સમર્ચ્ય પરયા ભક્ત્યા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાન્
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ્વરની પરમ ભક્તિથી પૂજા કરી.
વહ્નિશુદ્ધૈસ્સુવસ્ત્રૈશ્ચ સદ્રત્નૈર્ભૂષણૈસ્તથા સમારેભે વ્રતં દેવી સ્વસ્તિવાચનપૂર્વકમ્
અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા વસ્ત્રો અને યોગ્ય રત્નભૂષણો સાથે, દેવીએ શુભ મંત્રોચ્ચાર સાથે વ્રત આરંભ્યું.
આવાહ્યાભીષ્ટદેવં તં શ્રીકૃષ્ણં મંગલે ઘટે
તેણે પોતાના ઇચ્છિત દેવ, શ્રીકૃષ્ણને શુભ ઘડામાં આવાહન કર્યું.
યાનિ વ્રતે વિધેયાનિ દેયાનિ વિવિધાનિ ચ
વ્રતમાં જે જે કરવું અને આપવું જરૂરી છે, વિવિધ રૂપે,
વ્રતોક્તમુપહારં ચ દુર્લભં ભુવનત્રયે
વ્રત પ્રમાણે જે ઉપહાર ત્રણેય લોકમાં દુર્લભ છે,
દત્ત્વા દ્રવ્યાણિ સર્વાણિ વેદમન્ત્રેણ સા સતી બ્રાહ્મણાન્ભોજયામાસ પૂજયિત્વાઽતિથીંસ્તથા
સતીએ તમામ દ્રવ્ય વેદમંત્ર સાથે આપી, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યું અને મહેમાનોનું પણ સન્માન કર્યું.
ભોજયામાસ સા દેવી સુવ્રતે સુવ્રતા સતી
સુવ્રત અને સત્વાળી એ સ્ત્રીએ સારા વ્રતવાળાઓને ભોજન કરાવ્યું.
સમાપ્તિદિવસે વિપ્રસ્તમુવાચ પુરોહિતઃ
સમાપ્તિના દિવસે પુરોહિતે બ્રાહ્મણને કહ્યું.
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા વિલપ્ય સુરસંસદિ
એ વચન સાંભળી, એણે દેવોની સભામાં દુ:ખથી રડ્યું.
તાં ચ તે મૂર્ચ્છિતાં દૃષ્ટ્વા પ્રહસ્ય મુનિપુંગવાઃ
તેને બેહોશ જોઈને, મુનિઓ હસ્યા.
સંપ્રાર્થિતઃ સભાસદ્ભિઃ શિવાં બોધયિતું તદા
સભામાં બેઠેલા લોકોની વિનંતીથી, તેને શિવાને જાગાડવા માટે કહ્યું.
શ્રીમહાદેવ ઉવાચ સામ્પ્રતં ચેતનં કૃત્વા મદીયં વચનં શૃણુ
શ્રી મહાદેવ બોલ્યા: હવે તું સજાગ થઈ, મારા વચન સાંભળ.
શિવઃ શિવાં તામિત્યુક્ત્વા શુષ્કકણ્ઠૌષ્ઠતાલુકામ્
શિવાએ શિવાને એમ કહી, સુકાઈ ગયેલા ગળા, હોઠ અને જીભ સાથે—
હિતં સત્યં મિતં સર્વં પરિણામસુખાવહમ્
જે કંઈ હિતકારક, સાચું અને મર્યાદિત હોય, તે અંતે સુખ આપે છે.
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યદ્વેદેન નિરૂપિતમ્
સાંભળ દેવી, હું તને એ કહું છું જે વેદમાં નિશ્ચિત થયેલું છે.
સર્વેષાં કર્મ્મણાં દેવિ સારભૂતા ચ દક્ષિણા
દેવી, બધા કર્મોની સાર છે દક્ષિણા.
દૈવં વા પૈતૃકં વાઽપિ નિત્યં નૈમિત્તિકં પ્રિયે દાતા ચ કર્મ્મણા તેન કાલસૂત્રં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્
દૈવી, પિતૃ, રોજની કે વિશેષ, પ્રિય, જે આપે છે તે કર્મથી ચોક્કસ કાળની લડી પામે છે.
