શૃઙ્ગારં ષોડશવિર્ધં કામશાસ્ત્રોક્તમીપ્સિતમ્ । સ્ત્રીપુંસોસ્તોષજનકં ચકાર ભગવાન્પ્રભુઃ
પ્રભુએ પ્રેમશાસ્ત્ર મુજબ સોળ પ્રકારના શૃંગાર કર્યા, જે સ્ત્રી અને પુરુષ બંનેને આનંદ આપે છે.
નખવિક્ષતસર્વાઙ્ગા દશનેનાધરક્ષતા । પુલકાઞ્ચિતદેહા સ તન્દ્રિતા વામનસ્તની
તેના આખા શરીર પર નખથી ખંજવાળ પડી હતી, દાંતથી નીચલા હોઠ પર દાઝ હતી; શરીર રોમાંચિત, થાકેલું અને નાનાં સ્તનવાળી હતી.
મીર્ચ્છિતા સુખસંભોગાદ્વિલગ્ના હતચેતના । શ્વાસમાત્રાવશેષા ચ નિદ્રામુદ્રિતલોચના
આનંદભર્યા મિલનથી થાકી ને, ચેતના ગુમાવી, શ્વાસ જ બાકી રહી, આંખો ઊંઘમાં મીંચાઈ ગઈ.
રતિશૂરા કોમલાઙ્ગી કાન્તાવક્ષઃ સ્યલસ્થિતા । શીતે સુખોષ્ણસર્વાઙ્ગી ગ્રીષ્મે સા સુખશીતલા
પ્રેમમાં નિપુણ, નરમ અંગોવાળી, પ્રિયના છાતી પર આરામથી, ઠંડીમાં ગરમ અને ઉનાળે ઠંડી અનુભવતી.
શૃઙ્ગારકાલે સુખદા સાન્દ્રશ્રોણિપયોધરા । નિતમ્બભારાનમ્રા ચ પ્રસઙ્ગે સુખદાયિકા
પ્રેમના સમયે આનંદ આપતી, ભરાવદાર કટિ અને સ્તનવાળી, કમર ભારથી વળી જાય, સંગાથે સુખ આપતી.
વિદગ્ધા રસિકા શ્રેષ્ઠા કામુકી ચ વરાઙ્ગના । સહસા ચેતનં પ્રાપ્ય શુશ્રાવ કોકિલધ્વનિમ્
કળાવાન, રસિક, પ્રેમમાં શ્રેષ્ઠ એવી સુંદર સ્ત્રી, અચાનક જાગી ને કોયલનો મીઠો અવાજ સાંભળ્યો.
શ્રુત્વા પરમભીતા સા દીના દીનવિશઙ્કયા । ઉવાચ પરમા સા ચ પરમેશં પરાત્પરમ્ બાહુશ્રોણિયુગામ્યાં ચ નિબધ્ય ચ પુનઃ પુનઃ
એ અવાજ સાંભળી, એ બહુ ડરી ગઈ, દુઃખી અને ચિંતિત થઈ, એ સર્વોચ્ચ ભગવાનને વારંવાર બાહુ અને કટિમાં વળી ને બોલી.
રાધિકોવાચ રાસં ગચ્છ મહાભાગ પુણ્યં વૃન્દાવનં વનમ્ । તત્ર ક્રીડાં કરિષ્યામિ જલેન ચ સ્થલેન ચ
રાધિકાએ કહ્યું: હે ભાગ્યશાળી, તું પવિત્ર વૃંદાવન જા, ત્યાં હું તારા સાથે પાણીમાં અને જમીન પર રમીશ.
પુનર્યાસ્યામિ મલયં સુન્દરં મણિમન્દિરમ્ । અપરં યદ્રહસ્યં વા જન્મલા ન શ્રુતં મયા
પછી હું ફરીથી સુંદર મલય પર્વત પર, મણિમય મહેલમાં કે કોઈ અજાણી ગુપ્ત જગ્યા પર જઈશ, જેના વિષે મેં કદી સાંભળ્યું નથી.
તત્ર યામિ ત્વયા સાર્ધમિતિ મે લાલસા પરા । પરસ્પરૈકાલાપેન પ્રયયૌ રજની શુભા
ત્યાં હું તારા સાથે જવા માટે ખૂબ આતુર છું; એમ બંને વાતો કરતાં, શુભ રાત વીતી ગઈ.
