વાસયામાસ તં તે ચ રત્નસિંહાસને વરે
તેમને ઉત્તમ રત્નજડિત સિંહાસન પર બેસાડ્યા.
સમ્પુટાઞ્જલયઃ સર્વે પુલકાઙ્ગાશ્રુલોચનાઃ
બધાએ હાથ જોડીને, રોમાંચિત દેહ અને અશ્રુભીનાં નેત્રો સાથે ઊભા રહ્યા.
સસ્મિતસ્તાંશ્ચ પપ્રચ્છ સર્વં મધુરયા ગિરા
તેમણે સ્મિત સાથે સૌને મીઠાં શબ્દોમાં પૂછ્યું.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ સર્વે શક્ત્યા યયા વિશ્વે શક્તિમન્તો હિ જીવિનઃ
શ્રીનારાયણે કહ્યું: જગતમાં બધા જીવને જે શક્તિથી શક્તિ મળે છે, એ જ શક્તિથી બધું શક્ય બને છે.
બ્રહ્માદિતૃણપર્ય્યન્તં સર્વં પ્રાકૃતિકં જગત્
બ્રહ્માથી માંડીને તૃણ સુધી, આખું જગત પ્રકૃતિનું જ છે.
આવિર્ભૂતા ચ સા મત્તઃ સૃષ્ટૌ દેવી મદિચ્છયા
મારી ઇચ્છાથી સર્જન માટે એ દેવી મારી પાસેથી પ્રગટ થઈ.
પ્રકૃતિઃ સૃષ્ટિકર્ત્રી ચ સર્વેષાં જનની પરા
પ્રકૃતિ સર્વનું સર્જન કરતી અને સર્વની પરમ માતા છે.
સુચિરં તપસા તપ્તં શંભુના ધ્યાયતા ચ મામ્
શંભુએ લાંબા સમય સુધી મારી ધ્યાનમાં તપ કર્યું.
વ્રતં ચ લોકશિક્ષાર્થમસ્યા ન સ્વાર્થમેવ ચ
આ વ્રત લોકશિક્ષણ માટે હતું, પોતાના સ્વાર્થ માટે નહોતું.
માયયા મોહિતાઃ સર્વે કિમસ્યા વાસ્તવં વ્રતમ્
માયાથી બધા મોહિત છે; એમની માટે સાચું વ્રત શું હોઈ શકે?
સુરેશ્વરા મદંશાશ્ચ બ્રહ્મશક્તિમહેશ્વરાઃ
દેવોના સ્વામી, મદના ભાગ, બ્રહ્માની શક્તિ અને મહાદેવ—
મૃદા વિના ઘટં કર્ત્તું કુલાલશ્ચ યથાઽક્ષમઃ
જેમ કુંભાર માટી વગર માટલું બનાવી શકતો નથી,
વિના શક્ત્યા તથાઽહં ચ સ્વસૃષ્ટિં કર્તુમક્ષમઃ
એ જ રીતે, શક્તિ વગર હું પણ મારી સર્જના કરી શકતો નથી.
અહમાત્મા હિ નિર્લિપ્તોઽદૃશ્યઃ સાક્ષી ચ દેહિનામ્
હું આત્મા છું, અસ્પર્શ્ય, અદૃશ્ય અને સર્વ જીવોમાં સાક્ષી છું.
અહં નિત્યઃ શરીરી ચ ભાનુવિગ્રહવિગ્રહઃ
હું શાશ્વત છું, શરીરધારી છું અને મારું સ્વરૂપ સૂર્ય જેવું તેજસ્વી છે.
અહમાત્મા મનો બ્રહ્મા જ્ઞાનરૂપો મહેશ્વરઃ
હું આત્મા છું, મન છું, બ્રહ્મા છું, જ્ઞાનરૂપ અને મહાદેવ પણ છું.
મેધા નિદ્રાદયશ્ચૈતાઃ સર્વાશ્ચ પ્રકૃતેઃ કલાઃ
બુદ્ધિ, ઊંઘ અને આવી બધી જ શક્તિઓ પ્રકૃતિની જ કલાઓ છે.
અહં ગોલોકનાથશ્ચ વૈકુણ્ઠેશઃ સનાતનઃ ચતુર્ભુજોઽત્ર દેવેશો લક્ષ્મીશઃ પાર્ષદૈર્વૃતઃ
હું ગોલોકના સ્વામી, વૈકુંઠના શાશ્વત સ્વામી, અહીં દેવોના ચતુર્ભુજ સ્વામી અને લક્ષ્મીના સ્વામી, સેવકોથી ઘેરાયેલા છું.
ઊર્ધ્વ પરશ્ચ વૈકુણ્ઠાત્પઞ્ચાશત્કોટિયોજને
વૈકુંઠથી ઉપર અને દૂર, પચાસ કરોડ યોજનના અંતરે,
વ્રતારાધ્યસ્સ દ્વિભુજઃ સ ચ તત્ફલદાયકઃ
તે ભગવાન વ્રતથી પૂજાય છે, બે હાથ ધરાવે છે અને વ્રતનું ફળ આપે છે.
વિષ્ણુદેહા યથા ગાવો વિષ્ણુદેહસ્તથા શિવઃ
જેમ ગાયોનું સ્વરૂપ વિષ્ણુ છે, તેમ મહાદેવનું સ્વરૂપ પણ વિષ્ણુ છે.
યજ્ઞપત્નીં યથા દાતું ક્ષમઃ સ્વામી સદૈવ તુ
જેમ યજમાન હંમેશા પોતાની પત્નીને યજ્ઞકર્તાને આપી શકે છે,
ઇત્યુક્ત્વા સ સભામધ્યે તત્રૈવાન્તરધીયત
આ રીતે સભામાં કહ્યા પછી, તેઓ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
કૃત્વા શિવા પૂર્ણહોમં સા શિવં દક્ષિણાં દદૌ
શિવાએ પૂર્ણ હોમ કર્યા પછી, શિવને દક્ષિણાની ભેટ આપી.
ઉવાચ દુર્ગા સંત્રસ્તા શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકા
દુર્ગાએ, ડરથી ગળું, હોઠ અને તાળું સુકાઈ ગયેલા, કહ્યું:
પાર્વત્યુવાચ ગવાં લક્ષં પ્રયચ્છામિ દેહિ મત્સ્વામિનં દ્વિજ
પાર્વતીએ કહ્યું: હું એક લાખ ગાય આપું છું; મને મારાં પતિ આપો, હે દ્વિજ.
તદા દાસ્યામિ વિપ્રેભ્યો દાનાનિ વિવિધાનિ ચ
પછી હું બ્રાહ્મણોને અનેક પ્રકારના દાન આપીછ.
સનત્કુમાર ઉવાચ દત્તસ્યામૂલ્ય રત્નસ્ય ગવાં પ્રત્યર્પણેન ચ
સનત્કુમારે કહ્યું: અમૂલ્ય રત્ન આપવાથી અને ગાયો અર્પણ કરવાથી—
સ્વસ્ય સ્વસ્ય સ્વયં દાતા લોકઃ સર્વો જગત્ત્રયે
ત્રણે લોકમાં દરેક જીવ પોતાનો આપમેળે આપનાર છે.
દિગમ્બરં પુરઃ કૃત્વા ભ્રમિષ્યામિ જગત્ત્રયમ્
હું દિશાઓને જ વસ્ત્ર બનાવીને ત્રણે લોકમાં ફરતો રહીશ.