અથાન્તે દૈન્યમાપ્નોતિ શત્રુણા પરિપીડિતઃ
અંતે, દુશ્મન દ્વારા પીડાઈને, તે દુ:ખમાં પડે છે.
તન્મુહૂર્તે વ્યતીતે તુ દક્ષિણા દ્વિગુણા ભવેત્
એ ક્ષણ પસાર થઈ જાય તો, દક્ષિણા બે ગણી આપવી.
માસે પઞ્ચશતઘ્ના સ્યાત્ષણ્માસે તચ્ચતુર્ગુણા
મહિને પાંચસો ગણી, છ મહિને એનું ચાર ગણી આપવી.
દાતા ચ નરકં યાતિ યાવદ્વર્ષસહસ્રકમ્ ધર્મો નષ્ટો ભવેત્તસ્ય ધર્મ્મહીને ચ કર્મ્મણિ
દાતા હજાર વર્ષ સુધી નરકમાં જાય છે; તેનો ધર્મ નાશ પામે છે, અને ધર્મ વગરના કર્મ પણ નાશ પામે છે.
બ્રહ્મોવાચ ધર્મે નષ્ટે ચ ધર્મજ્ઞે તસ્ય કર્તા વિનશ્યતિ
બ્રહ્માએ કહ્યું: ધર્મ નાશ પામે અને ધર્મ જાણનાર ન રહે, તો કરનાર પણ નાશ પામે છે.
ધર્મ ઉવાચ મયિ સ્થિતે મહાસાધ્વિ સર્વં ભદ્રં ભવિષ્યતિ
ધર્મ બોલ્યા: જયારે હું રહું છું, મહાસાધ્વી, બધું સારું થશે.
દેવા ઊચુઃ વયં તવ વ્રતે પૂર્ણે કુર્મસ્ત્વાં પૂર્ણમાનસામ્
દેવોએ કહ્યું: તારો વ્રત પૂર્ણ થયો છે, અમે તને મનથી પૂર્ણ બનાવીએ છીએ.
મુનય ઊચુઃ સ્થિતેષ્વસ્માસુ ધર્મજ્ઞે કિમભદ્રં ભવિષ્યતિ
મુનિઓએ પૂછ્યું: અમે ધર્મને જાણનારા અહીં હાજર હોઈએ તો દુર્ભાગ્ય કેવી રીતે આવી શકે?
સનત્કુમાર ઉવાચ સુચિરં સંચિતસ્યાપિ સ્વાત્મનસ્તપસઃ ફલમ્
સનતકુમારે કહ્યું: પોતાના દ્વારા લાંબા સમયથી સંચિત થયેલા તપનું ફળ પણ—
કર્મણ્યદક્ષિણે સાધ્વિ યાગસ્યાહં તુ તત્ફલમ્
હે સદ્ગુણે, યજ્ઞમાં દક્ષિણાની વિના કરેલા કર્મનું ફળ માત્ર યજ્ઞને જ મળે છે.
પાર્વત્યુવાચ કિં પુત્રેણ ચ ધર્મેણ યત્ર ભર્ત્તા ચ દક્ષિણા
પાર્વતીએ પૂછ્યું: જ્યાં પતિ જ દક્ષિણા બની જાય, ત્યાં પુત્ર કે ધર્મનો શું ઉપયોગ?
વૃક્ષાર્ચને ફલં કિં વૈ યદિ ભૂમિર્ન ચાર્ચ્યતે
વૃક્ષની પૂજા કરીને શું ફળ મળે, જો જમીનને જ માન ન આપો તો?
પ્રાણાસ્ત્યક્તાઃ સ્વેચ્છયા ચેદ્દેહૈસ્સ્યાત્કિં પ્રયોજનમ્
જો કોઈ પોતાની ઈચ્છાથી પ્રાણ ત્યાગી દે, તો પછી શરીરનો શું ઉપયોગ?