દ્રવ્યાણ્યેતાનિ મૂલેન દત્ત્વા સ્તોત્રં પઠેત્સુધીઃ
આ બધાં દ્રવ્ય નિયમ મુજબ અર્પણ કરીને, વિદ્વાન સ્તોત્રનું પાઠ કરે.
સાવિત્રીતિ ચતુર્થ્યન્તં વહ્નિજાયાન્તમેવ ચ
સાવિત્રી મંત્ર ચોથા વિભક્તિ સુધી અને 'અગ્નિથી જન્મેલી' શબ્દથી પૂર્ણ થાય છે.
શ્રીં હ્રીં ક્લીં સાવિત્ર્યૈ સ્વાહા વિપ્રજીવનરૂપં ચ નિબોધ કથયામિ તે
શ્રીં, હ્રીં, ક્લીં, સાવિત્રીને સ્વાહા; હવે સાંભળ, હું બ્રાહ્મણોના જીવનરૂપ વિશે કહું છું.
કૃષ્ણેન દત્તા સાવિત્રી ગોલોકે બ્રહ્મણે પુરા
કૃષ્ણે ગોલોકમાં બ્રહ્માને સાવિત્રી પ્રાચીનકાળે આપી હતી.
બ્રહ્મા કૃષ્ણાજ્ઞયા ભક્ત્યા પર્યષ્ટૌદ્વેદમાતરમ્
કૃષ્ણની આજ્ઞાથી, ભક્તિપૂર્વક બ્રહ્માએ વેદમાતાને પરિભ્રમણ કર્યું.
દ્વિજાતીનાં જાતિરૂપે પ્રસન્ના ભવ સુન્દરિ।।2.23.
દ્વિજાતિઓના જન્મરૂપે પ્રસન્ન થો, સુંદરિ.
નિત્યે નિત્યપ્રિયે દેવિ નિત્યાનન્દસ્વરૂપિણિ
હે શાશ્વત, હે સદા પ્રિય દેવી, તું તો સદા આનંદથી ભરપૂર છે.
સર્વસ્વરૂપે વિપ્રાણાં મન્ત્રસારે પરાત્પરે
હે સર્વરૂપાવાળી, બ્રાહ્મણો માટે મંત્રનો સાર, સર્વોથી શ્રેષ્ઠ તું છે.
વિપ્રપાપેન્ધદાહાય જ્વલદગ્નિશિખોપમે
બ્રાહ્મણોના પાપોને ભસ્મ કરવા માટે, તું પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવી તેજસ્વી છે.
કાયેન મનસા વાચા યત્પાપં કુરુતે દ્વિજઃ
બ્રાહ્મણ શરીર, મન કે વાણીથી જે પાપ કરે છે—
ઇત્યુક્ત્વા જગતાં ધાતા તત્ર તસ્થૌ ચ સંસદિ
આ રીતે કહ્યા પછી, જગતના સર્જનહાર એ સભામાં જ ઊભા રહ્યા.
અનેન સ્તવરાજેન સંસ્તૂયાશ્વપતિર્નૃપઃ
હે રાજા, આ સ્તવરાજથી ઘોડાઓના સ્વામીની સ્તુતિ થાય છે.
સ્તવરાજમિદં પુણ્યં ત્રિસન્ધ્યાયાં ચ યઃ પઠેત્
જે કોઈ આ પવિત્ર સ્તવરાજને ત્રણેય સંધ્યાએ વાંચે છે—
નારાયણ ઉવાચ દદર્શ તત્ર તાં દેવીં સહસ્રાર્કસમપ્રભામ્
નારાયણ બોલ્યા: ત્યાં તેમણે એ દેવીને જોયી, જે હજાર સૂર્ય જેટલી તેજવાળી હતી.
ઉવાચ સા તં રાજાનં પ્રસન્ના સસ્મિતા સતી
એ સંતોષથી અને સ્મિત સાથે એ રાજાને બોલી.
સાવિત્ર્યુવાચ વાઞ્છિતં તવ પત્ન્યાશ્ચ સર્વં દાસ્યામિ નિશ્ચિતમ્
સાવિત્રી બોલી: તું અને તારી પત્ની જે ઇચ્છો છો, તે બધું હું નિશ્ચિતપણે આપીસ.
સાધ્વી કન્યાભિલાષં ચ કરોતિ તવ કામિની
તારી પ્રિય પત્ની પણ એક સારા સ્વભાવની કન્યા ઇચ્છે છે.
ઇત્યુક્ત્વા સા મહાદેવી બ્રહ્મલોકં જગામ હ
આ રીતે કહીને, મહાદેવી બ્રહ્માના લોકમાં ચાલી ગઈ.
રાજ્ઞો ધનાચ્ચ સાવિત્ર્યા બભૂવ કમલા કલા
રાજાના ધનમાંથી, સાવિત્રીની કૃપાથી, કમલા નામની કળાવાળી પુત્રી જન્મી.
કાલેન સા વર્દ્ધમાના બભૂવ ચ દિને દિને
સમય જતાં, એ દીકરી રોજે રોજ વધતી ગઈ.
સા વરં વરયામાસ દ્યુમત્સેનાત્મજં તદા
પછી એણે દ્યુમત્સેનના પુત્રને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો.
રાજા તસ્મૈ દદૌ તાં ચ રત્નભૂષણભૂષિતામ્
રાજાએ એ કન્યાને રત્ન અને આભૂષણોથી સજાવીને તેને આપીને વિદાય આપી.
સ ચ સંવત્સરેઽતીતે સત્યવાન્સત્યવિક્રમઃ 2.24.
એક વર્ષ પછી, સત્યમાં અને પરાક્રમમાં અડગ એવા સત્યવાને—
જગામ તત્ર સાવિત્રી તત્પશ્ચાદ્દૈવયોગતઃ
પછી દૈવી ઇચ્છાથી, સાવિત્રી પણ ત્યાં ગઈ.
યમસ્તજ્જીવપુરુષં બદ્ધ્વાઙ્ગુષ્ઠસમં મુને
યમરાજે એ જીવાત્માને અંગુઠા જેટલા કદમાં બાંધી લીધો, હે મુનિ.
પશ્ચાત્તાં સુન્દરીં દૃષ્ટ્વા યમઃ સંયમિનીપતિઃ
પછી યમરાજ, સંયમના સ્વામી, એ સુંદર સ્ત્રીને જોઈને,
યમ ઉવાચ યદિ યાસ્યસિ કાન્તેન સાર્ધં દેહં તદા ત્યજ
યમરાજે કહ્યું: જો તું તારા પ્રિય પતિ સાથે જવું ઈચ્છે છે, તો આ શરીર છોડવું પડશે.
ગન્તું મર્ત્ત્યો ન શક્નોતિ ગૃહીત્વા પાઞ્ચભૌતિકમ્
પાંચ તત્વોથી બનેલું શરીર પકડીને, મરનાર માણસ જઈ શકતો નથી.
પૂર્ણશ્ચ ભર્ત્તુસ્તે કાલઃ હ્યભવદ્ભારતે સતિ
તારા પતિનો સમય હવે પૂરો થયો છે, તું ભારતભૂમિ પર રહી છે ત્યારે.
કર્મણા જાયતે જન્તુઃ કર્મણૈવ પ્રલીયતે
કર્મથી જ જીવ જન્મે છે અને કર્મથી જ તેનો અંત આવે છે.