કર્તા કર્મણિ પૂર્ણેઽપિ તત્ક્ષણાદ્યદિ દક્ષિણામ્
કર્મ પૂરૂં થયા પછી પણ, એ ક્ષણે જ દક્ષિણા આપવી હોય,
મુહૂર્ત્તે સમતીતે ચ દ્વિગુણા સા ભવેદ્ધ્રુવમ્
જો થોડો સમય વીતી જાય તો, દક્ષિણા ચોક્કસ બે ગણી થાય છે.
એકરાત્રે વ્યતીતે તુ ભવેદ્રસગુણા ચ સા
એક રાત વીતી જાય તો, દક્ષિણા દસ ગણી થાય છે.
માસે લક્ષગુણા પ્રોક્તા બ્રાહ્મણાનાં ચ વર્દ્ધતે
મહિનો વીતી જાય તો, એ લાખ ગણો થાય છે અને બ્રાહ્મણો માટે વધુ વધે છે.
કર્મ્મ તદ્યજમાનાનાં સર્વં વૈ નિષ્ફલં ભવેત્
પછી યજમાનોના બધા કર્મ નિષ્ફળ થઈ જાય છે.
દરિદ્રો વ્યાધિયુક્તશ્ચ તેન પાપેન પાતકી
એ પાપથી મનુષ્ય ગરીબ, રોગી અને પાપી બની જાય છે.
પિતરો નૈવ ગૃહ્ણન્તિ તદ્દત્તં શ્રાદ્ધતર્પણમ્ 2.42.
પિતૃઓ એના દ્વારા અપાયેલ શ્રાદ્ધ અને તર્પણ સ્વીકારતા નથી.
દાતા દદાતિ નો દાનં ગ્રહીતા તન્ન યાચતે
દાતા દાન આપતો નથી અને ગ્રહીતાર દાન માંગતો નથી.
નાર્પયેદ્યજમાનશ્ચેદ્યાચિતારં ચ દક્ષિણામ્
યજમાન જો માગનારને માગેલી દક્ષિણા ન આપે,
વર્ષલક્ષં વસેત્તત્ર યમદૂતેન તાડિતઃ
તો યમના દૂતોએ મારતા, એ ત્યાં લાખ વર્ષ સુધી રહે છે.
પાતયેત્પુરુષાન્સપ્ત પૂર્વાન્વૈ પૂર્વજન્મનઃ
એ પોતાના ગયા જન્મના સાત પૂર્વજોને પણ દુઃખમાં નાખે છે.
નારદ ઉવાચ પૂજાવિધિં દક્ષિણાયાઃ પુરા યજ્ઞકૃતં વદ
નારદે પૂછ્યું: દક્ષિણા આપવાની વિધિ, જે યજ્ઞમાં કરવામાં આવતી, એ કહો.
નારાયણ ઉવાચ સદક્ષિણે કર્મણિ ચ ફલમેવ પ્રવર્ત્તતે
નારાયણે કહ્યું: યોગ્ય દક્ષિણા સાથે કરેલું કર્મ જ ફળ આપે છે.
યા યા કર્મણિ સામગ્રી બલિર્ભુઙ્ક્તે ચ તાં મુને
મુનિ, યજ્ઞમાં જે સામગ્રી વપરાય અને જે બલિ અપાય છે,
અશ્રોત્રિયં શ્રાદ્ધવસ્તુ ચાશ્રાદ્ધં દાનમેવ ચ
જો શ્રાદ્ધની વસ્તુ અશ્રોત્રિયને અપાય, અથવા શ્રાદ્ધરૂપે દાન ન અપાય,
ઋત્વિજા ન કૃતં યજ્ઞમશુચેઃ પૂજનં ચ યત્
અથવા યજ્ઞ ઋત્વિજથી ન થાય, કે અશુદ્ધ મનુષ્યથી પૂજા થાય,
દક્ષિણાયાશ્ચ યદ્ધ્યાનં સ્તોત્રં પૂજાવિધિક્રમમ્ 2.42.
દક્ષિણા માટે જે ધ્યાન, સ્તુતિ કે પૂજાની રીત કરવામાં આવે છે,
પુરા સંપ્રાપ્ય તાં યજ્ઞઃ કર્મદક્ષાં ચ દક્ષિણામ્
પહેલાં, એવી દક્ષિણા મળતાં યજ્ઞ અને કર્મ સફળ થતાં.
યજ્ઞ ઉવાચ રાધાસમા તત્સખી ચ શ્રીકૃષ્ણપ્રેયસી પ્રિયે
યજ્ઞે કહ્યું: રાધા જેવી જ એની સખી, શ્રીકૃષ્ણની પ્રિય પણ છે, પ્રિયે.
કાર્ત્તિકીપૂર્ણિમાયાં તુ રાસે રાધામહોત્સવે
કાર્તિકની પૂર્ણિમાએ, રાસમાં રાધાના મહોત્સવ સમયે,
પુરા ત્વં ચ સુશીલાખ્યા શીલેન સુશુભેન ચ
પહેલાં તું 'સુશીલા' નામે ઓળખાતી, સુંદર અને સારા સ્વભાવવાળી હતી.
ગોલોકાત્ત્વં પરિધ્વસ્તા મમ ભાગ્યાદુપસ્થિતા
તુ ગોલોકમાંથી આવી, મારા ભાગ્યે અહીં પહોંચેલી છે.
કર્તૄણાં કર્મણાં દેવી ત્વમેવ ફલદા સદા
દેવી, કર્મ કરનારા સૌમાં તું જ હંમેશાં ફળ આપનારી છે.
ફલશાખાવિહીનશ્ચ યથા વૃક્ષો મહીતલે
જેમ જમીન પરનું વૃક્ષ ફળની ડાળીઓ વિના હોય છે,
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાશ્ચ દિક્પાલાદય એવ ચ
બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ અને દિશાના રક્ષકો તથા બીજા,
કર્મરૂપી સ્વયં બ્રહ્મા ફલરૂપી મહેશ્વરઃ
કર્મરૂપે બ્રહ્મા અને ફળરૂપે મહેશ્વર છે.
ફલદાતા પરં બ્રહ્મ નિર્ગુણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ 2.42.
ફળ આપનાર પરમ બ્રહ્મ છે, જે ગુણોથી પર છે અને પ્રકૃતિથી પણ ઉપર છે.
ત્વમેવ શક્તિઃ કાન્તે મે શશ્વજ્જન્મનિ જન્મનિ
પ્રિયે, દરેક જન્મમાં તું જ મારી શક્તિ છે.
ઇત્યુક્ત્વા તત્પુરસ્તસ્થૌ યજ્ઞાધિષ્ઠાતૃદેવકઃ
આ રીતે કહી, યજ્ઞના અધિષ્ઠાતા દેવીએ તેના સામે સ્થિર રહી.
ઇદં ચ દક્ષિણાસ્તોત્રં યજ્ઞકાલે ચ યઃ પઠેત્
યજ્ઞ સમયે જે આ દક્ષિણાનું સ્તોત્ર વાંચે છે,