મરીચિઃ સ્કન્ધદેશાચ્ચૈવાપાન્તરતમા ગલાત્
મરીચિ ખભાની આસપાસથી અને અપાંતરતમાં ગળાથી જન્મ્યા.
હંસશ્ચ વામકુક્ષેશ્ચ દક્ષકુક્ષેર્યતિઃ સ્વયમ્ પિતુર્વાક્યં સમાકર્ણ્ય તમુવાચ સ નારદઃ
હંસ ડાબી બાજુના પેટમાંથી અને યતિ જમણી બાજુના પેટમાંથી જન્મ્યા; પિતાના વચન સાંભળી, નારદે તેમને કહ્યું.
નારદ ઉવાચ કારયિત્વા દારયુક્તાનસ્માન્વદ જગત્પતે
નારદે કહ્યું: હે જગતના સ્વામી, અમને તપમાં લગાડી પછી અમને કહો.
પિત્રા તે તપસે યુક્તાઃ સંસારાય વયં કથમ્ 1.8.
અમારા પિતાએ અમને તપમાં લગાડ્યા છે, તો હવે અમે સંસારમાં કેવી રીતે પ્રવૃત્ત થવું?
કસ્મૈ પુત્રાય પીયૂષાત્પરં દત્તં તપોઽધુના
હવે કયા પુત્રને તપ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ અમૃત આપ્યું છે?
અતીવ નિમ્ને ઘોરે ચ ભવાબ્ધૌ યઃ પતેત્પિતઃ
હે પિતા, આ અત્યંત ઊંડા અને ભયાનક સંસાર સમુદ્રમાં કોણ પડી જશે?
નિસ્તારબીજં સર્વેષાં બીજં ચ પુરુષોતમમ્
બધાને મુક્તિ આપનારો બીજ અને સર્વોત્તમ પુરુષનો બીજ.
ભક્તૈકશરણં ભક્તવત્સલં સ્વચ્છમેવ ચ
તે ભક્તોનો એકમાત્ર આશરો છે, ભક્તપ્રેમી છે અને નિર્વિકારી છે.
ભક્તારાધ્યં ભક્તસાધ્યં વિહાય પરમેશ્વરમ્
જેને ભક્તો પૂજે છે, ભક્તો દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે, પણ પરમેશ્વરને છોડીને.
વિહાય કૃષ્ણસેવાં ચ પીયૂષાદધિકાં પ્રિયામ્
કૃષ્ણસેવાને છોડીને, જે અમૃતથી પણ વધુ પ્રિય છે.
સ્વપ્નવન્નશ્વરં તુચ્છમસત્યં મૃત્યુકારણમ્
સ્વપ્ન જેવું નાશવાન, તુચ્છ, અસત્ય અને મૃત્યુનું કારણ છે.
યથા બડિશમાંસં ચ મત્સ્યાપાતસુખપ્રદમ્
જેમ બાંસડી પરનું માંસ માછલીને પકડાવાનું સુખ આપે છે.
ઇત્યુક્ત્વા નારદસ્તત્ર વિરરામ વિધેઃ પુરઃ
આ રીતે કહીને નારદે વિધાતા સામે મૌન ધારણ કર્યું.
બ્રહ્મા કોપપરીતશ્ચ શશાપ તનયં દ્વિજ 1.8.
બ્રહ્મા ક્રોધથી ભરાઈ ગયા અને પોતાના પુત્રને શાપ આપ્યો, હે દ્વિજ.
બ્રહ્મોવાચ ક્રીડામૃગશ્ચ ત્વં સાધ્યો યોષિલ્લુબ્દ્ધધશ્ચ લમ્પટઃ
બ્રહ્માએ કહ્યું: તું રમતો હરણ બનશે, સ્ત્રીઓ માટે લલચાયેલી, લોભી અને કામી પણ બનશે.
