ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યા ભક્તાનુગ્રહકારિણી
થોડી સ્મિત સાથે અને પ્રસન્ન મુખે, એ ભક્તો પર કૃપા કરે છે.
વિધિસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા સમ્ભ્રમાત્સમુવાચ તામ્
વિધિએ એ વચન સાંભળી, ગભરાઈને તેને સંબોધન કર્યું.
બ્રહ્મોવાચ દગ્ધું ન શક્તસ્સ્વહુતં હુતાશશ્ચ ત્વયા વિના
બ્રહ્મા કહે છે: હે અગ્નિ, તારા વિના સ્વયં અર્પિત હવન પણ દહાઈ શકતું નથી.
ત્વન્નામોચ્ચાર્ય્ય મન્ત્રાન્તે યદ્દાસ્યતિ હવિર્નરઃ 2.40.
જ્યારે મન્ત્રના અંતે તારો નામ ઉચ્ચારીને મનુષ્ય હવન અર્પણ કરે છે—
અગ્નેઃ સમ્પત્સ્વરૂપા ચ શ્રીરૂપા ચ ગૃહેશ્વરી
અગ્નિમાંથી સમૃદ્ધિનું સ્વરૂપ અને સૌંદર્યની દેવી, ઘરની માલિકી, જન્મી.
બ્રહ્મણશ્ચ વચઃ શ્રુત્વા સા વિષણ્ણા બભૂવ હ
બ્રહ્માના વચન સાંભળીને, તે દુઃખી થઈ ગઈ.
સ્વાહોવાચ બ્રહ્મંસ્તદન્યદ્યત્કિંચિત્સ્વપ્નવદ્ભ્રમ એવ ચ
તેણીએ કહ્યું: 'હે બ્રહ્મા, બાકી બધું તો સપના જેવું ભ્રમ જ છે.'
વિધાતા જગતાં ત્વં ચ શમ્ભુર્મૃત્યુઞ્જયઃ પ્રભુઃ
તમે જગતના સર્જનહાર છો અને શંભુ, મૃત્યુને જીતનારા પ્રભુ છો.
સર્વાદ્યપૂજ્યો દેવાનાં ગણેષુ ચ ગણેશ્વરઃ
તમે સર્વે દેવતાઓમાં સર્વપ્રથમ પૂજનીય છો અને દેવમંડળમાં પણ મુખ્ય સ્વામી છો.
ઋષયો મુનયશ્ચૈવ પૂજિતા યં નિષેવ્ય ચ
ઋષિઓ અને મુનિઓ પણ તમને પૂજે છે અને સેવા કરે છે.
પદ્માસ્યા પાદ્મમિત્યુક્ત્વા પદ્મલાભાનુસારતઃ
કમળ જેવા ચહેરાવાળાઓએ, કમળ પ્રાપ્ત કરવાની પરંપરા અનુસાર, તેને 'પદ્મા' નામ આપ્યું.
તપસ્તેપે લક્ષવર્ષમેકપાદેન પાદ્મજા
પદ્મજાએ એક પગ પર ઊભી રહીને લાખ વર્ષ સુધી તપ કર્યું.
અતીવ કમનીયં ચ રૂપં દૃષ્ટ્વા ચ સુન્દરી
તેણીનું અતિ સુંદર રૂપ જોઈને, તે સુંદરતા પ્રસન્ન થઈ.
વિજ્ઞાય તદભિપ્રાયં સર્વજ્ઞસ્તામુવાચ સઃ 2.40.
તેણીનો ઈરાદો જાણી, સર્વજ્ઞએ તેને કહ્યું.
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ નામ્ના નાગ્નજિતી કન્યા કાન્તે નગ્નજિતસ્ય ચ
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: 'તારું નામ નાગ્નજિતી છે, તું નાગ્નજિતની પ્રિય પુત્રી છે.'
અધુનાઽગ્નેર્દાહિકા ત્વં ભવ પત્ની ચ ભાવિનિ
હવે, હે શુભે, તું અગ્નિની દાહક શક્તિ અને તેની પત્ની બન.
વહ્નિસ્ત્વાં ભક્તિભાવેન સમ્પૂજ્ય ચ ગૃહેશ્વરીમ્
અગ્નિ ભક્તિભાવથી તને ઘરમાલિકી તરીકે પૂજશે.
ઇત્યુક્ત્વાઽન્તર્દધે દેવો દેવીમાશ્વાસ્ય નારદ
આ રીતે કહીને, દેવતાએ દેવીને આશ્વાસન આપી, નારદ, અંતર્ધાન પામ્યો.
ધ્યાનૈશ્ચ સામવેદોક્તૈર્ધ્યાત્વા તાં જગદમ્બિકામ્
સામવેદના સ્તોત્રો દ્વારા ધ્યાન કરીને, તેણે જગદંબાનું ચિંતન કર્યું.
તદા દિવ્યં વર્ષશતં સ રેમે રામયા સહ
પછી તેણે રામા સાથે સો દિવ્ય વર્ષ સુધી સુખપૂર્વક વિતાવ્યા.
બભૂવ ગર્ભં તસ્યાશ્ચ હુતાશસ્યૈવ તેજસા
તેને અગ્નિની તેજથી ગર્ભ રહ્યો.
તતઃ સુષાવ પુત્રાંશ્ચ રમણીયાન્મનોહરાન્
પછી તેણે મનમોહક અને સુંદર પુત્રોને જન્મ આપ્યો.
ઋષયો મુનયશ્ચૈવ બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાદયઃ
ઋષિઓ, મુનિઓ, બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિય અને બીજા બધા લોકો,
સ્વાહાયુક્તં ચ મન્ત્રં ચ યો ગૃહ્ણાતિ પ્રશસ્તકમ્ 2.40.
જે કોઈ શ્રેષ્ઠ 'સ્વાહા' જોડાયેલ મંત્ર ગ્રહણ કરે છે,
વિષહીનો યથા સર્પો વેદહીનો યથા દ્વિજઃ
જેમ ઝેર વિના સાપ અને વેદ વિના દ્વિજ વ્યર્થ હોય છે,
ફલશાખાવિહીનશ્ચ યથા વૃક્ષો હિ નિન્દિતઃ
એમ ફળ અને ડાળ વિના વૃક્ષ નિંદનીય ગણાય છે,
પરિતુષ્ટા દ્વિજાઃ સર્વે દેવાઃ સંપ્રાપુરાહુતિમ્
બધા દ્વિજ સંતોષ પામ્યા અને દેવતાઓએ હવન સ્વીકાર્યું.
ઇત્યેવં વર્ણિતં સર્વં સ્વાહોપાખ્યાનમુત્તમમ્
આ રીતે 'સ્વાહા'નું સર્વોત્તમ વર્ણન અહીં પૂર્ણ થયું છે.
નારદ ઉવાચ સંપૂજ્ય વહ્નિસ્તુષ્ટાવ યેન તાં વદ મે પ્રભો
નારદે પૂછ્યું: પ્રભુ, કોણે અગ્નિને પૂજ્યા પછી પ્રસન્ન કર્યો, મને કહો.
નારાયણ ઉવાચ વદામિ શ્રૂયતાં બ્રહ્મન્સાવધાનં નિશામય
નારાયણે કહ્યું: બ્રાહ્મણ, હું કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.