શ્યામાં સુકેશીં રુચિરાં ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલામ્
શ્યામવર્ણ, સુંદર વાળવાળી, રૂચિર અને વટવૃક્ષ જેવી આકૃતિ ધરાવતી,
નરા નાર્ય્યશ્ચ તાં દૃષ્ટ્વા તુલનાં દાતુમક્ષમાઃ
પુરુષો અને સ્ત્રીઓએ તેને જોઈ, કોઈ સરખામણી કરી શક્યા નહીં.
સા ચ ભૂમિષ્ઠમાત્રેણ યોગ્યા સ્ત્રીપ્રકૃતિર્યથા
પૃથ્વીની માપ પ્રમાણે, તે યોગ્ય હતી, જેમ સ્ત્રીઓની સ્વભાવ હોય છે.
તત્ર દૈવાબ્દલક્ષં ચ ચકાર પરમં તપઃ
ત્યાં, એક લાખ દેવવર્ષ સુધી, તેણે શ્રેષ્ઠ તપ કર્યું.
ગ્રીષ્મે પઞ્ચતપાઃ શીતે તોયસ્થા સા ચ સુન્દરી
ગરમીઓમાં તેણે પાંચ અગ્નિ તપ કર્યું; ઠંડીમાં, એ સુંદર સ્ત્રી પાણીમાં ઊભી રહી.
વિંશત્સહસ્રવર્ષં ચ ફલતોયાશના ચ સા
વીસ હજાર વર્ષ સુધી, તે ફળ અને પાણી પર જીવતી રહી.
ચત્વારિંશત્સહસ્રાબ્દં વાય્વાહારા કૃશોદરી
ચાળીસ હજાર વર્ષ સુધી, પાતળી કમરવાળી એ સ્ત્રી માત્ર હવામાં જીવી.
નિર્લક્ષ્યાં ચૈકપાદસ્થાં દૃષ્ટ્વા તાં કમલોદ્ભવઃ 2.15.
એક પગ પર ઊભેલી, અદૃશ્ય અને અતિ સૂક્ષ્મ, તેને જોઈને કમલથી જન્મેલા—
ચતુર્મુખં ચ સા દૃષ્ટ્વા પ્રાણંસીદ્ધંસવાહનમ્
તુલસી એ ચારમુખી બ્રહ્માને, હંસ પર સવાર, ત્યાં હાજર જોયા.
બ્રહ્મોવાચ હરિભક્તિં ચ મુક્તિં વાઽપ્યજરામરતામપિ
બ્રહ્માએ કહ્યું: હરિની ભક્તિ હોય, મુક્તિ હોય કે મૃત્યુ અને વૃદ્ધાપથી મુક્તિ હોય—
તુલસ્યુવાચ સર્વજ્ઞસ્યાપિ પુરતઃ કા લજ્જા મમ સામ્પ્રતમ્
તુલસીએ કહ્યું: સર્વજ્ઞના સામે હવે મને શરમ શું રહે છે?
અહં ચ તુલસી ગોપી ગોલોકેઽહં સ્થિતા પુરા
હું તુલસી, ગોલોકમાં ગોપી તરીકે રહેતી હતી.
ગોવિન્દેન સહાસક્તામતૃપ્તાં માં ચ મૂર્ચ્છિતામ્
ગોવિંદ સાથે જોડાયેલી, અતૃપ્ત અને બેહોશ, એવી હું હતી—
ગોવિન્દં ભર્ત્સયામાસ માં શશાપ રુષાઽન્વિતા
રાધિકા ગુસ્સામાં ગોવિંદને ઠપકાવ્યા અને મને શાપ આપ્યો.
મામુવાચ સ ગોવિન્દો મદંશં ત્વં ચતુર્ભુજમ્
ગોવિંદે મને કહ્યું: 'તું મારા એક અંશરૂપે, ચતુરભુજ બનીશ.'
ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવેશોઽપ્યન્તર્ધાનમવાપ સઃ
આ રીતે બોલી દેવોના સ્વામી દૃશ્યમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા.
અહં નારાયણં કાન્તં શાન્તં સુન્દવિગ્રહમ્
હું મારા પ્રિય, શાંત અને સુંદર રૂપ ધરાવતા નારાયણને જોયા.
બ્રહ્મોવાચ તદંશશ્ચાતિતેજસ્વી ચાલભજ્જન્મ ભારતે ।। 2.15.
બ્રહ્માએ કહ્યું: એ અતિ તેજસ્વી અંશ ભારતમાં અલભ્ય તરીકે જન્મ્યો.
સામ્પ્રતં રાધિકાશાપાદ્દનુવંશસમુદ્ભવઃ
હવે, રાધિકાના શાપથી, એ દાનવોના વંશમાં જન્મ્યો.
ગોલોકે ત્વાં પુરા દૃષ્ટ્વા કામોન્મથિતમાનસઃ
ગોલોકમાં તને જોઈને, તેની મનમાં કામથી ઉથલપાથલ થઈ.
સ ચ જાતિસ્મરસ્તપ્ત્વા ત્વાં લલાભ વરેણ ચ
એ, પોતાનો પૂર્વ જન્મ યાદ રાખીને, તપ કર્યા અને વરથી તને મેળવ્યા.
અધુના તસ્ય પત્ની ચ ભવ ભાવિનિ શોભને
હવે, ઓ સુંદર અને શુભ તું, તેની પત્ની બની જા.
શાપાન્નારાયણસ્યૈવ કલયા દૈવયોગતઃ
નારાયણના શાપથી, અંશરૂપે અને દૈવી વ્યવસ્થાથી—
પ્રધાના સર્વપુષ્પાણાં વિષ્ણુપ્રાણાધિકા ભવેત્
તું બધા ફૂલોમાં મુખ્ય, અને વિષ્ણુને જીવથી પણ વધુ પ્રિય બનશે.
વૃન્દાવને વૃક્ષરૂપા નામ્ના વૃન્દાવનીતિ ચ
વૃંદાવનમાં તું વૃક્ષરૂપે, 'વૃંદા' નામથી જાણીશ.
વૃક્ષાધિદેવીરૂપેણ સાર્દ્ધં કૃષ્ણેન સન્તતમ્
વૃક્ષોની દેવીઓમાં, તું હંમેશા કૃષ્ણ સાથે રહેશે.
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા સસ્મિતા હૃષ્ટમાનસા
આ શબ્દો સાંભળીને તે હળવી હાસ્ય સાથે ખુશ થઈ ગઈ.
તુલત્યુવાચ સત્યં બ્રવીમિ હે તાત ન તથા ચ ચતુર્ભુજે।।2.15.
તુલાએ કહ્યું: પિતા, હું સાચું બોલું છું, ચાર હાથવાળામાં એવું નથી.
અતૃપ્તાઽહં ચ ગોવિન્દે દૈવાચ્છૃઙ્ગારભંગતઃ
મારે ગોવિંદમાં સંતોષ નથી, કારણ કે ભાગ્યે પ્રેમમાં વિક્ષેપ આવ્યો છે.
તત્પ્રસાદેન ગોવિન્દં પુનરેવ સુદુર્લભમ્
તેના કૃપાથી, દુર્લભ ગોવિંદ ફરીથી પ્રાપ્ત થશે.