માતૃકાસુ ચ વિખ્યાતા દેવસેનાભિધા ચ સા
માતૃકાઓમાં એ પ્રસિદ્ધ છે અને દેવસેના નામે પણ ઓળખાય છે.
આયુઃપ્રદા ચ બાલાનાં પાત્રી રક્ષણકારિણી
એ બાળકોને આયુષ્ય આપે છે અને રક્ષણ આપે છે.
તસ્યાઃ પૂજાવિધૌ બ્રહ્મન્નિતિહાસવિધિં શૃણુ
હે બ્રાહ્મણ, હવે એના પૂજનની પ્રાચીન રીત સાંભળ.
રાજા પ્રિયવ્રતશ્ચાસીત્સ્વાયમ્ભુવ મનોઃ સુતઃ
સ્વાયંભુવ મનુના પુત્ર પ્રિયવ્રત નામે એક રાજા હતો.
બ્રહ્માજ્ઞયા ચ યત્નેન કૃતદારો બભૂવ સઃ
બ્રહ્માજીના આદેશે અને પ્રયત્નથી તેણે પત્ની કરી હતી.
પુત્રેષ્ટિયજ્ઞં તં ચાપિ કારયામાસ કશ્યપઃ 2.43.
કશ્યપે તેના માટે પુત્રકામ યજ્ઞ કર્યો.
ભુક્ત્વા ચરું ચ તસ્યાશ્ચ સદ્યો ગર્ભો બભૂવ હ
એણે ચરુ ગ્રહણ કર્યા પછી તરત જ ગર્ભ ધારણ કર્યો.
તતઃ સુષાવ સા બ્રહ્મન્કુમારં કનકપ્રભમ્
પછી, હે બ્રાહ્મણ, એણે સોનાની જેમ તેજસ્વી પુત્રને જન્મ આપ્યો.
તં દૃષ્ટ્વા રુરુદુઃ સર્વા નાર્ય્યો વૈ બાન્ધવસ્ત્રિયઃ
એને જોઈને બધી સ્ત્રીઓ અને સંબંધની સ્ત્રીઓ રડી પડી.
શ્મશાનં ચ યયૌ રાજા ગૃહીત્વા બાલકં મુને
રાજા એ બાળકને લઈને, હે મુનિ, શમશાનમાં ગયો.
નોત્સૃજ્ય બાલકં રાજા પ્રાણાંસ્ત્યક્તું સમુદ્યતઃ
રાજા એ બાળકને છોડ્યા વિના પોતાનો જીવ આપવાનો નિશ્ચય કર્યો.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર વિમાનં ચ દદર્શ હ
એ સમયે ત્યાં રાજાએ એક દિવ્ય વિમાન જોયું.
તેજસા જ્વલિતં શશ્વચ્છોભિતં ક્ષૌમવાસસા
તે તેજથી ચમકતી, હંમેશા ઉજળી, સુંદર કાપડ પહેરેલી દેખાતી હતી.
દદર્શ તત્ર દેવીં ચ કમનીયાં મનોહરામ્
ત્યાં તેણે એ દેવીને જોયી, જે અતિ સુંદર અને મનમોહક હતી.
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્
એના ચહેરા પર હળવી સ્મિત અને શાંતિ હતી, અને તે રત્નોના આભૂષણોથી શોભતી હતી.
દૃષ્ટ્વા તાં પુરતો રાજા તુષ્ટાવ પરમાદરાત્ 2.43.
એને સામે જોઈને રાજાએ ખૂબ આદરપૂર્વક તેની સ્તુતિ કરી.
પપ્રચ્છ રાજા તાં દૃષ્ટ્વા ગ્રીષ્મસૂર્ય્યસમપ્રભામ્
રાજાએ, જેની કાંતિ ઉનાળાના સૂર્ય જેવી હતી, તેને જોઈને પ્રશ્ન કર્યો.
પ્રિયવ્રત ઉવાચ કસ્ય કન્યા વરારોહે ધન્યા માન્યા ચ યોષિતામ્
પ્રિયવ્રતે પૂછ્યું: હે સુશોભિત સ્ત્રી, તું કોની દીકરી છે? તું સ્ત્રીઓમાં ધન્ય અને માનનીય છે.
નૃપેન્દ્રસ્ય વચઃ શ્રુત્વા જગન્મઙ્ગલદાયિની
રાજાના વચન સાંભળી, જે જગતમાં શુભતા લાવનારી હતી,
દેવાનાં દૈત્યભીતાનાં પુરા સેના બભૂવ સા
કદાચિત્, દેવતાઓ જ્યારે દૈત્યોને ડરતા હતા, ત્યારે એ દેવતાઓની સેના બની હતી.
દેવસેનોવાચ। બ્રહ્મણો માનસી કન્યા દેવસેનાઽહમીશ્વરી
દેવસેના બોલી: હું બ્રહ્માની મનથી ઉત્પન્ન દીકરી દેવસેના છું, અને ઈશ્વરી પણ છું.
માતૃકાસુ ચ વિખ્યાતા સ્કન્દસેના ચ સુવ્રતા
માતૃકાઓમાં હું પ્રસિદ્ધ છું અને સ્કંદની સેના તરીકે પણ જાણીતી છું, અને સદાય વ્રતપાલન કરું છું.
પુત્રદાઽહમપુત્રાય પ્રિયદાત્રી પ્રિયાય ચ
હું સંતાનહીનને સંતાન આપું છું અને પ્રિયને પ્રિય વસ્તુઓ આપું છું.
સુખં દુઃખં ભયં શોકં હર્ષં મંગલમેવ ચ
સુખ, દુઃખ, ભય, શોક, આનંદ અને શુભતા—all હું જ આપું છું.
કર્મણા બહુપુત્રી ચ વંશહીનશ્ચ કર્મણા
કર્મથી કોઈને ઘણાં સંતાન મળે છે, અને કર્મથી જ કોઈ વંશહીન રહે છે.
કર્મણા મૃતપુત્રશ્ચ કર્મણા ચિરજીવિનઃ 2.43.
કર્મથી કોઈના પુત્ર મરે છે, અને કર્મથી જ કોઈના પુત્ર લાંબા સમય સુધી જીવતા રહે છે.
તસ્માત્કર્મ પરં રાજન્સર્વેભ્યશ્ચ શ્રુતૌ શ્રુતમ્
એથી, હે રાજા, કર્મ સર્વોપરી છે—આ બધાં શાસ્ત્રોમાં પણ સાંભળ્યું છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સા દેવી ગૃહીત્વા બાલકં મુને
આ રીતે કહીને, દેવી એ બાળકને ઉઠાવીને હાથમાં લીધી, હે મુનિ.
રાજા દદર્શ તં બાલં સસ્મિતં કનકપ્રભમ્
રાજાએ એ બાળકને જોયું, જે સ્મિત સાથે અને સોનાની જેમ તેજસ્વી હતો.
ગૃહીત્વા બાલકં દેવી ગગનં ગન્તુમુદ્યતા
બાળકને લઈને દેવી આકાશમાં જવા તૈયાર થઈ.