સ્થિરયૌવનયુક્તાનાં રૂપાઢ્યાનાં મનોહરઃ
જે યુવાવસ્થાથી ભરપૂર અને સુંદરતા ધરાવતી સ્ત્રીઓ છે, તેમના માટે તું આકર્ષક બનશે.
શૃઙ્ગારશાસ્ત્રવેત્તા ચ મહાશૃઙ્ગારલોલુપઃ
તને પ્રેમવિદ્યાનું જ્ઞાન હશે અને તું ખૂબજ રાગી અને રસિક બનશે.
ગન્ધર્વાણાં ચ સુવરઃ સુસ્વરશ્ચ સુગાયનઃ
ગંધર્વોમાં તારો સ્વર સુંદર, મીઠો અને ગાનમાં નિપુણ હશે.
પ્રાજ્ઞો મધુરવાક્ શાન્તઃ સુશીલઃ સુન્દરઃ સુધીઃ
તને બુદ્ધિશાળી, મીઠા બોલનાર, શાંત, સારા સ્વભાવવાળો, સુંદર અને સમજદાર ગણાશે.
તાભિર્દિવ્યં લક્ષયુગં વિહૃત્ય નિર્જને વને
તુ એ સ્ત્રીઓ સાથે એકાંત વનમાં દિવ્ય લાખ વર્ષ સુધી આનંદ માણશે.
વત્સ વૈષ્ણવસંસર્ગાદ્વૈષ્ણવોચ્છિષ્ટભોજનાત્
બેટા, વૈષ્ણવોના સંગથી અને તેમના બચેલા ભોજનથી,
જ્ઞાનં દાસ્યામિ તે દિવ્યં પુનરેવ પુરાતનમ્
હું તને ફરીથી એ પ્રાચીન દિવ્ય જ્ઞાન આપીશ.
બ્રહ્મેત્યુક્ત્વા સુતં વિપ્ર વિરરામ જગત્પતિઃ
આ રીતે કહીને જગતના સ્વામી બ્રહ્માએ પોતાના પુત્ર સામે મૌન ધારણ કર્યું.
નારદ ઉવાચ સ્રષ્ટુસ્તપસ્વીશસ્યાહો ક્રોધોઽયં મય્યનાકરઃ ।। 1.8.
નારદે કહ્યું: હાય! સર્જનહાર તપસ્વીનો ક્રોધ મારા પર પડ્યો નથી.
શપેત્પરિત્યજેદ્વિદ્વાન્પુત્રમુત્પથગામિનમ્
જાણકાર માણસે પોતાના ભટકેલા પુત્રને શાપ આપવો કે ત્યજી દેવો જોઈએ.
જનિર્ભવતુ મે બ્રહ્મન્યાસુ યાસુ ચ યોનિષુ
મારો જન્મ જ્યાં પણ થાય, તે બ્રહ્મનિષ્ઠ લોકોમાં જ થાય.
પુત્રશ્ચેજ્જગતાં ધાતુર્નાસ્તિ ભક્તિર્હરેઃ પદે
જગતના પોષકનો પુત્ર જો હરિના ચરણોમાં ભક્તિ રાખતો ન હોય,
જાતિસ્મરો હરેર્ભક્તિયુક્તઃ સૂકરયોનિષુ
તો એ સૂરના ગર્ભમાં જન્મે, પણ હરિભક્તિ અને પૂર્વજન્મની સ્મૃતિ સાથે જન્મે.
ગોવિન્દચરણામ્ભોજભક્તિમાધ્વીકમીપ્સિતમ્
ગોવિંદના ચરણકમળમાં મધુર ભક્તિ મેળવવાની ઈચ્છા રાખું છું.
તીર્થાનિ સ્પર્શમિચ્છન્તિ વૈષ્ણવાનાં પિતામહ
પિતામહ, તીર્થો પણ વૈષ્ણવોના સ્પર્શની ઇચ્છા રાખે છે.