ન ચેદ્દદાસિ જામાતર્મમ જામાતરં વિધુમ્
જો તમે મારા જમાઈ તરીકે ચંદ્રને આપશો નહીં,
દક્ષસ્ય વચનં શ્રુત્વા તમુવાચ કૃપાનિધિઃ 1.9.
દક્ષના વચન સાંભળી, દયાળુ ભગવાને તેમને ઉત્તર આપ્યો.
શિવ ઉવાચ નાહં દાતું સમર્થશ્ચ ચન્દ્રં ચ શરણાગતમ્
શિવે કહ્યું: ચંદ્રે મારી શરણ લીધી છે, એને હું છોડી શકતો નથી.
શિવસ્ય વચનં શ્રુત્વા દક્ષસ્તં શપ્તુમુદ્યતઃ
શિવના વચન સાંભળી દક્ષ ક્રોધથી શાપ આપવા તૈયાર થયો.
એતસ્મિન્નન્તરે કૃષ્ણો વૃદ્ધબ્રાહ્મણરૂપધૃક્
એ સમયે કૃષ્ણ વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરી આવ્યા.
દત્ત્વા શુભાશિષં તૌ સ બ્રહ્મજ્યોતિઃ સનાતનઃ
એ સનાતન બ્રહ્માએ બન્નેને શુભ આશીર્વાદ આપી તેજથી પ્રકાશિત થયો.
શ્રીભગવાનુવાચ આત્માનં રક્ષ દક્ષાય દેહિ ચન્દ્રં સુરેશ્વર
શ્રીભગવાને કહ્યું: દક્ષ, તું પોતાનો બચાવ કર અને ચંદ્રને દેવોના સ્વામી ને આપી દે.
તપસ્વિનાં વરઃ શાન્તસ્ત્વમેવં વૈષ્ણવાગ્રણીઃ
તું તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ, શાંત અને વૈષ્ણવોમાં અગ્રણિ છે.
દક્ષઃ ક્રોધી ચ દુર્દ્ધર્ષસ્તેજસ્વી બ્રહ્મણઃ સુતઃ
દક્ષ ક્રોધી, દુર્લઘ્ય, તેજસ્વી અને બ્રહ્માનો પુત્ર છે.
નારાયણવચઃ શ્રુત્વા હસિત્વા શઙ્કરઃ સ્વયમ્
નારાયણના વચન સાંભળી શંકરે હસ્યા.
શઙ્કર ઉવાચ પ્રાણાંશ્ચ ન સમર્થોઽહં પ્રદાતું શરણાગતમ્
શંકરે કહ્યું: જે મારા આશ્રયે આવ્યો છે, એની પ્રાણ હું આપી શકતો નથી.
યો દદાતિ ભયેનૈવ પ્રપન્નં શરણાગતમ્ 1.9.
જે ભયના કારણે આશ્રય લીધેલા ને છોડી દે છે—
સર્વં ત્યક્તું સમર્થોઽહં ન સ્વધર્મં જગત્પ્રભો
હું જગતના સ્વામી, બધું છોડી શકું, પણ પોતાનું ધર્મ કદી નહીં.
યશ્ચ ધર્મં સદા રક્ષેદ્ધર્મસ્તં પરિરક્ષતિ
જે સદા ધર્મની રક્ષા કરે છે, ધર્મ પણ એની રક્ષા કરે છે.
ત્વં સર્વમાતા સ્રષ્ટા ચ હન્તા ચ પરિણામતઃ
તમે સર્વની માતા, સર્જનહાર અને પરિવર્તનથી સંહારક પણ છો.
શઙ્કરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ભગવાન્સર્વભાવવિત્
શંકરના વચન સાંભળી સર્વના હૃદય જાણનારા ભગવાને—
પ્રતસ્થાવર્દ્ધચન્દ્રશ્ચ નિર્વ્યાધિઃ શિવશેખરે
વધતો ચંદ્ર, હવે રોગમુક્ત, શિવના જટામાં શોભતો વિદાય થયો.
યક્ષ્મગ્રસ્તં ચ તં દૃષ્ટ્વા દક્ષસ્તુષ્ટાવ માધવમ્
એને ક્ષયગ્રસ્ત જોઈ દક્ષે માધવની સ્તુતિ કરી.
કૃષ્ણસ્તેભ્યો વરં દત્ત્વા જગામ સ્વાલયં દ્વિજ
કૃષ્ણે તેમને વર્દાન આપી પોતાના ધામે પરત ગયા, હે બ્રાહ્મણ.
ચન્દ્રસ્તાશ્ચ પરિપ્રાપ્ય વિજહાર દિવાનિશમ્
ચંદ્રે તેમને ફરી મેળવી, દિવસ-રાત આનંદથી વિહાર કર્યો.
ઇત્યેવં કથિતં સર્વં કિઞ્ચિત્સૃષ્ટિક્રમં મુને
હે મુનિ, આ રીતે આખી સૃષ્ટિની વ્યવસ્થા કહી દેવામાં આવી છે.
સૌતિરુવાચ ક્રતોરપિ ક્રિયા ભાર્ય્યા વાલખિલ્યાનસૂયત
સૌતિએ કહ્યું: યજ્ઞમાં પણ પત્ની જરૂરી છે; વાલખિલ્ય ઋષિઓનો જન્મ થયો.
ત્રયઃ પુત્રાશ્ચાઙ્ગિરસો બભૂવુર્મુનિસત્તમાઃ
અંગિરસના ત્રણ પુત્રો થયા, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.
વસિષ્ઠસ્ય સુતઃ શક્તિઃ શક્તેઃ પુત્રઃ પરાશરઃ
વશિષ્ઠના પુત્ર શક્તિ અને શક્તિના પુત્ર પરાશર હતા.
વ્યાસપુત્રઃ શિવાંશશ્ચ શુકશ્ચ જ્ઞાનિનાં વરઃ
વ્યાસના પુત્ર, શિવના અંશરૂપ, શુક હતા, જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
શૌનક ઉવાચ ન બુદ્ધં વચનં કિંચિદ્ધનેશોત્પત્તિપૂર્વકમ્
શૌનકે કહ્યું: ધનેશના જન્મ વિશે કોઈ માન્ય વચન મળતું નથી.
અધુના કથિતં જન્મ ધનેશસ્યેશ્વરાદિદમ્
હવે ધનેશ ભગવાનના જન્મની વાર્તા કહેવામાં આવી છે.
સૌતિરુવાચ પુનશ્ચ બ્રહ્મશાપેન સ ચ વિશ્વશ્રવસ્સુતઃ
સૌતિએ કહ્યું: ફરીથી, બ્રહ્માના શ્રાપથી, વિશ્વશ્રવાસના પુત્રને અસર થઈ.
ગુરવે દક્ષિણાં દાતુમુતથ્યશ્ચ ધનેશ્વરમ્
ઉતથ્યએ ગુરુને દક્ષિણારૂપે ધનેશ્વરને આપ્યા.
ધનેશો વિરસો ભૂત્વા તસ્મૈ તદ્દાતુમુદ્યતઃ
ધનેશ કમજોર બનીને પોતાને આપવા તૈયાર થયો.