અરુણોદયકાલેઽપિ ન ત્યજેન્માધવં સતી । માધવઃ પ્રીતિવચસા બોધયામાસ સાઘનાત્
અરુણોદયે પણ સતીએ માધવને છોડ્યો નહીં; માધવે પ્રેમભર્યા શબ્દોથી ધીમે ધીમે એને જગાડી.
પ્રાતઃ કૃત્યં તતઃ કૃત્વા સ્વારુરોહ રથં હરિઃ । ગોપીભી રાધયા સાર્ધં શરત્કમલલોચનઃ
પછી પ્રભાતના કામો કરી, શરદકમળ જેવી આંખોવાળા હરિએ ગોપીઓ અને રાધા સાથે રથ પર આરોહણ કર્યું.
યોજનાયતવિસ્તીર્ણ ગૃહેસ્ત્રિશતકોટિભિઃ । મણીન્દ્રસારનિર્માણૈર્જ્વલદ્ભિરુપશોભિતમ્
એ રથ યોજન જેટલું લાંબું અને પહોળું, ત્રણસો કરોડ મણિમય ઘરો થી શોભાયમાન, તેજસ્વી રત્નોથી બનેલું હતું.
ગોલોકાદાગતં તત્ર મનોયાયિ મનોહરમ્ । સહસ્રચક્રસંયુક્તં મહસ્રાશ્વૈઃ પ્રચાલિતમ્
એ મનમોહક રથ ગોલોકથી આવ્યું, હજાર ચકરા અને હજારો તેજસ્વી ઘોડાઓએ ખેંચતું હતું.
મણિસ્તમ્ભૈશ્ત્રિકોટીભી રત્નરાજિવિરાજિતમ્ । મુક્તામાણિક્યપરમૈર્હીરહારૈઃ સુશોભિતમ્
ત્રણ કરોડ મણિસ્તંભોથી શોભાયમાન, ઉત્તમ મુક્તા, માનિક અને હીરાના હારોથી અલંકૃત હતું.
નાનાચિત્રૈર્વિચિત્રૈશ્ચ શ્વેતચામરદર્પણૈઃ । વહ્નિશુદ્ધાંશુકૈર્દીપ્તૈર્માલાજાલૈર્વિભૂષિતમ્
વિવિધ સુંદર સફેદ ચામર અને દર્પણોથી, અગ્નિથી શુદ્ધ વસ્ત્રો અને તેજસ્વી ફૂલમાળાઓથી સજ્જ હતું.
રત્નિર્માણતલ્પૈશ્ચ પુષ્પચન્દનચર્ચિતમ્ । સમાનરૂપવેષૈશ્ચ ગોપીલક્ષૈઃ સમાવૃતમ્
મણિમય પથારો પર ફૂલ અને ચંદન લગાવેલું, અને સમાન વેશમાં લાખો ગોપીઓથી ઘેરાયેલું હતું.
રથેન તેન ભગવાન્પુનર્વૃન્દાવનં યયૌ । તત્ર ગત્વા નિશાકાલે વિજહાર જલે સ્થલે
એ રથમાં ભગવાન ફરી વૃંદાવન ગયા; ત્યાં રાત્રે જળ અને જમીન પર રમ્યા.
શૃઙ્ગારં સુચિરં કૃત્વા વનેષૂપવનેષુ ચ । રાધિકાં દર્શયામાસ યથાસર્વ ચ નૂતનમ્
વન અને ઉપવનમાં લાંબો સમય પ્રેમ માણી, તેમણે રાધિકાને સર્વ રીતે નવી જેવી દર્શાવી.
વિસ્પન્દકે સુરસને માહેન્દ્રે નન્દને વને । સુમેરુશિખરે રમ્યે પર્વતે ગન્ધમાદને
વિસ્પંદ, સુરસન, માહેન્દ્ર અને નંદન વનમાં, સુમેરુ શિખરે અને ગંધમાદન પર્વત પર આનંદ કર્યો.
