કાર્તિકેયઃ ષણ્મુખેન નાપિ વક્તુમલં ધ્રુવમ્
કાર્તિકેયને છ મોઢા હોવા છતાં, એ પણ એનું વર્ણન કરી શકે એમ નથી.
સારભૂતાશ્ચ શાસ્ત્રાણાં વેદાશ્ચત્વાર એવ ચ
બધા શાસ્ત્રોનું સાર અને ચારેય વેદો પણ—
સરસ્વતી ચ યત્નેન નાલં યદ્ગુણવર્ણને
સરસ્વતી પણ મહેનત કરીને એ ગુણોનું વર્ણન કરી શકતી નથી.
સનન્દઃ કપિલઃ સૂર્ય્યો યે ચાન્યે બ્રહ્મણઃ સુતાઃ
સનંદ, કપિલ, સૂર્ય અને બ્રહ્માના બીજા પુત્રો—
ન યદ્વક્તું ક્ષમાઃ સિદ્ધા મુનીન્દ્રા યોગિનસ્તથા
સિદ્ધો, મહાન મુનિઓ અને યોગીઓ પણ એનું વર્ણન કરી શકતા નથી.
ધ્યાયન્તિ યત્પદામ્ભોજં બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ
જેના ચરણકમળ પર બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને બીજા ધ્યાન કરે છે—
કશ્ચિત્કિંચિદ્વિજાનાતિ તદ્ગુણોત્કીર્ત્તનં મહત્
કોઈકને કદાચ એ મહાન ગુણોના વખાણમાંથી થોડુંક જ્ઞાન થાય.
તસ્મૈ દત્તં પુરા જ્ઞાનં કૃષ્ણેન પરમાત્મના 2.34.
એને ક્યારેક કૃષ્ણે, પરમાત્માએ, જ્ઞાન આપ્યું હતું.
તત્રૈવ કથિતં કિંચિદ્યદ્ગુણોત્કીર્ત્તનં પુનઃ
ત્યાં પણ એ ગુણોના વખાણમાંથી થોડું ફરીથી કહેવામાં આવ્યું હતું.
ધર્મસ્તત્કથયામાસ પુષ્કરે ભાસ્કરાય ચ
ધર્મે એ વાત પુષ્કરમાં ભાસ્કરને પણ કહી હતી.
પૂર્વં સ્વવિષયં ચાહં ન ગૃહ્ણામિ પ્રયત્નતઃ
પહેલાં હું મહેનત કરીને પણ પોતાનું વિષય સ્વીકારી શકતો નહોતો.
તદા માં કથયામાસ પિતા તદ્ગુણકીર્ત્તનમ્
પછી મારા પિતાએ મને એ ગુણોના વખાણ કહ્યા.
તદ્ગુણં સ ન જાનાતિ તદન્યસ્ય ચ કા કથા
એ પોતે એ ગુણોને જાણતો નથી; તો બીજાનો તો પ્રશ્ન જ શું છે?
સર્વાન્તરાત્મા ભગવાન્સર્વકારણકારણમ્
ભગવાન બધાના અંતરમાં છે, બધાના કારણનું પણ કારણ છે.
નિત્યરૂપી નિત્યદેહી નિત્યાનન્દો નિરાકૃતિઃ
એ સદા રૂપાળું, સદા શરીરવાળું, સદા આનંદમય અને નિરૂપ છે.
નિર્લિપ્તઃ સર્વસાક્ષી ચ સર્વાધારઃ પરાત્પરઃ
એ સર્વથી અલિપ્ત, બધાનો સાક્ષી, બધાનો આધાર અને સર્વોપરી છે.
સ્વયં પુમાંશ્ચ પ્રકૃતિઃ સ્વયં ચ પ્રકૃતેઃ પરઃ
એ પોતે પુરુષ છે, પોતે પ્રકૃતિ છે અને પ્રકૃતિથી પણ પર છે.
અતીવ કમનીયં ચ સુન્દરં સુમનોહરમ્ 2.34.
એ અત્યંત આકર્ષક, સુંદર અને મનોહર છે.
કન્દર્પકોટિલાવણ્યલીલાધામ મનોહરમ્
દસ કરોડ કામદેવની રમણીયતા જેવું સૌંદર્ય ધરાવતું, મનને મોહી લે તેવું સ્થાન છે.
શરત્પાર્વણકોટીન્દુશોભાસંશોભિતાનનમ્
શરદ પૂર્ણિમાના કરોડો ચાંદની જેવો તેજસ્વી ચહેરો છે, જે સુંદરતાથી ઝગમગે છે.
સસ્મિતં શોભિતં શશ્વદમૂલ્યાઽઽપીતવાસસા
સદા સ્મિતવદન, અતિ સુંદર અને અમૂલ્ય પીળા વસ્ત્રો પહેરેલા છે.
સુખદૃશ્યં ચ શાન્તં ચ રાધાકાન્તમનન્તકમ્
જેને જોવું આનંદદાયક અને શાંત છે, અને જે રાધાનું અનંત પ્રિયતમ છે.
રાસમણ્ડલમધ્યસ્થં રત્નસિંહાસનસ્થિતમ્
રાસમંડળના મધ્યમાં, રત્નોથી બનેલા સિંહાસન પર બેઠેલા છે.
કૌસ્તુભેન મણીન્દ્રેણ સુન્દરં વક્ષસોજ્જ્વલમ્
કૌસ્તુભ મણિથી શોભતા, સુંદર છાતી તેજથી ઝગમગે છે.
ચારુચમ્પકમાલાબ્જમાલતીમાલ્યમણ્ડિતમ્
કેમ્પા, કમળ અને માલતીના સુગંધિત હારોથી શોભિત છે.
ધ્યાયન્તિ ચૈવમ્ભૂતં વૈ ભક્તા ભક્તિપરિપ્લુતાઃ
ભક્તિથી ભરપૂર ભક્તો એમના આવા રૂપનું ધ્યાન કરે છે.
કરોતિ લેખનં કર્માનુરૂપં સર્વદેહિનામ્
તે સર્વ જીવોના કર્મ પ્રમાણે તેમના કર્મો લખે છે.
વિષ્ણુઃ પાતા ચ સર્વેષાં યદ્ભયાત્પાતિ સન્તતમ્ 2.34.
વિષ્ણુ સર્વને સતત રક્ષે છે, કારણ કે બધાને એમનો ભય છે.
શિવો મૃત્યુઞ્જયશ્ચૈવ જ્ઞાનિનાં ચ ગુરોર્ગુરુઃ
શિવ, મૃત્યુને જીતનાર, જ્ઞાની લોકોના ગુરુ અને ગુરુઓના પણ ગુરુ છે.
પરમાનન્દ યુક્તશ્ચ ભક્તિવૈરાગ્યસંયુતઃ
એમને પરમાનંદ પ્રાપ્ત છે, અને ભક્તિ તથા વૈરાગ્યથી યુક્ત છે.