોતાની પત્ની સાથે તેને એ ક્ષણે જોઈ,
પત્ન્યશ્ચ બાન્ધવાઃ સર્વે વિલપ્ય રુરુદુર્ભુશમ્
પત્નીઓ અને બધા સગા-સંબંધીઓએ દુઃખથી રડ્યા અને વિલાપ કર્યો.
પઞ્ચાશદ્યોષિતાં મધ્યે પ્રધાના મહિષી ચ યા
પચાસ સ્ત્રીઓમાં, જે મુખ્ય રાણી હતી,
ઉચ્ચૈ રુરોદ સા તીવ્રં કાન્તં કૃત્વા ચ વક્ષસિ
તેણે પોતાના પ્રિયને છાતી પર રાખી, ઉંચે ઉંચે દુઃખથી રડવા લાગી.
માલાવત્યુવાચ દર્શનં દેહિ માં બન્ધો નિમગ્નાં શોકસાગરે
માલાવતી બોલી: 'મિત્ર, મને દર્શન આપ, હું શોકના સાગરમાં ડૂબી ગઈ છું.'
વિસ્રમ્ભકે સુવસને રમ્યે ચન્દનકાનને
સુંદર વસ્ત્રો પહેરી, ચંદનના વનમાં, વિશ્વાસના સ્થાન પર,
ચન્દનાચલસાન્નિધ્યે ચારુચન્દનકાનને
ચંદનના પર્વત પાસે, સુંદર ચંદનના જંગલમાં,
ગન્ધમાદનશૈલૈકદેશે રમ્યે નદીતટે
ગંધમાદન પર્વતના મનોહર સ્થળે, નદીના કિનારે,