તદાઽઽજગામ ભગવાનાત્મા શ્રીકૃષ્ણ ઈશ્વરઃ
ત્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, સર્વના સ્વામી અને આત્મારૂપ, ત્યાં પધાર્યા.
સ ચ તુષ્ટાવ તાં બ્રહ્મા ચાજ્ઞયા પરમાત્મનઃ 2.5.
અને બ્રહ્માએ પરમાત્માની આજ્ઞાથી તેણીની સ્તુતિ કરી.
યદાઽપ્યનન્તં પપ્રચ્છ જ્ઞાનમેકં વસુન્ધરા
જ્યારે ધરાએ અનંતને એક જ્ઞાન માટે પૂછ્યું,
તદા ત્વાં ચ સ તુષ્ટાવ સંત્રસ્તઃ કશ્યપાજ્ઞયા
ત્યારે કશ્યપની આજ્ઞાથી, ડરથી, તેણે પણ તમારી સ્તુતિ કરી.
વ્યાસઃ પુરાણસૂત્રં ચ સમપૃચ્છત વાલ્મિકિમ્
વ્યાસે વાલ્મીકિને પુરાણસૂત્ર વિશે પૂછ્યું.
તદા ચકાર સિદ્ધાન્તં ત્વદ્વરેણ મુનીશ્વરઃ
પછી, તમારા આશીર્વાદથી, મુનિશ્રેષ્ઠે તે સિદ્ધાંત રચ્યો.
પુરાણસૂત્રં શ્રુત્વા સ વ્યાસઃ કૃષ્ણકલોદ્ભવઃ તદા ત્વત્તો વરં પ્રાપ્ય સ કવીન્દ્રો બભૂવ હ
પુરાણસૂત્ર સાંભળ્યા પછી, કૃષ્ણયુગમાં જન્મેલા વ્યાસે, તમારો વર મેળવી, કવિઓમાં શ્રેષ્ઠ બન્યા.
તદા વૈ વેદભાગં ચ પુરાણાનિ ચકાર હ
પછી તેણે વેદના ભાગો અને પુરાણો રચ્યાં.
ક્ષણં ત્વામેવ સંચિન્ત્ય તસ્યૈ જ્ઞાનં દદૌ વિભુઃ
થોડો સમય તમારો ધ્યાન કરીને, પ્રભુએ તેણીને જ્ઞાન આપ્યું.
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં ચ સ ત્વાં દધ્યૌ ચ પુષ્કરે ઉવાચ શબ્દશાસ્ત્રં ચ તદર્થં ચ સુરેશ્વરમ્
દિવ્ય હજાર વર્ષ સુધી પુષ્કર ખાતે તમારું ધ્યાન કરીને, તેણે દેવોના રાજાને શબ્દવિદ્યાનું અને તેનું અર્થનું જ્ઞાન આપ્યું.
અધ્યાપિતાશ્ચ યૈઃ શિષ્યા યૈરધીતં મુનીશ્વરૈઃ
જે શિષ્યોને પાઠ અપાયો અને જે મહર્ષિોએ તે શીખ્યું,
ત્વં સંસ્તુતા પૂજિતા ચ મુનીન્દ્રમનુમાનવૈઃ 2.5.
તમે મહર્ષિઓ, મનુ અને મનુના વંશજો દ્વારા સ્તુત અને પૂજાય છો.
જડીભૂતઃ સહસ્રાસ્યઃ પઞ્ચવક્ત્રશ્ચતુર્મુખઃ
હજારો માથાવાળા, પાંચ મુખવાળા અને ચાર મુખવાળા પણ મૂર્છિત થઈ ગયા.
ઇત્યુક્ત્વા યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચ ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, યાજ્ઞવલ્ક્યે ભક્તિથી ગળું નમાવીને વંદન કર્યું.
