સર્વેષામાદિભૂતર્સ્ત્વં સર્વઃ સર્વેશ્વરસ્તથા । સર્વપાતા ચ સંહર્તા સૃષ્ટિરૂપ નo
તમે બધાના મૂળ સ્વરૂપ છો, બધું જ છો અને સર્વના સ્વામી પણ છો. તમે બધાનું આધાર છો, વિનાશક છો અને સર્જન રૂપે પણ છો.
ત્વત્પાદપદ્મરજસા ધન્યા પૂતા વસુંધરા । શૂન્યરૂપા ત્વયિ ગતે હે નાથ પરમં પદમ્
તમારા પદપદ્મના ધૂળથી ધરા ધન્ય અને પવિત્ર બની છે; હે નાથ, જ્યારે તમે અહીંથી જાઓ છો, ત્યારે ધરા ખાલી બની જાય છે, કારણ કે એ સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામી છે.
યત્પઞ્ચવિંશત્યધિકં વર્ષાણાં શતકં ગતમ્ । ત્યક્ત્વેમાં સ્વપદં યાસિ રુદતીં વિરહાતુરામ્
પાંચવિસ વર્ષ ઉપરના સો વર્ષ વીતી ગયા છે; હવે તમે આ જગત છોડીને તમારા પોતાના સ્થાન પર જાઓ છો, ધરાને રડતી અને વિયોગથી પીડાયેલી છોડી.
મહાદેવ ઉવાચ બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતસ્ત્વં ચ સમાગત્ય વસુંધરામ્ । ભૂભારહરણં કૃત્વા પ્રયાસિ સ્વપદં વિભો
મહાદેવ બોલ્યા: હે પ્રભુ, બ્રહ્માજી દ્વારા વિનંતી થતાં તમે ધરા પર આવ્યા, તેનો ભાર દૂર કર્યો અને હવે તમારા પોતાના સ્થાન પર પાછા જાઓ છો.
ત્રૈલોક્યે પૃથિવી ધન્યા સદ્યઃ પૂતા પદાઙ્કિતા । વયં ચ મુનયો ધન્યાઃ સાક્ષાદ્દૃષ્ટ્વા પદામ્બુજમ્
ત્રણે લોકમાં ધરા ધન્ય છે, કારણ કે તમારા પગલાંના નિશાનથી તરત પવિત્ર થઈ ગઈ છે; અને અમે મુનિઓ પણ ધન્ય છીએ, કારણ કે તમારા પદપદ્મને સીધા જોઈ શક્યા છીએ.
ધ્યાનાસાધ્યો દુરારાધ્યો મુનીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ । અસ્માકમપિ યશ્ચેશઃ સોઽધુના ચાક્ષુષો ભુવિ
જે ભગવાન માત્ર ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થાય છે, અને ઉર્દ્વરેતસ મુનિઓ માટે પણ પૂજન કરવો મુશ્કેલ છે, એ જ ભગવાન આજે અમને ધરા પર દેખાઈ રહ્યા છે.
વાસુઃ સર્વનિવાસશ્ચ વિશ્વનિ યસ્ય લોમસુ । દેવસ્તસ્ય મહાવિષ્ણુર્વાસુદેવો મહીતલે
જેના રોમકુપમાં આખું વિશ્વ વસે છે, એ સર્વનો નિવાસસ્થાન છે; એ મહાવીષ્ણુ, વાસુદેવ, આજે ધરા પર હાજર છે.
સુચિરં તપસા લબ્ધં સિદ્ધેન્દ્રાણાં સુદુર્લભમ્ । યત્પાદપદ્મમતુલં ચાક્ષુષં સર્વજીવિનામ્
જે અનન્ય પદપદ્મ લાંબા તપથી જ મળે છે અને સિદ્ધો માટે પણ અત્યંત દુર્લભ છે, એ આજે સર્વ જીવ માટે દેખાઈ રહ્યું છે.
અનન્ત ઉવાચ ત્વમનન્તો હિ ભગવન્નાહમેવ કલાંશકઃ । વિશ્વૈકસ્થે ક્ષુદ્રકૂર્મે મશકોઽહં ગજે યથા
અનંત બોલ્યા: હે ભગવાન, ખરેખર તમે અનંત છો, હું તો તમારી શક્તિનો નાનો અંશ છું. આખા વિશ્વમાં હું તો હાથી પરના નાનકડા જીવ જેવો છું.
અસંખ્યશેષાઃ કૂર્માશ્ચ બ્રહ્મવિષણુશિવાત્મકાઃ । અસંખ્યાનિ ચ વિશ્વાનિ તેષામીશઃ સ્વયં ભવાન્
અસંખ્ય કૂર્મો છે, જે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ સ્વરૂપ છે; અને અસંખ્ય વિશ્વો છે—આ બધાના સ્વામી માત્ર તમે જ છો.
