પુંસાં લક્ષં પિતૄણાં ચ શતં માતામહસ્ય ચ
પુરુષો માટે લાખ, પિતૃઓ માટે સો અને માતામહ માટે,
સહોદરં કલત્રં ચ વક્તું શિષ્યં ચ કિઙ્કરમ્
ભાઈ, પત્ની, શિષ્ય અને સેવક માટે,
સ્વાત્માનં ચ સતીર્થ્યં ચ ગુરુપત્નીં ગુરોઃ સુતમ્
પોતાનાં, સહયાત્રી, ગુરુપત્ની અને ગુરુપુત્ર માટે,
મન્ત્રગ્રહણમાત્રેણ જીવન્મુક્તો ભવેન્નરઃ
મંત્ર ગ્રહણ કરતાં જ મનુષ્ય જીવંત મુક્તિ પામે છે.
અનેકજન્મપર્ય્યન્તં દીક્ષાહીનો ભવેન્નરઃ
દીક્ષા વિના મનુષ્ય અનેક જન્મ સુધી એ જ રહે છે.
સપ્તજન્મસુ દેવાનાં કૃત્વા સેવાં સ્વકર્મતઃ
સાત જન્મ સુધી દેવતાઓની સેવા પોતાના કર્મ અનુસાર કરી,
જન્મત્રયં ભાસ્કરં ચ સેવિત્વા માનવઃ શુચિઃ
ત્રણ જન્મ સુધી ભાસ્કરની સેવા કરવાથી મનુષ્ય શુદ્ધ બને છે.
જન્મત્રયં તં નિષેવ્ય નિર્વિઘ્નશ્ચ ભવેન્નરઃ 2.36.
તેની ત્રણ જન્મ સુધી નિષ્ઠાપૂર્વક સેવા કરવાથી મનુષ્યના બધા વિઘ્નો દૂર થાય છે.
તદા જ્ઞાનપ્રદીપેન સમાલોચ્ય મહામતિઃ
પછી જ્ઞાનના પ્રકાશથી વિદ્વાન મનુષ્ય વિચાર કરે છે.
પ્રકૃતિં વિષ્ણુમાયાં ચ દુર્ગાં દુર્ગતિનાશિનીમ્
તે પ્રકૃતિ, વિષ્ણુમાયાની, દુર્ગા જે દુઃખ દૂર કરે છે, તેમનું ધ્યાન કરે છે.
વાણીરૂપાં ચ પદ્માં ચ ભદ્રાં કૃષ્ણપ્રિયાત્મિકામ્
વાણીરૂપ સરસ્વતી, કમળા, ભદ્રા અને કૃષ્ણપ્રિય આત્માનું પણ સ્મરણ કરે છે.
તત્પ્રસાદાદ્ભવેજ્જ્ઞાની જ્ઞાનાનન્દં તદા ભજેત્
તેના પ્રસાદથી મનુષ્ય જ્ઞાની બને છે અને પછી જ્ઞાનાનંદ પામે છે.
શિવં શિવસ્વરૂપં ચ શિવદં શિવકારણમ્
શિવનું, શુભતાનું સ્વરૂપ, શુભ આપનાર અને શુભનું કારણ એવા શિવનું ધ્યાન કરે છે.
સુખદં મોક્ષદં ચૈવ દાતારં સર્વસમ્પદામ્
જે સુખ અને મોક્ષ આપે છે, સર્વ સંપત્તિ આપનાર છે.
ઇન્દ્રત્વં ચ મનુત્વં ચ દાતું શક્તં ચ લીલયા
તે રમતમાં ઇન્દ્રપદ કે મનુપદ આપવાની શક્તિ ધરાવે છે.
જન્મત્રયં તમારાધ્ય ચાશુતોષપ્રસાદતઃ
ત્રણ જન્મ સુધી તેની આરાધના કરીને અને સહેલાઈથી મળતા પ્રસાદથી,
વરદસ્ય વરેણૈવ હરિભક્તિં લભેદ્ધ્રુવમ્
વરદાન આપનારના વરથી મનુષ્ય નિશ્ચિતપણે હરિભક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે.
નિર્મ્મલજ્ઞાનદીપેન પ્રદીપ્તેન ચ તત્ત્વવિત્ 2.36.
નિર્મળ જ્ઞાનના દીપથી પ્રકાશિત થયેલો તત્વજ્ઞાની તેજસ્વી બને છે.
દયાનિધેઃ પ્રસાદેન નિર્મલજ્ઞાનમાલભેત્ ૧૧! યત્ર દેહે લભેન્મન્ત્રં તદ્દેહાવધિ ભારતે
દયાના સાગરનાં પ્રસાદથી શુદ્ધ જ્ઞાન મળે છે; જે શરીરે મંત્ર પ્રાપ્ત થાય છે, તે શરીર સુધી ભારતભૂમિમાં રહે છે.
તત્પાઞ્ચભૌતિકં ત્યક્ત્વા બિભૃયાદ્દિવ્યરૂપકમ્
પાંચ મહાભૂતથી બનેલું શરીર ત્યજીને તે દિવ્ય રૂપ ધારણ કરે છે.
પરમાનન્દસંયુક્તો મોહાદિષુ વિવર્જિતઃ
પરમ આનંદમાં એકરૂપ થઈ, મોહ વગેરે બધાથી મુક્ત રહે છે.
પુનશ્ચ ન પિબેત્ક્ષીરં ધૃત્વા માતૃસ્તનં પરમ્
પછી ફરી ક્યારેય દૂધ પીતું નથી કે માતાનું સ્તન ગ્રહણતું નથી.
સ્વધર્મિણાં ચ ભિક્ષૂણાં પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે
સ્વધર્મમાં સ્થિત ભિક્ષુઓને ફરી જન્મ નથી મળતો.
અયં નિરૂપિતો ધાત્રા સ્વધર્મસ્તીર્થસેવિનામ્
તિર્થસેવક લોકો માટે ધાતાએ સ્થાપિત કરેલો આ સ્વધર્મ છે.
વ્રતોપવાસરત ઇત્યુક્તો વૈ વિષ્ણુસેવિનામ્
જે વ્રત અને ઉપવાસમાં તત્પર રહે છે, તે વિષ્ણુના સેવક કહેવાય છે.
સમા બુદ્ધિર્યસ્ય શશ્વત્સ સંન્યાસીતિ કીર્તિતઃ
જેનું મન હંમેશા સમાન રહે છે, તે સંન્યાસી કહેવાય છે.
નિત્યં પ્રવાસી નૈકત્ર સ્યાત્સંન્યાસીતિ કીર્ત્તિતઃ 2.36.
જે હંમેશા પરદેશમાં રહે છે અને એક જ જગ્યાએ નથી અટકતો, તે સંન્યાસી કહેવાય છે.
કિન્તુ કિંચિન્ન યાચેત સ સંન્યાસીતિ કીર્ત્તિતઃ
પણ જે કંઈ પણ માગતો નથી, તે સંન્યાસી કહેવાય છે.
ધ્યાયેન્નારાયણં શશ્વત્સ સંન્યાસીતિ કીર્ત્તિતઃ
જે હંમેશા નારાયણનું ધ્યાન કરે છે, તે સંન્યાસી કહેવાય છે.
સર્વં બ્રહ્મમયં પશ્યેત્સ સંન્યાસીતિ કીર્ત્તિતઃ
જે સર્વત્ર બ્રહ્મનું રૂપ જુએ છે, તે સંન્યાસી કહેવાય છે.