શૈલે શૈલે સુન્દરે ચ કન્દરે કન્દરે વને । પુષ્પોદ્યાને સુરહસિ નદ્યાં નદ્યાં નદે નદે
દરેક પર્વત પર, દરેક સુંદર ગુફામાં, દરેક જંગલમાં, દરેક ફૂલવાટિકામાં, દરેક દેવલોકના સરોવરમાં, દરેક નદીમાં અને દરેક નદીના તટ પર,
સમુદ્રપુલિને રમ્યે પારિજાતવને વને । સુભદ્રે પુષ્પભદ્રે ચ નારાયણસરોવરે
સુંદર દરિયાકાંઠે, પારિજાતના વનમાં, શુભ અને પવિત્ર ફૂલવાટિકામાં, અને નારાયણના સરોવરે,
પવનસ્યૈવ નિલયે મલયે ચ સુરાલયે । ત્રિકૂટે ભદ્રકૂટે ચ પઞ્ચકૂટે સુકૂટકે
પવનના નિવાસસ્થાને, મલય પર્વત પર, દેવલોકમાં, ત્રિકૂટ, ભદ્રકૂટ, પંચકૂટ અને સુકૂટક પર્વતો પર,
દેવાનાં કમનીયાયાં કાઞ્ચન્યાં ચ તથૈવ ચ । સમુદ્રે ચ સમુદ્રે ચ દ્વીપે દ્વીપે મનોહરે
દેવતાઓને પ્રિય અને સુવર્ણ ભૂમિમાં, એ જ રીતે દરિયામાં, અને દરેક મનોહર દ્વીપ પર,
ખર્વટે પ્રવરે રમ્યે પુણ્યચન્દ્રસરોવરે । સુપાર્શ્વે મુનિપાર્શ્વે ચ સ રેમે રાધયા સહ
શ્રેષ્ઠ અને રમણિય ખર્વટમાં, પુણ્યચંદ્રના પવિત્ર સરોવરે, શ્રેષ્ઠ અને મુનિની પાસે, તે રાધા સાથે આનંદથી વિહાર કરતો હતો.
શીઘ્રં ચ પુનરાગત્ય જમ્બૂદ્વીપં ચ પુણ્યદમ્ । દ્વારકાં દર્શયામાસ પર્વતં રૈવતં તથા
પછી ઝડપથી પાછા આવીને પવિત્ર જાંબુદ્વીપમાં, તેણે દ્વારકા અને રૈવત પર્વત પણ દર્શાવ્યા.
ગોકુલં પુનરાગત્ય ગોપગોકુલસંકુલમ્ । તત્ર દૃષ્ટ્વા ચ ભાણ્ડીરં પુણ્યં વૃન્દાવનં યયૌ
પછી ફરી ગોકુલમાં આવ્યો, જ્યાં ગોપ અને ગોપીઓથી ગોકુલ ભરેલું હતું. ત્યાં ભાંડીરને જોઈને, તે પવિત્ર વૃંદાવન તરફ ગયો.
શ્રીકૃણ્ણાગમનં શ્રુત્વા યશોદા નન્દ એવ ચ । ગોપા ગોપ્યશ્ચ વૃદ્ધાશ્ચાપ્યશ્રુનેત્રા નિરાકુલાઃ
શ્રીકૃષ્ણના આગમનની વાત સાંભળી, યશોદા, નંદ, ગોપ, ગોપીઓ અને વૃદ્ધો, સૌના નેત્રોમાં આંસુ આવી ગયા અને તેઓ આનંદથી ભીની આંખે નિરાકુળ થયા.
વારણેન્દ્રં પુરસ્કૃત્ય વેશ્યાં ચ નટનર્તકાઃ । પતિપુત્રવતીં સાધ્વીં બ્રાહ્મણીં બ્રાહ્મણં તથા
મોટા હાથીને આગળ રાખીને, વેશ્યા, નૃત્યાંગના, પતિ-પુત્રવાળી સ્ત્રીઓ, સતી સ્ત્રીઓ, બ્રાહ્મણીઓ અને બ્રાહ્મણો,
યથા દેવાશ્ચ વહ્નિં ચ દૃષ્ટ્વા નન્દં ચ માતરમ્ । આયયુર્બાલકૃષ્ણશ્ચ રાધયા સહ માધવઃ
જેમ દેવતાઓ અને અગ્નિ, નંદ અને તેની માતાને જોઈને આવ્યા, તેમ બાળકૃષ્ણ પણ રાધા અને માધવ સાથે આવ્યા.