જાતિસ્મરોઽહં જાનામિ કૃષ્ણમન્ત્રપ્રભાવતઃ
હું જન્મજાત સ્મૃતિ ધરાવું છું; કૃષ્ણમંત્રની શક્તિથી મને મારા પૂર્વ જન્મો યાદ છે.
ત્વમેવ રાધિકાકોપાજ્જાતાઽસિ ભારતે ભુવિ
રાધિકાના રોષથી તું જ ભારતભૂમિ પર જન્મી છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સ પુમાન્વિરરામ મહામુને
આ રીતે બોલી那个 પુરુષ મૌન થઈ ગયો, હે મહામુનિ.
તુલસ્યુવાચ કાન્તમેવંવિધં કાન્તા શશ્વદિચ્છતિ કામતઃ
તુલસી બોલી: પ્રેમિકા હંમેશા આવા પ્રેમીને ઈચ્છે છે, કામના કારણે.
ત્વયાઽહમધુના સત્યં વિચારેણ પરાજિતા
હવે, તારા તર્કથી હું સાચે જ હાર માનું છું.
નિન્દન્તિ પિતરો દેવા બાન્ધવાઃ સ્ત્રીજિતં જનમ્
પિતા, દેવતાઓ અને સગા-સંબંધીઓ સ્ત્રીથી જીતાયેલા માણસને નિંદા કરે છે.
શુધ્યેદ્વિપ્રો દશાહેન જાતકે મૃતકે તથા
બ્રાહ્મણ જન્મ કે મૃત્યુ સમયે દસ દિવસમાં શુદ્ધ થાય છે.
શૂદ્રો માસેન વેદેષુ માતૃવદ્વર્ણસઙ્કરઃ 2.16.
શૂદ્ર એક મહિને શુદ્ધ થાય છે; વેદોમાં, જાતિ-મિશ્રિત વ્યક્તિ માતા જેવી ગણાય છે.
ન ગૃહ્ણન્તીચ્છયા તસ્ય પિતરઃ પિણ્ડતર્પણમ્
તેના પૂર્વજો તેની ઈચ્છાથી પિંડતર્પણ સ્વીકારતા નથી.
કિં તસ્ય જ્ઞાનતપસા જપહોમપ્રપૂજનૈઃ
તેના જ્ઞાન, તપ, જપ, હોમ અને પૂજનનો શું ફાયદો?
વિદ્યાપ્રભાવજ્ઞાનાર્થં મયા ત્વં ચ પરીક્ષિતઃ
વિદ્યાની શક્તિ જાણવા માટે, જ્ઞાન માટે મેં તને પણ પરખ્યું છે.
વરાય ગુણહીનાય વૃદ્ધાયાજ્ઞાનિને તથા
ગુણહીન, વૃદ્ધ કે અજ્ઞાન વ્યક્તિને—
અત્યન્તકોપયુક્તાય ચાત્યન્તદુર્મુખાય ચ
અતિશય રોષથી ભરેલા કે ખૂબ જ દુઃખી ચહેરાવાળા વ્યક્તિને,
જડાય ચૈવ મૂકાય ક્લીબતુલ્યાય પાપિને
મૂઢ, મૌન, ક્લીબ સમાન કે પાપી વ્યક્તિને—
શાન્તાય ગુણિને ચૈવ યૂને ચ વિદુષેઽપિ ચ
શાંતિથી ભરેલા, સારા ગુણવાળા, યુવાન અને વિદ્વાન વ્યક્તિને,
યઃ કન્યાપાલનં કૃત્વા કરોતિ વિક્રયં યદિ
જે કોઈ કન્યાની રક્ષા કર્યા પછી તેને વેચે છે,
કન્યામૂત્રપુરીષં ચ તત્ર ભક્ષતિ પાતકી
એ પાપી એ કન્યાનું મૂત્ર અને વિશ્ઠા ખાય છે.
તદન્તે વ્યાધયોનૌ ચ લભતે જન્મ નિશ્ચિતમ્ 2.16.
પછી તે નિશ્ચયે રોગગ્રસ્ત યોનિમાં જન્મ મેળવે છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા તુલસી વિરરામ તપોવને
આ રીતે કહીને તુલસી તપોવનમાં મૌન રહી.
મૂર્ધ્ના નનામ તુલસી શઙ્ખચૂડશ્ચ નારદ
તુલસી, શંખચૂડ અને નારદે માથું નમાવ્યું.
કિં કરોષિ શઙ્ખચૂડ સંવાદમનયા સહ
શંખચૂડ, તું એના સાથે શું વાત કરી રહ્યો છે?
ત્વં ચ પુરુષરત્નં ચ સ્ત્રીરત્નં સ્ત્રીષ્વિયં સતી
તું પુરુષોમાં રત્ન છે, અને એ સ્ત્રીઓમાં રત્ન છે; એ સ્ત્રીઓમાં સતી છે.
નિર્વિરોધસુખં રાજન્કો વા ત્યજતિ દુર્લભમ્
રાજા વિવાદ વગરની દુર્લભ સુખને છોડી દે છે.
કિમુપેક્ષસિ ત્વં કાન્તમીદૃશં ગુણિનં સતી
સતી, તું આવા પ્રિય અને ગુણવાન પુરુષને કેમ અવગણીએ છે?
યથા લક્ષ્મીશ્ચ લક્ષ્મીશે યથા કૃષ્ણે ચ રાધિકા
જેમ લક્ષ્મી લક્ષ્મીના સ્વામી સાથે છે, જેમ રાધિકા કૃષ્ણ સાથે છે,
યથા ધરા વરાહે ચ યથા મેના હિમાલયે
જેમ ધરા વરાહ સાથે છે, જેમ મેનાં હિમાલય સાથે છે,
રોહિણી ચ યથા ચન્દ્રે યથા કામે રતિઃ સતી
જેમ રોહિણી ચંદ્ર સાથે છે, અને જેમ રતિ કામ સાથે છે, સતી,
યથાઽહલ્યા ગૌતમે ચ દેવહૂતિશ્ચ કર્દમે 2.16.
જેમ અહલ્યા ગૌતમ સાથે છે, અને દેવહૂતિ કર્દમ સાથે છે,
યથા ચ દક્ષિણા યજ્ઞે યથા સ્વાહા હુતાશને
જેમ દક્ષિના યજ્ઞમાં છે, જેમ સ્વાહા અગ્નિ સાથે છે,
દેવસેના યથા સ્કન્દે ધર્મે મૂત્તિર્યથા સતી
જેમ દેવસેના સ્કંદ સાથે છે, અને મૂત્તિ ધર્મ સાથે છે, સતી,