અસ્માકમીદૃશં નાથ સુદિનં ક્વ ભવિષ્યતિ । સ્વપ્નાદૃષ્ટશ્ચયશ્ચેશઃ સ દૃષ્ટઃ સર્વજીવિનામ્
હે નાથ, અમારે માટે આવો શુભ દિવસ ક્યારે આવશે? જે ભગવાનને અમે માત્ર સ્વપ્નમાં જ જોયા હતા, એ આજે સર્વ જીવને દેખાઈ ગયા છે.
નાથ પ્રયાસિ ગોલોકં પૂતાં કૃત્વા વસુંધરામ્ । તામનાથાં રુદન્તીં ચ નિમગ્નાં શોકસાગરે
હે નાથ, તમે ધરાને પવિત્ર કરી ગોલોક જાઓ છો; એને માલિક વિના, રડતી અને દુઃખના સાગરમાં ડૂબેલી છોડી દો છો.
દેવા ઊચુઃ વેદાઃસ્તોતું ન શક્તા યં બ્રહ્મેશાનાદયસ્તથા । તમેવ સ્તવનં કિં વા વયં કુર્મો નમોઽસ્તુ તે
દેવતાઓએ કહ્યું: વેદો, બ્રહ્મા, ઈશાન અને અન્ય દેવતાઓ પણ જેમનું સ્તવન કરી શકતા નથી, તેમને અમે શું સ્તુતિ કરી શકીએ? તમને વંદન છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા દેવાસ્તે પ્રયયુર્દ્વારકાં પુરીમ્ । તત્રસ્થં ભગવન્તં ચ દ્રષ્ટું શીઘ્રં મુદાઽન્વિતાઃ
આ રીતે કહીને દેવતાઓ આનંદપૂર્વક અને ઉત્સાહથી દ્વારકા શહેરમાં ગયા, જ્યાં ભગવાન હાજર હતા, તેમને જોવા માટે.
અથ તેષાં ચ ગોપાલા યયુર્ગોલોકમુત્તમમ્ । પૃથિવી કમ્પિતા ભીતા ચલન્તઃ સપ્તસાગરાઃ
પછી તેમાંના ગોપાલો ઉત્તમ ગોલોક ગયા; ધરા ડરીને કંપી ઉઠી અને સાતેય સાગરો હલનચલન કરવા લાગ્યા.
હતશ્રિયં દ્વારકાં ચ ત્યક્ત્વા ચ બ્રહ્મશાપતઃ । મૂર્તિં કદમ્બમૂલસ્થાં વિવેશ રાધિકેશ્વરઃ
બ્રહ્માના શ્રાપથી દ્વારકા તેની મહિમા ગુમાવી ચૂકી હતી, એ શહેર છોડી રાધીકેશ્વરે કદંબ વૃક્ષની નીચે પોતાની મૂર્તિમાં પ્રવેશ કર્યો.
તે સર્વે ચૈરકાયુદ્ધે નિપેતુર્યાદવાસ્તથા । ચિતામારુહ્ય દેવ્યશ્ચ પ્રયયુઃ સ્વામિભિઃ સહ
બધા યાદવો ભાઈઓ વચ્ચેના યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા, અને દેવીઓ પણ ચિતામાં ચડી પોતાના પતિઓ સાથે સ્વર્ગે ગઈ.
અર્જુનઃ સ્વપુરં ગત્વા સમુવાચ યુધિષ્ઠિરમ્ । સ રાજા ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં યયૌ સ્વર્ગં ચ ભાર્યયા
અર્જુને પોતાના શહેરમાં જઈ યુધિષ્ઠિરને કહ્યુ; પછી રાજા ભાઈઓ અને પત્ની સાથે સ્વર્ગે ગયા.
દૃષ્ટ્વા કદમ્બમૂલસ્થં તિષ્ઠન્તં પરમેશ્વરમ્ । દેવા બ્રહ્માદયસ્તે ચ પ્રણેમુર્ભક્તિપૂર્વકમ્
કદંબ વૃક્ષના મૂળ પાસે ઊભેલા પરમેશ્વરને જોઈને, બ્રહ્મા સહિત બધા દેવતાઓએ ભક્તિપૂર્વક નમસ્કાર કર્યો.
તુષ્ટુવુઃ પરમાત્માનં દેવં નારાયણં પ્રભુમ્ । શ્યામં કિશોરવયસં ભૂષિતં રત્નભૂષણૈઃ
તેમણે પરમાત્મા, નારાયણ ભગવાનનું સ્તુતિ કરી, જે શ્યામવર્ણ, યુવાન અને રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન હતા.
વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનં શોભિતં વનમાલયા । અતીવ સુન્દરં શાન્તં લક્ષ્મીકાન્તં મનોહરમ્
તેમણે અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા વસ્ત્રો પહેર્યા હતા, વનમાલાથી શોભતા, અત્યંત સુંદર, શાંત, લક્ષ્મીપ્રિય અને મનને મોહી લેતા હતા.
વ્યાધાસ્ત્રસંયુતં પાદપદ્મં પદ્માદિવન્દિતમ્ । દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માદિદેવાંસ્તાનભયં સસ્મિતં દદૌ
શિકારીના બાણના ભયથી કાંપતા તેમના પાદપદ્મ, લક્ષ્મી અને અન્ય દેવીઓએ પૂજ્યા; બ્રહ્મા અને અન્ય દેવોને જોઈને, તેમણે સ્મિત સાથે તેમને નિર્ભયતા આપી.
પૃથિવીં તાં સમાશ્વાસ્ય રુદતીં પ્રેમવિહ્વલામ્ । વ્યાધં પ્રસ્થાપયામાસ પરં સ્વપદમુત્તમમ્
પ્રેમથી વ્યાકુળ અને રડતી પૃથ્વીને તેમણે શાંત કરી, અને શિકારીને પરમ ઉત્તમ સ્થાન તરફ મોકલી દીધો.
બલસ્ય તેજઃ શેષે ચ વિવેશ પરમાદ્ભુતમ્ । પ્રદ્યુમ્નસ્ય ચ કામે વૈ વાઽનિરુદ્ધસ્ય બ્રહ્મણિ
બલરામની અદ્ભુત તેજસ્વિતા શેષમાં પ્રવેશી, પ્રદ્યુમ્નનું તેજ કામદેવમાં અને અનિરુદ્ધનું તેજ બ્રહ્મામાં પ્રવેશ્યું.
અયોનિસંભવા દેવી મહાલક્ષ્મીશ્ચ રુક્મિણી । વૈકુણ્ઠં પ્રયયૌ સાક્ષાત્સ્વશરીરેણ નારદ
અયોનિથી જન્મેલી મહાલક્ષ્મી અને રુક્મિણી, હે નારદ, પોતાના શરીરથી સીધા વૈકુંઠમાં ગયા.
સત્યભામા પૃથિવ્યાં ચ વિવેશ કમલાલયા । સ્વયં જામ્બવતી દેવી પાર્વત્યાં વિશ્વમાતરિ
સત્યભામા પૃથ્વીમાં, કમલાલયમાં પ્રવેશી; જાંબવતી દેવી પોતે વિશ્વમાતા પાર્વતીમાં પ્રવેશી.
યા યા દેવ્યશ્ચ યાસાં ચાપ્યંશરુપાશ્ચ ભૂતલે । તસ્યાં તસ્યાં પ્રવિવિશુસ્તા એવ ચ પૃથક્પૃથક્
જે જે દેવીઓ અને તેમની અંશરૂપાઓ પૃથ્વી પર હતી, તેઓ દરેક પોતાની-પોતાની મુળરૂપમાં અલગથી પ્રવેશી ગઈ.
સામ્બસ્ય તેજઃ સ્કન્દે ચ વિવેશ પરમાદ્ભુતમ્ । કશ્યપે વસુદેવશ્ચાપ્યદિવ્યાં દેવકી તથા
સાંબનું અદ્ભુત તેજ સ્કંદમાં પ્રવેશ્યું; વસુદેવ કશ્યપમાં અને દિવ્ય દેવકી પણ તેમાં પ્રવેશી.
રુક્મિણીમન્દિરં ત્યકત્વા સમસ્તાં દ્વારકાં પુરીમ્ । સ જગ્રાહ સમુદ્રશ્ચ પ્રફુલ્લવદનેક્ષણઃ
રુક્મિણીના મહેલ અને આખી દ્વારકા નગરી છોડીને, પ્રસન્ન ચહેરા અને અનેક આંખો ધરાવતો સમુદ્ર ત્યાં આવીને બધું સંભાળી લીધું.
લપણોદઃ સમાગત્ય તુષ્ટાવ પુરુષોત્તમમ્ । રુરોદ તદ્વિયોગેન સાશ્રુનેત્રશ્ચ વિહ્વલઃ
લપણોદ સમુદ્ર આવીને પુરુષોત્તમ ભગવાનની સ્તુતિ કરી; વિયોગના દુઃખથી વિહ્વળ અને આંખોમાં આંસુ સાથે રડ્યો.