શનિરુવાચ શુભાશુભં ચ યત્કર્મ કોટિકલ્પૈર્ન લુપ્યતે
શનિ બોલ્યો: સારા કે ખરાબ કર્મનું ફળ કરોડો યુગો સુધી પણ નાશ પામતું નથી.
કર્મણા જાયતે જન્તુર્બ્રહ્મેન્દ્રાર્ય્યમમન્દિરે
કર્મના કારણે જ જીવ બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, અર્યમન કે યમના લોકમાં જન્મે છે.
કર્મણા નરકં યાતિ વૈકુણ્ઠં યાતિ કર્મણા
કર્મથી જ માણસ નરકમાં જાય છે, અને કર્મથી જ વૈકુંઠમાં પહોંચે છે.
કર્મણા સુન્દરઃ શશ્વદ્વ્યાધિયુક્તઃ સ્વકર્મણા
કર્મથી જ કોઈ હંમેશા સુંદર રહે છે, અને પોતાના કર્મથી જ રોગી બને છે.
કર્મણા ધનવાઁલ્લોકો દૈન્યયુક્તઃ સ્વકર્મણા
કર્મથી જ માણસ ધનવાન બને છે, અને પોતાના કર્મથી જ ગરીબીમાં ફસાય છે.
સુભાર્યશ્ચ સુપુત્રશ્ચ સુખી શશ્વત્સ્વકર્મણા
પોતાના કર્મથી જ સારી પત્ની, સારો દીકરો અને હંમેશા સુખ મળે છે.
ઇતિહાસં ચાતિગોપ્યં શૃણુ શઙ્કરવલ્લભે
હવે, હે શંકરપ્રિયે, એક બહુ ગુપ્ત વાર્તા સાંભળ.
આબાલ્યાત્કૃષ્ણભક્તોઽહં કૃષ્ણધ્યાનૈકમાનસઃ
બાળપણથી જ હું કૃષ્ણભક્ત છું અને મારું મન કૃષ્ણના ધ્યાનમાં જ લાગેલું છે.
પિતા દદૌ વિવાહે તુ કન્યાં ચિત્રરથસ્ય ચ
મારા પિતાએ મારી પત્નીને લગ્નમાં ચિત્રરથને આપી દીધી.
એકદા સા ત્વૃતુસ્નાતા સુવેષં સ્વં વિધાય ચ
એક વખત, તે ઋતુસ્નાન કરીને પોતાના વસ્ત્રો પહેરીને શણગારેલી હતી.
હરેઃ પાદં ધ્યાયમાનં પશ્યન્તી મદમોહિતા
હરિના પદમાં ધ્યાનમગ્ન મને જોઈને, તે કામથી મોહિત થઈ ગઈ.
શશાપ મામપશ્યન્તમૃતુનાશાચ્ચ કોપતઃ
હું તેની તરફ નહોતો જોયો, તેથી તેણે ગુસ્સામાં મને ઋતુનાશનો શાપ આપ્યો.
ન દૃષ્ટાઽહં ત્વયા યેન ન કૃતં હ્યૃતુરક્ષણમ્ ત્વયા દૃષ્ટં ચ યદ્વસ્તુ મૂઢ સર્વં વિનશ્યતિ
મારે તારી નજરે ન આવવાને કારણે, તું યોગ્ય સમયે સંતાન પ્રાપ્તિ માટેની રીતોનું પાલન ન કર્યું. હે મૂર્ખ, તારી નજરે જે કંઈ આવે છે, એ બધું નાશ પામે છે.
અહં ચ વિરતો ધ્યાનાત્તોષયંસ્તાં તદા સતીમ્
પછી મેં ધ્યાનમાંથી મન પાછું ખેંચીને, તે પવિત્ર સ્ત્રીને પ્રસન્ન કરી.
તેન માતર્ન પશ્યામિ કિઞ્ચિદ્વસ્તુ સ્વચક્ષુષા
માતા, આ કારણે હું ક્યારેય મારા પોતાના નેત્રોથી કોઈ વસ્તુને જુએતો નથી.
શનૈશ્ચરવચઃ શ્રુત્વા ચાહસત્પાર્વતી મુને
શનિનું વચન સાંભળીને, પાર્વતી હસી ઉઠી, હે મુનિ.
