લમ્પટોઽસત્કુલે જાતો ધર્મશાસ્ત્રાર્થવર્જિતઃ
તે લંપટ છે, નીચ કુળમાં જન્મેલો છે અને ધર્મશાસ્ત્રોનો અર્થ સમજતો નથી.
આપાત મધુરામન્તે ચાન્તકાં પુરુષસ્ય તામ્
શરૂઆતમાં તે મીઠી લાગે છે, પણ અંતે પુરુષને વિનાશ તરફ લઈ જાય છે.
હૃદયે ક્ષુરધારાભાં શશ્વન્મધુરભાષિણીમ્
હૃદયમાં તે વાળની ધાર જેવી છે, પણ હંમેશા મીઠા શબ્દો બોલે છે.
કાર્ય્યાર્થે સ્વામિવશગામન્યથૈવાવશાં સદા
પોતાના કામ માટે તે માલિકની આજ્ઞામાં રહે છે, બાકી હંમેશા અડગ રહે છે.
શ્રુતૌ પુરાણે યાસાં ચ ચરિત્રમનિરૂપિતમ્
પુરાણોમાં તેમની ચાલ-ચલણ સ્પષ્ટ રીતે વર્ણવાયેલી નથી.
તાસાં કો વા રિપુર્મિત્રં પ્રાર્થયન્તીં નવં નવમ્
જે હંમેશા નવી વસ્તુની ઈચ્છા રાખે છે, તેના માટે કોણ દુશ્મન છે અને કોણ મિત્ર?
બાહ્યે સ્વાત્મસતીત્વં ચ જ્ઞાપયન્તીં પ્રયત્નતઃ
બાહ્ય રીતે તે પોતાના પરમ સતીત્વનું દાવા કરે છે.
બાહ્યે છલાચ્છાદયન્તીં સ્વાન્તર્મૈથુનલાલસામ્ 2.16.
બાહ્ય રીતે તે છલથી પોતાને ઢાંકે છે, અને અંદરથી સ્નેહસંબંધની ઈચ્છા રાખે છે.
માનિનીં મૈથુનાભાવે કોપિનીં કલહાંકુરામ્
તે ગર્વીલી છે, સંભોગ ન મળે તો ગુસ્સે આવે છે અને ઝઘડાની મૂળ છે.
સુમૃષ્ટાન્નં શીતતોયમાકાંક્ષન્તીં ચ માનસે
તે મનમાં સારી રીતે બનાવેલ ખોરાક અને ઠંડું પાણી ઈચ્છે છે.
સુતાત્પરમતિસ્નેહં કુર્વન્તીં રતિકર્તરિ
તે પુત્ર માટે ખૂબ પ્રેમ બતાવે છે, પણ માત્ર આનંદમાં હોય ત્યારે.
પશ્યન્તીં રિપુતુલ્યં ચ વૃદ્ધં વા મૈથુનાક્ષમમ્
જે વૃદ્ધ પુરુષ સંભોગ માટે અસમર્થ છે, તેને તે દુશ્મન સમાન ગણાવે છે.
ચર્ચયા ભક્ષયન્તીં તં કીનાશ ઇવ ગોરજઃ
તે પોતાના વર્તનથી પુરુષને ખાઈ જાય છે, જેમ કે કીડા ગાયના ગોળને ખાય છે.
શશ્વત્કપટરૂપાં ચ સર્વદોષાશ્રયાં સદા
તે હંમેશા કપટથી ભરેલી છે અને બધા દોષોની નિવાસ છે.
તપોમાર્ગાર્ગલાં શશ્વન્મુક્તિદ્વારકપાટિકામ્
તે તપસ્યા માર્ગમાં અવરોધ છે અને મુક્તિના દ્વાર પર તાળું છે.
હરેર્ભક્તિવ્યવહિતાં સર્વમાયા કરણ્ડિકામ્
તે હરિભક્તિમાં અવરોધ લાવે છે અને સર્વ માયાની ટોપલી છે.
ઇન્દ્રજાલસ્વરૂપાં ચ મિથ્યાવાદિસ્વરૂપિણીમ્
તે ઇલ્યુઝન જેવી છે અને ખોટા શબ્દોની સ્વરૂપ છે.
નાનાવિણ્મૂત્રપૂયાનામાધારં મલસંયુતમ્ ।।।2.16.
તે વિવિધ પ્રકારના વિસર્જન, મૂત્ર અને પિયુના આધાર છે, હંમેશા મલથી ભરી છે.
માયારૂપં માયિનાં ચ વિધિના નિર્મિતં પુરા
માયાનું સ્વરૂપ અને માયા કરનારાઓ, આ બધું સૃષ્ટિકર્તાએ પ્રાચીન સમયમાં બનાવ્યું હતું.
ઇત્યુક્ત્વા તુલસી તં ચ વિરરામ ચ નારદ
તુલસી અને નારદે આવું કહીને મૌન થઈ ગયા.
શંખચૂડ ઉવાચ કિંચિત્સત્યમલીકં ચ કિંચિન્મત્તો નિશામય
શંખચૂડએ કહ્યું: થોડું સાચું, થોડું ખોટું અને થોડું મારું કહેવું સાંભળો.
નિર્મિતં દ્વિવિધં ધાત્રા સ્ત્રીરૂપં સર્વમોહનમ્
સૃષ્ટિકર્તાએ સ્ત્રીનું બે પ્રકારનું સ્વરૂપ બનાવ્યું, જે સૌને મોહિત કરે છે.
લક્ષ્મી સરસ્વતી દુર્ગા સાવિત્રી રાધિકાદિકમ્
લક્ષ્મી, સરસ્વતી, દુર્ગા, સાવિત્રી, રાધિકા અને અન્ય સ્ત્રીઓ—
એતાસામંશરૂપં યત્સ્ત્રીરૂપં વાસ્તવં સ્મૃતમ્
સ્ત્રીનું સાચું સ્વરૂપ આ બધાની અંશરૂપે માનવામાં આવે છે.
શતરૂપા દેવહૂતિસ્સ્વધા સ્વાહા ચ દક્ષિણા
શતરૂપા, દેવહૂતિ, સ્વધા, સ્વાહા અને દક્ષિણા—
કુબેરવાયુપત્ની સાઽપ્યદિતિશ્ચ દિતિસ્તથા
કુબેરની પત્ની, વાયુની પત્ની, અને અદિતિ તથા દિતિ—
અહલ્યાઽરુન્ધતી મેના તારા મન્દોદરી પરા
અહલ્યા, અરુંધતી, મેના, તારા, મંડોદરી અને પરા—
પુષ્ટિસ્તુષ્ટિઃ સ્મૃતિર્મેધા કાલિકા ચ વસુન્ધરા 2.16.
પુષ્ટિ, તુષ્ટિ, સ્મૃતિ, મેધા, કાલિકા અને વસુંધરા—
સ્વસ્તિઃ શ્રદ્ધા ચ કાન્તિશ્ચ તુષ્ટિઃ શાન્તિસ્તથા પરા
સ્વસ્તિ, શ્રદ્ધા, કાંતિ, તુષ્ટિ, શાંતિ અને પરા—
સમ્પત્તિવૃત્તિકીર્ત્યશ્ચ ક્રિયાશોભાપ્રભાંશકમ્
સંપત્તિ, વર્તન, કીર્તિ, ક્રિયા, શોભા અને પ્રભા—