તદા જ્યોતિસ્ત્વરૂપા સા તેનાદૃષ્ટાઽપ્યુવાચ તમ્
પછી, પ્રકાશરૂપે, જો કે અદૃશ્ય રહી, તેણીએ તેને સંબોધ્યું.
યાજ્ઞવલ્ક્યકૃતં વાણીસ્તોત્રં યઃ સંયતઃ પઠેત્
યાજ્ઞવલ્ક્યે રચેલું વાણી સ્તોત્ર જે કોઈ સંયમથી પાઠ કરે,
મહામૂર્ખશ્ચ દુર્મેધા વર્ષમેકં ચ યઃ પઠેત્
મોટો મૂર્ખ કે દુર્બુદ્ધિ પણ, જો એક વર્ષ સુધી તેનો પાઠ કરે,
નારાયણ ઉવાચ ગઙ્ગાશાપેન કલયા કલહાદ્ભારતે સરિત્
નારાયણે કહ્યું: ગંગાના શાપથી, ઝઘડાથી અને કલહથી, હે ભારતની નદી,
પુણ્યદા પુણ્યજનની પુણ્યતીર્થસ્વરૂપિણી
તે પુણ્ય આપનાર છે, સારા કર્મોની માતા છે અને પવિત્ર તીર્થરૂપ છે.
તપસ્વિનાં તપોરૂપા તપસ્યાકારરૂપિણી
તપસ્વીઓમાં તે તપ રૂપે છે, અને તપની જ આકૃતિ ધારણ કરે છે.
જ્ઞાને સરસ્વતીતોયે ગતં યૈર્માનવૈર્ભુવિ
જ્ઞાનમાં તે સરસ્વતી છે, પાણીમાં તે હાજર છે; જે મનુષ્યો ધરતી પર તેને પ્રાપ્ત કરે છે—
ભારતે કૃતપાપશ્ચ સ્નાત્વા તત્રૈવ લીલયા
—ભારતમાં જે પાપી પણ હોય, ત્યાં આનંદથી સ્નાન કરીને પવિત્ર થઈ જાય છે.
ચતુર્દશ્યાં પૌર્ણમાસ્યામક્ષયાયાં દિનક્ષયે
ચૌદસના દિવસે, પૂર્ણિમાએ, અક્ષય દિવસે અને દિવસના અંતે—
અનુષઙ્ગેણ યઃ સ્નાતિ હેલયા શ્રદ્ધયાઽપિ વા
—જે ત્યાં અનાયાસે કે શ્રદ્ધાથી પણ સ્નાન કરે છે—
સરસ્વતીમન્ત્રકં ચ માસમેકં તુ યો જપેત્
—અને જે એક મહિનો સુધી સરસ્વતી મંત્રનું જાપ કરે છે—
નિત્યં સરસ્વતીતોયે યઃ સ્નાત્વા મુણ્ડયેન્નરઃ
—અને જે રોજ સરસ્વતીના પાણીમાં સ્નાન કરીને માથું મુડાવે છે—
ઇત્યેવં કથિતં કિંચિદ્ભારતીગુણકીર્ત્તનમ્ 2.6.
આ રીતે, ભારતના ગુણોની થોડી પ્રશંસા અહીં કહી છે.
સૌતિરુવાચ પુનઃ પપ્રચ્છ સન્દેહચ્છેદં શૌનક સત્વરમ્
સૌતિએ કહ્યું: ફરીથી, શૌનકજી, તેણે શંકા દૂર કરવા તાત્કાલિક પૂછ્યું.
નારદ ઉવાચ કલયા કલહેનૈવ સમભૂત્પુણ્યદા સરિત્
નારદે કહ્યું: ભાગથી અને ઝઘડાથી, પુણ્ય આપનારી નદી ઉત્પન્ન થઈ.
શ્રવણે શ્રુતિસારાણાં વર્દ્ધતે કૌતુકં મમ
પવિત્ર કથાઓનું સાર સાંભળતાં મારી ઉત્સુકતા વધે છે.