નારાયણ ઉવાચ ઈશ્વરેચ્છાવશીભૂતં જગદેવેત્યુવાચ હ
નારાયણએ કહ્યું: જગત સર્વે ઇશ્વરની ઇચ્છાના વશમાં છે, એમ તેણે કહ્યું.
સા ચ દેવી દૈવવશા શનિં પ્રોવાચ કૌતુકાત્
અને એ દેવી પણ દૈવના પ્રભાવથી, કૌતુકથી શનિને પૂછવા લાગી.
પાર્વત્યા વચનં શ્રુત્વા શનિર્મેને હૃદા સ્વયમ્ યદિ બાલો મયા દૃષ્ટસ્તસ્ય વિઘ્નો ભવેદ્ધ્રુવમ્
પાર્વતીના વચન સાંભળીને, શનિએ મનમાં વિચાર્યું: જો હું એ બાળકને જોઉં, તો ચોક્કસ એને કોઈ વિઘ્ન આવશે.
અન્યથા સુપ્રશસ્તં ચ પુરતઃ સ્વાત્મરક્ષણમ્ બાલં દ્રષ્ટું મનશ્ચક્રે ન તુ તન્માતરં શનિઃ
નહીંતર, આગોતરા પોતાનું રક્ષણ કરવું ખૂબ શુભ છે. શનિએ બાળકને જોવા મનમાં નક્કી કર્યું, પણ તેની માતાને નહિ.
વિષણ્ણમાનસઃ પૂર્વં શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકઃ
પહેલાંથી જ તેનું મન ઉદાસ હતું અને તેનો ગળો, હોઠ અને તાળું સુકાઈ ગયું હતું.
શનેશ્ચ દૃષ્ટિમાત્રેણ ચિચ્છિદે મસ્તકં મુને
માત્ર શનિની નજર પડતાં જ, હે મુનિ, એ બાળકનું માથું કપાઈ ગયું.
તસ્થૌ ચ પાર્વતીક્રોડે તત્સર્વાઙ્ગં સલોહિતમ્
અને આખું શરીર લોહીથી લથપથ પાર્વતીની ગોદમાં પડ્યું રહ્યું.
મૂર્ચ્છા સંપ્રાપ સા દેવી વિલપ્ય ચ ભૃશં મુહુઃ
એ દેવી બેહોશ થઈ ગઈ અને ભારે દુઃખથી વારંવાર રડવા લાગી.
વિસ્મિતાસ્તે સુરાઃ સર્વે ચિત્રપુત્તલિકા યથા
બધા દેવતાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, જાણે રંગબેરંગી ગુડિયા જેવી સ્થિતિમાં.
તાન્સર્વાન્મૂર્ચ્છિતાન્દૃષ્ટ્વૈવારુહ્ય ગરુડં હરિઃ
બધા બેહોશ પડેલા દેવતાઓને જોઈને, હરિએ ગરુડ પર આરોહણ કર્યું.
પુષ્પભદ્રાનદીતીરે હ્યપશ્યત્કાનને સ્થિતમ્
પુષ્પભદ્રા નદીના કાંઠે, વનમાં એક જણ ઉભો છે એ હરિએ જોયો.
તથોદક્છિરસં રમ્યં મૂર્ચ્છિતં સુરતશ્રમાત્
ત્યાં તેણે પાણીમાં માથું મૂકીને, પ્રેમથી થાકી ગયેલો સુંદર હાથી બેહોશ પડેલો જોયો.
શીઘ્રં સુદર્શનેનૈવ ચિચ્છિદે તચ્છિરો મુદા
ત્યારે હરિએ આનંદપૂર્વક, સુદર્શન ચક્રથી ઝડપથી એ હાથીનું માથું કાપી નાખ્યું.
ગજચ્છિન્નાઙ્ગવિક્ષેપાત્પ્રબોધં પ્રાપ્ય હસ્તિની રુરોદ શાવકૈઃ સાર્દ્ધં સા વિલપ્ય શુચાતુરા
હાથીણને અંગ કપાઈ જવાથી જાગ આવી, અને તે પોતાના બચ્ચાઓ સાથે દુઃખથી રડવા લાગી.