સ ચ દૃષ્ટ્વાઽભીષ્ટદેવં નિગુણે પ્રકૃતેઃ પરમ્
પોતાના ઇચ્છિત દેવને, ગુણથી પર અને પ્રકૃતિથી ઉપર જોઈને,
નમશ્ચકાર શમ્ભું ચ બ્રહ્માણં કશ્યપં તથા
એમણે શંભુ, બ્રહ્મા અને કશ્યપને વંદન કર્યા.
બ્રહ્મા તદ્વચનં શ્રુત્વા સહસા સમયોચિતમ્
બ્રહ્માએ એ વચન સાંભળી તરત જ યોગ્ય રીતે જવાબ આપ્યો.
યદિ ત્યક્તા ધર્મપત્ની ધર્મિષ્ઠા મનસા સતી
જો ધર્મપત્ની છોડી હોય છતાં મનથી પવિત્ર અને ધર્મમાં સ્થિર હોય,
યતિર્વા બ્રહ્મચારી વા ભિક્ષુર્વનચરોઽપિ વા
અથવા કોઈ યતિ, બ્રહ્મચારી, ભિક્ષુક કે જંગલમાં રહેતો હોય,
અકૃત્વા તુ સુતોત્પત્તિં વિરાગી યસ્ત્યજેત્પ્રિયામ્
પણ સંતાન આપ્યા વિના, વૈરાગ્યથી પોતાને પ્રિયને ત્યાગે,
બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા જરત્કારુર્મુનીશ્વરઃ 2.46.
બ્રહ્માના વચન સાંભળી મહર્ષિ જરત્કારુએ,
તસ્યૈ શુભાશિષં દત્ત્વા યયુર્દેવા મુદાઽન્વિતાઃ
એમને શુભ આશીર્વાદ આપી દેવતાઓ આનંદથી પરત ગયા.
મુનેઃ કરસ્પર્શમાત્રાત્સદ્યો ગર્ભો બભૂવ હ
મુનિએ હાથ લગાડતાં જ તરત ગર્ભ રહી ગયો.
જરત્કારુરુવાચ જિતેન્દ્રિયાણાં પ્રવરો ધર્મિષ્ઠો વૈષ્ણવાગ્રણીઃ
જરત્કારુએ કહ્યું: 'જેઓ ઇન્દ્રિયજિત, ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ અને વૈષ્ણવોમાં અગ્રણિ છે,'
તેજસ્વી ચ તપસ્વી ચ યશસ્વી ચ ગુણાન્વિતઃ
'તે તેજસ્વી, તપસ્વી, પ્રસિદ્ધ અને ગુણોથી ભરપૂર છે,'
સ ચ પુત્રો વિષ્ણુભક્તો ધાર્મિકઃ કુલમુદ્ધરેત્
'એવો પુત્ર, વિષ્ણુભક્ત અને ધર્મનિષ્ઠ, કુળને ઉદ્ધરે છે.'
પતિવ્રતા સુશીલા યા સપ્રિયા પ્રિયવાદિની
પતિને સમર્પિત, સદ્ગુણવંતી, સૌને પ્રિય અને મીઠા બોલ બોલતી સ્ત્રી,
હરિભક્તિપ્રદો બન્ધુસ્તદિષ્ટં યત્સુખપ્રદમ્
જે હરિભક્તિ આપે છે, મિત્રસ્વરૂપ છે અને તેની હાજરીથી સૌને આનંદ મળે છે,
સા ગર્ભધારિણી યા ચ ગર્ભવાસવિમોચિની
જે ગર્ભ ધારણ કરે છે અને બાળકને જન્મ આપે છે,
ગુરુશ્ચ જ્ઞાનદાતા ચ તજ્જ્ઞાનં કૃષ્ણભાવનમ્
ગુરુ એ છે જે જ્ઞાન આપે છે અને તેનું જ્ઞાન કૃષ્ણના સ્મરણમાં રહે છે,
આવિર્ભૂતં તિરોભૂતં કિં વા જ્ઞાનં તદન્યતઃ 2.46.
એ જ્ઞાન દેખાય કે અદૃશ્ય થાય કે જુદું હોય, પણ એ બીજાં જ્ઞાનથી અલગ જ છે.
તત્ત્વાનાં સારભૂતં ચ હરેરન્યદ્વિડમ્બનમ્
તત્ત્વનો સાર એ છે કે હરિથી વિમુખ જે કંઈ છે એ બધું ખોટું જ છે.
જ્ઞાનાત્પ્રમુચ્યતે બન્ધાત્સ રિપુર્યો હિ બન્ધદઃ
જ્ઞાનથી બંધનમાંથી મુક્તિ મળે છે; દુશ્મન તો બંધન આપનાર જ છે.
સ રિપુઃ શિષ્યઘાતી ચ યતો બન્ધાન્ન મોચયેત્
એ દુશ્મન શિષ્યોનો નાશક છે, કારણ કે એ તેમને બંધનમાંથી છોડતો નથી.
ન મોચયેદ્યઃ સ કથં ગુરુસ્તાતો હિ બાન્ધવઃ
જે છોડતો નથી, એ ગુરુ કે સાચો મિત્ર કેમ કહેવાય?
ન દર્શયેદ્યઃ સ કથં કીદૃશો બાન્ધવો નૃણામ્ નિર્મૂલં ચ પુરાકર્મ ભવેદ્યત્સેવયા ધ્રુવમ્
જે માર્ગ બતાવતો નથી, એ માણસોનો મિત્ર કેમ ગણાય? સેવા દ્વારા જૂનું કર્મ મૂળથી નાશ પામે છે.
મયા છલેન ત્વં ત્યક્તા દોષં મે ક્ષમ્યતાં પ્રિયે
હું તારી સાથે છેતરપિંડી કરીને તને છોડી દીધું, પ્રिये, મારી ભૂલ માફ કરજે.
પુષ્કરે તપસે યામિ ગચ્છ દેવિ યથાસુખમ્
હું પુષ્કર જઈને તપ કરું છું; દેવી, તું તારી મરજી પ્રમાણે જઈ શકીશ.
ધનાદિષુ સ્ત્રિયાં પ્રીતિઃ પ્રવૃત્તિપથગામિનામ્
સ્ત્રીની સંપત્તિ વગેરેમાં લાગણી તેની વૃત્તિ પ્રમાણે વહે છે.
જરત્કારુવચઃ શ્રુત્વા મનસા શોકકાતરા
જરત્કારુના વચન સાંભળી, તે મનથી દુઃખી થઈ ગઈ.
મનસોવાચ યત્ર સ્મરામિ ત્વાં બન્ધો તત્ર મામાગમિષ્યસિ।।2.46.
મનમાં તેણે કહ્યું: જ્યાં જ્યાં હું તને યાદ કરીશ, મિત્ર, ત્યાં તું મારી પાસે આવી જઈશ.
બન્ધુભેદઃ ક્લેશતમઃ પુત્રભેદસ્તતઃ પરઃ
સગાંઓમાં ફૂટ એ મોટું દુઃખ છે; પુત્રોમાં ફૂટ તો એથી પણ વધારે છે.
પતિઃ પતિવ્રતાનાં ચ શતપુત્રાધિકઃ પ્રિયઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ માટે પતિ સો પુત્ર કરતાં પણ વધુ પ્રિય હોય છે.
પુત્રે યથૈકપુત્રાણાં વૈષ્ણવાનાં યથા હરૌ
જેમ એક પુત્રવાળી માતા માટે પુત્ર અને વૈષ્ણવો માટે હરિ સર્વોપરી છે.