ક્ષુધિતાનાં યથાઽન્ને ચ કામુકાનાં યથા સ્ત્રિયામ્
જેમ ભૂખ્યા માટે અન્ન જરૂરી છે, અને કામના ધરાવનાર માટે સ્ત્રી મહત્વની છે,
વિદુષાં ચ યથા શાસ્ત્રે વણિજ્યે વણિજાં યથા
તેમ જ વિદ્વાન માટે શાસ્ત્ર અને વેપારી માટે વેપાર મહત્વ ધરાવે છે.
ઇત્યુક્ત્વા મનસા દેવી પપાત સ્વામિનઃ પદે
આવી રીતે કહીને, દેવી મનથી પતિના પગે પડી ગઈ.
નેત્રોદકેન મનસાં સ્નાપયામાસ તાં મુનિઃ
મુનિએ આંખમાંથી વહી આવેલા અશ્રુથી તેના મનને પવિત્ર કર્યું.
તદા જ્ઞાનેન તૌ દ્વૌ ચ વિશોકૌ ચ બભૂવતુઃ
પછી જ્ઞાનના પ્રભાવથી બંને દુઃખથી મુક્ત થઈ ગયા.
જગામ તપસે વિપ્રઃ સ કાન્તાં સુપ્રબોધ્ય ચ
મુનિએ પોતાની પ્રિયાને સારી રીતે જાગૃત કરી, પછી તપ માટે ચાલ્યા ગયા.
પાર્વતી બોધયામાસ મનસાં શોકકર્શિતામ્ 2.46.
પાર્વતીએ દુઃખથી પીડાયેલ મનને જાગૃત કર્યું.
સુપ્રશસ્તે દિને સાધ્વી સુષુવે મઙ્ગલે ક્ષણે
શુભ દિવસે અને શુભ ઘડીએ, તે સતી સ્ત્રીએ પુત્રને જન્મ આપ્યો.
ગર્ભસ્થિતો મહાજ્ઞાનં શ્રુત્વા શઙ્કરવક્ત્રતઃ
ગર્ભમાં રહેલા પુત્રએ શંકરનાં મુખથી મહાન જ્ઞાન સાંભળ્યું.
જાતકં કારયામાસ વાચયામાસ મંગલમ્
જન્મ સંસ્કાર કરાયા અને શુભ મંત્રોનું પઠન થયું.
શમ્ભુશ્ચ ચતુરો વેદાન્વેદાંગાનિતરાંસ્તથા
શંભુએ ચારેય વેદો અને અન્ય શાસ્ત્રો શીખવ્યા.
ભક્તિરસ્તિ સ્વકાન્તે ચાભીષ્ટે દેવે હરૌ ગુરૌ
પોતાની પ્રિય પત્ની, ઇચ્છિત ભગવાન હરિ અને ગુરુમાં ભક્તિ હતી.
જગામ તપસે વિષ્ણોઃ પુષ્કરં શઙ્કરાજ્ઞયા
શંકરની આજ્ઞાથી, તેણે વિષ્ણુ માટે પુષ્કર ખાતે તપ કર્યું.
દિવ્યં વર્ષત્રિલક્ષં ચ તપસ્તપ્ત્વા તપોધનઃ
તે તપસ્વીએ ત્રણ લાખ વર્ષ સુધી દિવ્ય તપ કર્યું.
શંકરં ચ નમસ્કૃત્ય પુરઃ કૃત્વા ચ બાલકમ્
શંકરને વંદન કરીને, બાળકને આગળ રાખી, તે આગળ વધ્યો.
તાં સપુત્રાં સુતાં દૃષ્ટ્વા મુદં પ્રાપ પ્રજાપતિઃ 2.46.
પુત્રીને પુત્ર સાથે જોઈ, પ્રજાપતિને આનંદ થયો.
બ્રાહ્મણાન્ભોજયામાસ ત્વસંખ્યાઞ્છ્રેયસે શિશોઃ
બાળકના કલ્યાણ માટે, તેણે અસંખ્ય બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યું.
સા સપુત્રા ચ સુચિરં તસ્થૌ તાતાલયે તદા
તે પુત્રી પુત્ર સાથે લાંબા સમય સુધી પિતાના ઘરે રહી.
અથાભિમન્યુતનયે બ્રહ્મશાપઃ પરીક્ષિતે
પછી અભિમન્યુના પુત્ર પરિક્ષિત પર બ્રહ્માનો શાપ આવ્યો.
સપ્તાહે સમતીતે તુ તક્ષકસ્ત્વાં ચ દંક્ષ્યતિ
સાત દિવસ પૂરા થયા પછી તક્ષક તને ડંખ મારશે.
રાજા શ્રુત્વા તત્પ્રવૃત્તિં ગંગાદ્વારં જગામ સઃ
રાજાએ આ સમાચાર સાંભળી ગંગાના કિનારે ગયો.
સપ્તાહે સમતીતે તુ ગચ્છન્તં તક્ષકં પથિ
સાત દિવસ પૂરા થયા ત્યારે તક્ષક રસ્તામાં જઈ રહ્યો હતો.
તયોર્બભૂવ સંવાદઃ સુપ્રીતિશ્ચ પરસ્પરમ્
બન્ને વચ્ચે વાતચીત થઈ અને એકબીજાથી ખૂબ પ્રસન્ન થયા.
રાજા ચકાર યજ્ઞં ચ સર્પસત્રાભિધં મુને 2.46.
રાજાએ 'સર્પસત્ર' નામનું યજ્ઞ કર્યું, હે મુનિ.
સ તક્ષકશ્ચ ભીતશ્ચ મહેન્દ્રં શરણં યયૌ
તક્ષક ડરીને મહેન્દ્ર પાસે શરણે ગયો.
અથ દેવાશ્ચ મુનયશ્ચાયયુર્મનસાન્તિકમ્ ૧
પછી દેવતાઓ અને ઋષિઓ મનસાના દરબારમાં આવ્યા.
તત્ર આસ્તીક આગત્ય માતુર્યજ્ઞમથાજ્ઞયા
ત્યાં આસ્તિક માતાની આજ્ઞાથી યજ્ઞસ્થળે પહોંચ્યો.
દદૌ વરં નૃપશ્રેષ્ઠઃ કૃપયા બ્રાહ્મણાજ્ઞયા
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એ રાજાએ દયાથી અને બ્રાહ્મણની આજ્ઞાથી તેને વરદાન આપ્યું.
સંપૂજ્ય મનસાદેવીં પ્રયયુઃ સ્વાલયં ચ તે
મનથી દેવીની પૂજા કરીને તેઓ પોતાના ઘરે પરત ગયા.
નારદ ઉવાચ પૂજાવિધિક્રમં તસ્યાઃ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ
નારદે પૂછ્યું: હું તેની પૂજાની વિધિ વિગતે સાંભળવા ઈચ્છું છું.