યથા સુપ્રજ્વલદ્વહ્નૌ કાષ્ઠાનિ ચ તૃણાનિ ચ
જે રીતે તેજસ્વી અગ્નિમાં લાકડાં અને ઘાસ બળી જાય છે,
કામશ્ચ કામિનં યાતિ લોભ ક્રોધૌ તતઃ સતિ
જેમે ઇચ્છા હોય તેને ઇચ્છા જોડાય છે, પછી લોભ અને ક્રોધ પણ આવે છે.
કાલઃ શુભાશુભં કર્મ્મ હર્ષો ભોગસ્તથૈવ ચ
કાળ, સારા-ખરાબ કર્મો, આનંદ અને ભોગ પણ જોડાય છે.
શૃણુ દેહસ્ય વિવૃતિં કથયામિ યથાગમમ્
શ્રદ્ધાથી સાંભળ, હું તને શાસ્ત્ર પ્રમાણે શરીર વિયોગ સમજાવું છું.
દેહિનાં દેહબીજં ચ સ્રષ્ટુઃ સૃષ્ટિવિધૌ પરમ્
બધા જીવ માટે શરીરનું બીજ, સર્જનકર્તાની રચનામાં સર્વોચ્ચ છે.
સ કૃત્રિમો નશ્વરશ્ચ ભસ્મસાચ્ચ ભવેદિહ
આ શરીર બનાવટનું અને નાશવાન છે, અને અંતે રાખ બની જાય છે.
બિભર્તિ સૂક્ષ્મદેહં ચ તદ્રૂપં ભોગહેતવે 2.32.
પછી તે ભોગ માટે એ જ સ્વરૂપનું સૂક્ષ્મ શરીર ધારણ કરે છે.
જલેન નષ્ટો દેહો વા પ્રહારે સુચિરં કૃતે
જ્યારે શરીર પાણીમાં નષ્ટ થાય, અથવા લાંબા સમય સુધી મારથી તૂટી જાય,
તપ્તદ્રવે તપ્તલૌહે તપ્તપાષાણ એવ ચ
અથવા તપતા દ્રવ, તપતા લોખંડ કે તપતા પથ્થરમાં,
ન ચ દગ્ધો ન ભગ્નશ્ચ ભુંક્તે સંતાપમેવ ચ કુણ્ડાનાં લક્ષણં સર્વં નિબોધ કથયામિ તે
ત્યારે તે બળતો કે તૂટીતો નથી, ફક્ત દુઃખ ભોગવે છે; હવે હું તને કુંડોના બધા લક્ષણો કહું છું.
યમ ઉવાચ અતીવ નિમ્નં પાષાણભેદૈશ્ચ ખચિતં સતિ
યમ બોલ્યા: ખૂબ ઊંડા, પથ્થરના ટુકડાઓથી ભરેલા,
ન નશ્વરં ચાપ્રલયં નિર્મિતં ચેશ્વરેચ્છયા
એ કદી નાશ પામતા નથી, ન પ્રલયમાં નષ્ટ થાય, અને ઈશ્વરની ઈચ્છાથી બનેલા છે.
જ્વલદઙ્ગારરૂપં ચ શતહસ્તશિખાન્વિતમ્
તે બળતા અંગાર જેવા છે, અને સૈંકડો જ્વાળાઓથી શોભે છે.
મહચ્છબ્દં પ્રકુર્વદ્ભિઃ પાપિભિઃ પરિપૂરિતમ્
પાપીઓના મોટાં અવાજોથી એ કુંડાઓ ભરેલા હોય છે.
પ્રતપ્તોદકપૂર્ણં ચ હિંસ્રજન્તુસમન્વિતમ્
ઉકળતા પાણીથી ભરેલું અને હિંસક જીવોથી ઘેરાયેલું છે.
પ્રકુર્વતા કાકુશબ્દં પ્રહારૈર્વર્ણિતેન ચ
માર સાથે દુ:ખી અવાજ કરે છે અને મારથી પીડાય છે.
તત્તક્ષારોદકૈઃ પૂર્ણં નક્રૈશ્ચ પરિવેષ્ટિતમ્
તે કાપણીના પાણીથી ભરેલું છે અને મગરોથી ઘેરાયેલું છે.
ત્રાહીતિ શબ્દં કુર્વદ્ભિર્મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ
મારા દૂતોએ માર મારતા 'બચાવો!' એમ બૂમ પાડે છે.
તાડિતૈર્મમ દૂતૈશ્ચાપ્યનાહારૈરુપદ્રવૈઃ ।। 2.33.
મારા દૂતોએ માર માર્યો છે અને ભૂખ તથા દુ:ખથી પીડાય છે.
તપ્તમૂત્રદ્રવૈઃ પૂર્ણં મૂત્રકીટૈશ્ચ સંકુલમ્
ઉકળેલા મૂત્રથી ભરેલું છે અને મૂત્રના કીડાઓથી ભરપૂર છે.
ગવ્યૂતિમાનં ધ્વાન્તાક્તં શબ્દકૃદ્ભિશ્ચ સન્તતમ્
ગાયની લંબાઈ જેટલું, અંધારથી ઢંકાયેલું અને સતત અવાજ કરતા જીવોથી ભરેલું છે.
શ્લૈષ્મપૂર્ણં ક્રોશમિતં વેષ્ટિતં ચેષ્ટિતૈઃ સદા
કફથી ભરેલું, એક ક્રોશ લાંબું અને હંમેશા ચંચળ જીવોથી ઘેરાયેલું છે.
ક્રોશાર્દ્ધં ગરપૂર્ણં ચ ગરભોજિભિરન્વિતમ્
અર્ધ ક્રોશ લાંબું, ઝેરથી ભરેલું અને ઝેર ખાવા વાળા જીવોથી સાથે છે.
તાડિતૈર્મમ દૂતૈશ્ચ શબ્દકૃદ્ભિશ્ચ કમ્પિતૈઃ
મારા દૂતોએ માર માર્યો છે અને અવાજ કરતા જીવોએ હલાવી દીધું છે.
નેત્રયોર્મલપૂર્ણં ચ ક્રોશાર્દ્ધં કીટસંયુતમ્
અર્ધ ક્રોશ લાંબું, આંખમાંથી નીકળતા કચરાથી ભરેલું અને કીડાઓ સાથે છે.
વસારસેન પૂર્ણં ચ ક્રોશતુર્ય્યં સુદુસ્સહમ્
મજ્જા અને ચરબીથી ભરેલું, ચાર ક્રોશ લાંબું અને ખૂબ જ અસહ્ય છે.
શુક્રપૂર્ણં ક્રોશતુર્ય્યં શુક્રકીટૈશ્ચ ભક્ષિતૈઃ
ચાર ક્રોશ લાંબું, વીરે થી ભરેલું અને વીરના કીડાઓએ ખાઈ લીધું છે.
દુર્ગન્ધિરક્તપૂર્ણં ચ વાપીમાનં ગભીરકમ્
દુર્ગંધયુક્ત લોહીથી ભરેલું, ઊંડું તળાવ છે.
પૂર્ણં નેત્રાશ્રુભિર્નૃણાં વાપ્યર્દ્ધં પાપિભિર્યુતમ્ 2.33.
માણસોના આંખના આંસુથી ભરેલું, અર્ધ તળાવ અને પાપીઓ સાથે છે.
નૃણાં ગાત્રમલૈઃ પૂર્ણં તદ્ભક્ષ્યૈઃ પાપિભિર્યુતમ્
માણસોના શરીરના કચરાથી ભરેલું અને તેને ખાવા વાળા પાપીઓ સાથે છે.