સર્વૈશ્વર્ય્યપ્રદાત્રી ચ કામિનાં ગૃહમેધિનામ્
કામના ધરાવનારા અને ગૃહસ્થોને સર્વ ઐશ્વર્ય આપનારી દેવી હતી.
મુમુક્ષૂણાં મોક્ષદાત્રી સુખિનાં સુખદાયિની
મોક્ષ ઇચ્છનારને મુક્તિ આપનારી અને સુખીઓ માટે સુખ આપનારી હતી.
તપસ્વિષુ તપસ્યા ચ શ્રીરૂપા સા નૃપેષુ ચ
તપસ્વીઓમાં તપરૂપ અને રાજાઓમાં સૌંદર્યરૂપ હતી.
શોભાસ્વરૂપા ચન્દ્રે ચ પદ્મેષુ ચ સુશોભના
ચંદ્રમાં તેજ અને કમળોમાં અતિ સુંદર રૂપ ધરાવનારી હતી.
યયા ચ શક્તિમાનાત્મા યયા વૈ શક્તિમજ્જગત્
જેનાથી આત્મા શક્તિશાળી બને છે અને સમગ્ર જગત શક્તિથી ભરપૂર છે.
યા ચ સંસારવૃક્ષસ્ય બીજરૂપા સનાતની
જે સનાતન સંસારવૃક્ષનું બીજરૂપ છે.
ક્ષુત્પિપાસા દયા શ્રદ્ધા નિદ્રા તન્દ્રા ક્ષમા ધૃતિઃ
ભુખ, તરસ, દયા, શ્રદ્ધા, ઊંઘ, આળસ, ક્ષમા અને ધૈર્ય—
સા ચ સંસ્તૂય સર્વેશં તત્પુરઃ સમુપસ્થિતા
એવી દેવી, સર્વેશ્વરની સ્તુતિ કરીને, તેમના સામે ઉપસ્થિત થઈ.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર સસ્ત્રીકશ્ચ ચતુર્મુખઃ 2.2.
એ સમયે ત્યાં સ્ત્રી સાથે ચતુર્મુખ પણ પ્રગટ થયો.
કમણ્ડલુધરઃ શ્રીમાંસ્તપસ્વી જ્ઞાનિનાં વરઃ
તે કમંડલુ ધારણ કરનાર, તેજસ્વી, તપસ્વી અને જ્ઞાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
સુદતી સુન્દરી શ્રેષ્ઠા શતચન્દ્રસમપ્રભા
તે સુંદર રૂપાળી, સૌંદર્યમાં શ્રેષ્ઠ અને સો ચાંદની જેવું તેજ ધરાવતી હતી.
રત્નસિંહાસને રમ્યે સ્તુતા વૈ સર્વકારણમ્
રત્નોથી શોભતા સિંહાસન પર બેસી, તે સર્વનું કારણ તરીકે વખાણી હતી.
એતસ્મિન્નન્તરે કૃષ્ણો દ્વિધારૂપો બભૂવ સઃ
એ સમયે કૃષ્ણ બે સ્વરૂપે પ્રગટ થયા.
શુદ્ધસ્ફટિકસઙ્કાશઃ શતકોટિરવિપ્રભઃ
એક સ્વરૂપ શુદ્ધ સ્ફટિક જેવું સ્પષ્ટ અને દસ કરોડ સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતું હતું.
તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભ જટાભારધરઃ પરઃ
બીજું સ્વરૂપ તપેલા સોનાની જેમ ઝળહળતું, જટાઓથી શોભિત અને સર્વોત્તમ હતું.
દિગમ્બરો નીલકણ્ઠઃ સર્પ ભૂષણભૂષિતઃ
તે દિશાઓને જ વસ્ત્ર રૂપે ધારણ કરતો, નીલકંઠ અને સાપના આભૂષણોથી સજ્જ હતો.
પ્રજપન્પઞ્ચવક્ત્રેણ બ્રહ્મજ્યોતિઃ સનાતનમ્
પાંચ મુખથી જપ કરતા, તે બ્રહ્મજ્યોતિ રૂપે શાશ્વત પ્રકાશ હતો.
કારણં કારણાનાં ચ સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલમ્
તે સર્વ કારણોના કારણ અને સર્વમાં શ્રેષ્ઠ કલ્યાણરૂપ છે.
સંસ્તૂય મૃત્યોર્મૃત્યું તં જાતો મૃત્યુઞ્જયાભિધઃ 2.2.
મૃત્યુના પણ મૃત્યુ તરીકે વખાણાયેલા, તે મૃત્યુંજય નામે પ્રસિદ્ધ થયા.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ તતઃ સ્વકાલે સહસા દ્વિધારૂપો બભૂવ સઃ
શ્રીનારાયણે કહ્યું: પછી યોગ્ય સમયે, તે અચાનક બે સ્વરૂપે પ્રગટ થયો.
તન્મધ્યે શિશુરેકશ્ચ શતકોટિરવિપ્રભઃ
તેમાં મધ્યમાં એક બાળક હતો, જે દસ કરોડ સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતો હતો.
પિતૃમાતૃપરિત્યક્તો જલમધ્યે નિરાશ્રયઃ
પિતા-માતાએ ત્યાગેલો, તે પાણીમાં આધાર વિના હતો.
સ્થૂલાત્સ્થૂલતમઃ સોઽપિ નામ્ના દેવો મહાવિરાટ્
તે સ્થૂળમાં પણ સૌથી વિશાળ હતો અને નામે મહાવિરાટ દેવ કહેવાતા.
તેજસાં ષોડશાંશોઽયં કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ
તે કૃષ્ણ પરમાત્માનું તેજનો સોળમો ભાગ છે.
પ્રત્યેકં રોમકૂપેષુ વિશ્વાનિ નિખિલાનિ ચ
તેના દરેક રોમકૂપમાં આખું વિશ્વ વસે છે.
યથાઽસ્તિ સંખ્યા રજસાં વિશ્વાનાં ન કદાચન
જેમ રજોગુણથી વિશ્વોની સંખ્યા કદી ગણાઈ શકે નહીં,
પ્રતિવિશ્વેષુ સન્ત્યેવં બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ
એ રીતે દરેક વિશ્વમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ અને અન્ય દેવતાઓ છે.
તત ઊર્ધ્વે ચ વૈકુણ્ઠો બ્રહ્માણ્ડાદ્બહિરેવ સઃ
તેના ઉપર વૈકુંઠ છે, જે બ્રહ્માંડની બહાર સ્થિત છે.
તદૂર્ધ્વે ગોલકશ્ચૈવ પઞ્ચાશત્કોટિયોજનાત્ 2.3.
તેના ઉપર એક ગોળ આકાર છે, જે પચાસ કરોડ યોજન જેટલું વિશાળ છે.
સપ્તદ્વીપમિતા પૃથ્વી સપ્તસાગરસંયુતા
પૃથ્વી સાત દ્વીપોથી બનેલી છે અને તે સાત મહાસાગરો સાથે જોડાયેલી છે.