પુલસ્ત્ય ઉવાચ દત્ત્વા સ્વપાપં તસ્મૈ તત્પુણ્યમાદાય ગચ્છતિ ।। 2.51.
પુલસ્ત્યે કહ્યું: પોતાનો પાપ તેને આપી, એ વ્યક્તિનું પુણ્ય લઈ, તે ચાલ્યો જાય છે.
ક્ષમસ્વ નૃપદોષં ચ ગચ્છ વત્સ યથાસુખમ્
રાજાના દોષને માફ કરી દે અને, બાલક, તું મનગમતું જઈશ.
પુલહ ઉવાચ વિપ્રસ્ત્રિસન્ધ્યાહીનો યઃ શ્રીહીનઃ ક્ષત્રિયો ભવેત્
પુલહે કહ્યું: જે બ્રાહ્મણ ત્રણ સંધ્યા કરે નહિ, એ ક્ષત્રિય ધનથી વંચિત થાય છે.
એકાદશીવિહીનશ્ચ વિષ્ણુનૈવેદ્યવઞ્ચિતઃ
એકાદશીનું વ્રત ન રાખનાર અને વિષ્ણુને ભોજન ન અર્પનાર—
ક્રતુરુવાચ દીક્ષાહીનો ભવેત્સોઽપિ બ્રાહ્મણં યોઽવમન્યતે
ક્રતુએ કહ્યું: જે દીક્ષા વિના છે અને બ્રાહ્મણનું અપમાન કરે—
ધનહીનઃ પુત્રહીનો ભાર્ય્યાહીનો ભવેદ્ધ્રુવમ્
એ ચોક્કસ ધનહીન, સંતાનહીન અને પત્ની વિના થઈ જાય છે.
અઙ્ગિરા ઉવાચ વૃષવાહો ભવેત્સોઽપિ ભારતે સપ્તજન્મસુ
અંગિરાએ કહ્યું: એ ભારતભૂમિમાં સાત જન્મ સુધી વાછરિયું બને છે.
મરીચિરુવાચ વિષ્ણુભક્તિવિહીનશ્ચ સ ભવેદ્યોઽવમન્યતે
મરીચીએ કહ્યું: જે વિષ્ણુભક્તિ વિના છે અને અપમાન કરે—
કશ્યપ ઉવાચ વિષ્ણુમન્ત્રવિહીનશ્ચ તત્પૂજાવિરતો ભવેત્
કશ્યપે કહ્યું: જે વિષ્ણુમંત્ર વિના છે અને તેની પૂજા છોડે—
પ્રચેતા ઉવાચ પિતૃભક્તિવિહીનસ્સ્યાત્સ ભવેદ્ભારતે ભુવિ
પ્રચેતસે કહ્યું: જે પિતૃભક્તિ વિના છે, એ ભારતભૂમિ પર એવો જ રહે છે.
પ્રાપ્નોતિ કૌઞ્જરીં યોનિં સ મૂઢઃ સપ્તજન્મસુ 2.51.
એ મૂઢ વ્યક્તિ સાત જન્મ સુધી હાથીણીની કોખમાં જન્મે છે.
દુર્વાસા ઉવાચ દૃષ્ટ્વા શીઘ્રં ન પ્રણમેત્સ ભવેત્સૂકરો ભુવિ
દુર્વાસાએ કહ્યું: જો કોઈ જોઈને પણ તરત નમન ન કરે, તો એ પૃથ્વી પર ડુક્કર બને છે.
મિથ્યાસાક્ષી ચ ભવતિ તથા વિશ્વાસઘાતકઃ
એ ખોટો સાક્ષી અને વિશ્વાસઘાતી બને છે.
રાજોવાચ સર્વં કૃત્વા ચ વિસ્પષ્ટં માં મૂઢં બોધયન્ત્વહો
રાજાએ કહ્યું: બધું સ્પષ્ટ કરીને, હવે મને, મૂઢને, સમજાવો.
