બ્રહ્મવૈવર્તપુરાણમ્

જન્મ કસ્ય ગૃહે લબ્ધં પુણ્યે પુણ્યવતો મુને

મુને, કોનું જન્મ કયા ઘરમાં, પવિત્ર અને પુણ્ય સ્થળે થયું છે,

આવિર્ભૂય ચ તદ્ગેહાત્ક્વાગતઃ કેન હેતુના

તે ઘરમાંથી પ્રગટ થઈને, ક્યાં ગયો અને કયા કારણથી,

ભારાવતરણં કેન પ્રાર્થિતો ગોશ્ચકાર સઃ

પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા માટે કોને વિનંતી કરી, અને ગાય માટે તેણે શું કર્યું,

ઇતીદમન્યદાખ્યાનં પુરાણં શ્રુતિદુર્લભમ્

આ રીતે, આ બીજી પ્રાચીન કથા, જે વેદોમાં પણ દુર્લભ છે,

સ્વજ્ઞાનાદ્યન્મયા પૃષ્ટમપૃષ્ટં વા શુભાશુભમ્

મારા જ્ઞાન પ્રમાણે, જે શુભ કે અશુભ મેં પૂછ્યું છે કે નથી પૂછ્યું,

શિષ્યપૃષ્ટમપૃષ્ટં વા વ્યાખ્યાનં કુરુતે ચ યઃ

જે શિષ્યે પૂછ્યું હોય કે ન પૂછ્યું હોય, જે કોઈ સમજાવટ આપે છે,

સૌતિરુવાચ સિદ્ધક્ષેત્રાદાગતોઽહં યામિ નારાયણાશ્રમમ્

સૂત કહે છે: હું સિદ્ધક્ષેત્રમાંથી આવ્યો છું અને હવે નારાયણ આશ્રમ તરફ જાઉં છું.

દૃષ્ટ્વા વિપ્રસમૂહં ચ નમસ્કર્તુમિહાગતઃ

બ્રાહ્મણોની સભા જોઈને, હું અહીં આવું છું કે તેમને વંદન કરું.

દેવં વિપ્રં ગુરું દૃષ્ટ્વા ન નમેદ્યસ્તુ સંભ્રમાત્ 1.1.

જે વ્યક્તિ દેવ, બ્રાહ્મણ કે ગુરુને જોઈને ગભરાટથી વંદન નથી કરે,

હરિર્બ્રાહ્મણરૂપેક્ષણ શશ્વદ્ ભ્રમતિ ભૂતલે

હરિ સતત ભૂમિ પર બ્રાહ્મણ રૂપે ફરતા રહે છે, શૌનક.

ભગવન્યત્ત્વયા પૃષ્ટં જ્ઞાતં સર્વમભીપ્સિતમ્

ભગવાન, તમે જે પૂછ્યું છે, તે બધું જાણ્યું અને ઇચ્છિત છે.

પુરાણોપપુરાણાનાં વેદાનાં ભ્રમભઞ્જનમ્

પુરાણ, ઉપપુરાણ અને વેદોના સંશયો દૂર થાય છે.

કામિનાં કામદં ચેદં મુમુક્ષૂણાં ચ મોક્ષદમ્

કામના કરનારને કામ મળે છે અને મુક્તિ ઇચ્છનારને મુક્તિ મળે છે.

બ્રહ્મખણ્ડં સર્વબીજં પરબ્રહ્મનિરૂપણમ્

બ્રહ્મખંડ સર્વનું બીજ છે અને પરબ્રહ્મનું વર્ણન છે.

વૈષ્ણવા યોગિનઃ સન્તો ન ચ ભિન્નાશ્ચ શૌનક

વૈષ્ણવ, યોગી અને સંતુ, શૌનક, એકબીજાથી અલગ નથી.

સન્તો ભવન્તિ સત્સઙ્ગાદ્યોગિસંગેન યોગિનઃ

સંતુ સદ્ગણના સંગથી બને છે અને યોગી યોગીઓના સંગથી યોગી થાય છે.

યત્રોદ્ભવશ્ચ દેવાનાં દેવીનાં સર્વજીવિનામ્

અહીં દેવ, દેવીઓ અને સર્વ જીવોની ઉત્પત્તિ વર્ણવાઈ છે.

જીવકર્મવિપાકશ્ચ શાલિગ્રામનિરૂપણમ્

જીવોના કર્મ અને તેના ફળ, તથા શાલગ્રામનું વર્ણન અહીં છે.

પ્રકૃતેર્લક્ષણં તત્ર કલાંશાનાં નિરૂપણમ્ 1.1.

ત્યાં પ્રકૃતિના લક્ષણો અને તેના અંશોનું વર્ણન છે.

સુકૃતીનાં દુષ્કૃતીનાં યદ્યત્સ્થાનં શુભાશુભમ્

સુકૃતિ અને દુષ્કૃતિઓના શુભ અને અશુભ સ્થાન અહીં જણાવ્યા છે.

તતો ગણેશખણ્ડે ચ તજ્જન્મ પરિકીર્તિતમ્

પછી ગણેશખંડમાં ગણેશનો જન્મ વર્ણવાયો છે.

ગણેશભૃગુસંવાદે સર્વતત્ત્વનિરૂપણમ્

ગણેશ અને ભૃગુના સંવાદમાં સર્વ તત્વોનું વર્ણન છે.

શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડં ચ કીર્તિતં ચ તતઃ પરમ્

પછી શ્રીકૃષ્ણના જન્મખંડનું પણ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

ભુવો ભારાવતરણં ક્રીડાકૌતુકમઙ્ગલમ્

પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવો, રમણિય રમત, આશ્ચર્ય અને શુભ પ્રસંગ છે.

ઇદં તે કથિતં વિપ્ર પુરાણપ્રવરં પરમ્

હે વિદ્વાન, તને આ શ્રેષ્ઠ અને ઉત્તમ પુરાણ કહ્યુ છે.

સર્વેષામીપ્સિતં શ્રીદં સર્વાશાપૂર્ણકારણમ્

આ બધાને ઇચ્છિત છે, સુખ આપે છે અને દરેક આશા પૂરી કરે છે.

સારભૂતં પુરાણેષુ કેવલં વેદસંમિતમ્

આ પુરાણોમાંથી સાર છે, માત્ર વેદ પ્રમાણે છે.

બ્રહ્મવૈવર્તકં તેન પ્રવદન્તિ પુરાવિદઃ

એ કારણે પુરાણ જાણનાર લોકો તેને બ્રહ્મવૈવર્ત કહે છે.

નિરામયે ચ ગોલોકે કૃષ્ણેન પરમાત્મના 1.1.

ગોલોકમાં, જ્યાં કોઈ રોગ નથી, ત્યાં કૃષ્ણે, પરમાત્માએ આપ્યું.