એકદા તુ પ્રયાગે ચ શિલ્પં કૃત્વા નૃપસ્ય ચ 1.10.
એક વખત, પ્રયાગમાં, રાજા માટે કળા બનાવી પછી,
ઘૃતાચીં નવરૂપાં ચ યુવતિં તાં તપસ્વિનીમ્
એણે ઘૃતાચીને નવ રૂપમાં, યુવાન અને તપસ્વિ રૂપે જોયી.
દૃષ્ટ્વા સકામઃ સહસા બભૂવ હૃતચેતનઃ
તેને જોઈ, તેની અંદર ઇચ્છા ઉઠી અને એ તરત જ અચેત અને ભમરાઈ ગયો.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ મા માં સ્મરસિ રમ્ભોરુ વિશ્વકર્માઽહમેવ ચ
બ્રાહ્મણે કહ્યું: અરે પાતળી કમરવાળી, તું મને એવો વિચાર ન કર; હું તો પોતે વિશ્વકર્મા છું.
શાપમોક્ષં કરિષ્યામિ ભજ માં તવ સુન્દરિ
હું તને શાપમાંથી મુક્ત કરીશ; એ માટે તું મને સ્વીકાર, સુન્દરી.
દ્વિજસ્ય વચનં શ્રુત્વા ઘૃતાચી નવરૂપિણી
દ્વિજના વચન સાંભળીને, નવી રૂપાવાળી ઘૃતાચી
ગોપિકોવાચ કથં ત્વયા સંગતા સ્યાં ગંગાતીરે ચ ભારતે
ગોપીએ પૂછ્યું: ભારતની ગંગાના કાંઠે હું તારી સાથે કેવી રીતે મળી શકું?
વિશ્વકર્મન્નિદં પુણ્યં કર્મક્ષેત્રં ચ ભારતમ્
વિશ્વકર્મા, આ ભારત પવિત્ર કર્મભૂમિ છે.
ધર્મી મોક્ષકૃતે જન્મ પ્રલભ્ય તપસઃ ફલાત્
ધર્મી લોકો અહીં જન્મ મેળવે છે, તે પણ તપના ફળરૂપે, મુક્તિ માટે.
માયા નારાયણીશાના પરિતુષ્ટા ચ યં ભવેત્
જે પર નારાયણી, માયાની સ્વામિની, પ્રસન્ન થાય છે—
યો મૂઢો વિષયાસક્તો લબ્ધજન્મા ચ ભારતે 1.10.
અને જે મૂર્ખ, વિષયોમાં આસક્ત, ભારતમાં જન્મે છે—
સર્વં સ્મરામિ દેવાહમહો જાતિસ્મરા પુરા
હું બધું યાદ રાખું છું, દેવો; હું તો અગાઉના જન્મો પણ યાદ રાખું છું.
તપઃ કરોમિ મોક્ષાર્થં ગઙ્ગાતીરે સુપુણ્યદે
હું મુક્તિ માટે ગંગાના પવિત્ર કાંઠે તપ કરું છું.
અન્યત્ર યત્કૃતં પાપં ગંગાયાં તદ્વિનશ્યતિ
બીજે ક્યાંય કરેલું પાપ, ગંગામાં નાશ પામે છે.
તત્તુ નારાયણક્ષેત્રે તપસા ચ વિનશ્યતિ
પણ નારાયણક્ષેત્રમાં તે તપથી નાશ પામે છે.
ઘૃતાચીવચનં શ્રુત્વા વિશ્વકર્માઽનિલાકૃતિઃ
ઘૃતાચીના વચન સાંભળીને, પવન જેવો રૂપ ધરાવનારો વિશ્વકર્મા
રમ્યાયાં મલયદ્રોણ્યાં પુષ્પતલ્પે મનોરમે ।। । પુષ્પચન્દનવાતેન સંતતં સુરભીકૃતે
મલયની સુંદર ખીણમાં, ફૂલોથી સુશોભિત સુખદ પથારી પર, ફૂલ અને ચંદનના સુગંધિત પવનથી હંમેશા સુગંધિત એવી જગ્યા પર,
ચકાર સુખસમ્ભોગં તયા સ વિજને વને
એ જંગલના એકાંતમાં તેણે તેની સાથે આનંદપૂર્વક મિલન કર્યું.
બભૂવ ગર્ભઃ કામિન્યાઃ પરિપૂર્ણઃ સુદુર્વહઃ
કામનાથી ભરેલી એ સ્ત્રીને પૂર્ણ અને બહુ ભારે ગર્ભ રહ્યો.
કૃતશિક્ષિતશિલ્પાંશ્વ જ્ઞાનયુક્તાંશ્ચ શૌનક
હે શૌનક, જે જ્ઞાનથી યુક્ત અને બધા કળા-કૌશલ્યમાં નિપુણ હતા,
માલાકારાન્કર્મકારાઞ્છઙ્ખકારાન્કુવિન્દકાન્ 1.10.
માળાવાળા, કામકાજ કરતા, શંખ ઘસતા અને ટોપલી બનાવતા લોકો,
તૌ ચ તેભ્યો વરં દત્ત્વા તાન્સંસ્થાપ્ય મહીતલે
એમને આશીર્વાદ આપી, ધરતી પર એમની વસ્તી સ્થાપી.
સ્વર્ણકારઃ સ્વર્ણચૌર્યાદ્બ્રાહ્મણાનાં દ્વિજોત્તમ
સ્વર્ણકારે બ્રાહ્મણોનું સોનુ ચોરી લીધું હતું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ,
સૂત્રકારો દ્વિજાનાં તુ શાપેન પતિતો ભુવિ
સૂત્ર બનાવનાર બ્રાહ્મણોના શ્રાપથી ધરતી પર પડી ગયો.
વ્યતિક્રમેણ ચિત્રાણાં સદ્યશ્ચિત્રકરસ્તથા
સમય જતાં ચિત્રો દોરનાર પણ તરત ચિત્રકાર બની ગયો.
કશ્ચિદ્વણિગ્વિશેષશ્ચ સંસર્ગાત્સ્વર્ણકારિણઃ
કોઈ ખાસ પ્રકારના વેપારી, સ્વર્ણકારના સંપર્કથી,
કુલટાયાં ચ શૂદ્રાયાં ચિત્રકારસ્ય વીર્ય્યતઃ
ચિત્રકારના વીર્યથી, શૂદ્ર વેશ્યામાંથી,
અટ્ટાલિકાકારબીજાત્કુમ્ભકારસ્ય યોષિતિ
મહેલ બનાવનારના વીર્યથી, કુંભારની પત્નીમાં,
કુમ્ભકારસ્ય બીજેન સદ્યઃ કોટકયોષિતિ
કુંભારના વીર્યથી, તરત જ ટોપલી બનાવનારની પત્નીમાં,
સદ્યઃ ક્ષત્રિયબીજેન રાજપુત્રસ્ય યોષિતિ
ક્ષત્રિયના વીર્યથી, રાજકુમારની પત્નીમાં તરત જ,