સ્ત્રીઘ્નગોઘ્નકૃતઘ્નાનાં ગુરુસ્ત્રીગામિનાં તથા
સ્ત્રીહંત, ગૌહંત, ઉપકારકના હંત અને જે ગુરુ સ્ત્રીઓ સાથે સંબંધ રાખે—
વસિષ્ઠ ઉવાચ યવયાવકભોજી ચ કરેણ ચ જલં પિબેત્
વશિષ્ઠે કહ્યું: એ લોકો જવાર અને યવ ખાય અને હાથથી જ પાણી પીવે.
તદા ધેનુશતં દિવ્યં બ્રાહ્મણેભ્યઃ સદક્ષિણમ્
પછી, બ્રાહ્મણોને સદાક્ષિણાથી સાથે, સો દિવ્ય ગાય આપવી.
પ્રાયશ્ચિત્તે તુ વૈ ચીર્ણે સર્વપાપાન્ન મુચ્યતે
પશ્ચાતાપ કર્યા પછી પણ, બધાં પાપોમાંથી મુક્તિ મળતી નથી.
આતિદેશિકહત્યાયાં તદર્ધં ફલમશ્નુતે
પરોક્ષ રીતે હત્યા કરનારને એના ફળનું અડધું ફળ મળે છે.
શુક્ર ઉવાચ ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ કાલસૂત્રે વસેદ્ધ્રુવમ્
શુક્ર કહે છે: એ વ્યક્તિ છ હજાર વર્ષ સુધી કાળસૂત્રમાં રહે છે.
તતો ભવેન્મહાપાપી સૂકરઃ સપ્તજન્મસુ 2.51.
પછી એ મહાપાપી સાત જન્મ સુધી ડુક્કર બને છે.
બૃહસ્પતિરુવાચ લક્ષવર્ષં મહાઘોરે કુમ્ભીપાકે વસેદ્ધ્રુવમ્
બૃહસ્પતિ કહે છે: એ વ્યક્તિ લાખ વર્ષ સુધી ભયાનક કુંભીપાકમાં રહે છે.
તતો ભવેન્મહાપાપી વિષ્ઠાકીટઃ શતાબ્દકમ્
પછી એ મહાપાપી સો વર્ષ સુધી વિષ્ઠામાં જીવાત બને છે.
રાજોવાચ કૃતઘ્નઃ કતિધા પ્રોક્તઃ કેષુ કો દોષ એવ ચ
રાજા કહે છે: કૃતઘ્ન કેટલાં પ્રકારના કહેવાયા છે, કયા કયા પ્રસંગોમાં અને દરેકમાં શું દોષ છે?
ઋષ્યશૃઙ્ગ ઉવાચ સર્વઃ પ્રત્યેકદોષેણ પ્રત્યેકં ફલમશ્નુતે
ઋષ્યશૃંગ કહે છે: દરેક દોષ પ્રમાણે દરેકને એનું ફળ મળે છે.
કૃતે સત્યે ચ પુણ્યે ચ સ્વધર્મે તપસિ સ્થિતે
જ્યારે કોઈ સત્ય, પુણ્ય, પોતાના ધર્મ અને તપમાં સ્થિર રહે છે,
ગુરુકૃત્યે દેવકૃત્યે કામ્યકૃત્યે દ્વિજાર્ચને
ગુરુની સેવા, દેવોની સેવા, ઇચ્છિત કાર્યો અને દ્વિજોની પૂજામાં,
એતાન્યો હન્તિ પાપિષ્ઠઃ સ કૃતઘ્ન ઇતિ સ્મૃતઃ
જે આ બધું નષ્ટ કરે છે, એ પાપી કૃતઘ્ન કહેવાય છે.
યાન્યાંશ્ચ નરકાંસ્તે ચ યાન્તિ રાજેન્દ્ર પાપિનઃ
હે રાજેન્દ્ર, એવા પાપી લોકો જે જે નરક છે, ત્યાં જાય છે.
સુયજ્ઞ ઉવાચ પ્રત્યેકં શ્રોતુમિચ્છામિ વક્તુમર્હસિ મે પ્રભો 2.51.
સુયજ્ઞ કહે છે: હું દરેકને વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; હે પ્રભુ, તમે મને કહો.