સ્ત્રીપુંસો વિંરહો નાથસામાન્યશ્ચ સુદારુણઃ । યાન્ત્યેવ શક્તિભિઃ પ્રાણા વિચ્છેદાત્પરમાત્મનઃ
હે સ્વામી, સ્ત્રી અને પુરૂષનો વિયોગ બહુ દુ:ખદ છે; શક્તિઓ, પ્રાણ, પરમાત્માથી અલગ થતાં જ દૂર થઈ જાય છે.
ઇત્યુક્ત્વા રાધિકા વેવી પરમાત્માનમીશ્વરમ્ । સ્વાસને વાસયાસાસ કૃત્વા પાદાર્ચનં મુદા
આ રીતે બોલીને, રાધાએ પરમાત્મા, પરમેશ્વરને શ્રદ્ધાપૂર્વક પોતાના આસન પર બેસાડ્યા, અને આનંદપૂર્વક તેમના પગની પૂજા કરી.
રત્નસિંહાસને શ્રીમાનુવાસ રાધયા સહ । ગોપીભિઃ સપ્તભિઃ શશ્વત્સેવિતઃ શ્વેતચામરૈઃ
રત્નોથી શણગારેલી સિંહાસન પર શ્રીમંત ભગવાન રાધા સાથે બેઠા હતા, અને સાત ગોપીઓ હંમેશા સફેદ ચામરથી સેવા કરતી હતી.
ચન્દના સા દદૌ ગાત્રે સુગન્ધિ ચન્દનં હરેઃ । સસ્મિતા રત્નમાલા સા રત્નમાલાં ગલે દદૌ
સુગંધિત ચંદન રાધાએ હરિના શરીરે લગાવ્યું, અને હળવી સ્મિત સાથે રત્નમાળાની હાર તેમના ગળામાં પહેરાવી.
પદ્મૈઃ પદ્માર્ચિતે પાદપદ્મે પદ્માવતી સતી । અર્ધ્યા દદૌ સા સજલં દૂર્વા પુષ્પં ચ ચન્દનમ્
પદ્માવતી, જે પદ્મોથી પૂજાયેલી હતી, ભગવાનના કમળ જેવા પગ પર જળ, દુર્વા, ફૂલો અને ચંદન અર્પણ કરી.
માલતો માલતીમાલ્યં ચૂડાયાં ચ હરેર્દદૌ । ચમ્પાપુષ્પસ્ય પુટકં દદૌ ચમ્પાવતી સતી
માલતીએ માલતીના ફૂલોની હાર હરિની ચૂડીમાં અર્પણ કરી, અને ચંપાવતીએ ચંપાના ફૂલોનો ગોઠવેલો ગુચ્છ આપ્યો.
પારિજાતા ચ હરયે પારિજાતં દદૌ મુદા । સકર્પૂરં ચ તામ્બૂલં વાસિતં શીતલં જલમ્
પારિજાતા આનંદથી હરિને પારિજાતના ફૂલો, કપૂર, પાન અને ઠંડું સુગંધિત પાણી અર્પણ કર્યું.
દદૌ કદમ્બમાલા સા કદમ્બમાલિકાં શુભામ્ । ક્રીડાકમલમમ્લાનમમૂલ્યં ર્તનદર્પણમ્
કદંબમાલાએ સુંદર કદંબના ફૂલોની હાર, તાજું કમળ અને કિંમતી રત્નદાર દર્પણ અર્પણ કર્યું.
દદૌ હસ્તે હરેરેવ કમલા સા સુકોમલા । વરુણેન પુરા દત્તં વસ્ત્રયુગ્મં ચ સુન્દરમ્
સુકોમળ કમલાએ હરિના હાથમાં કમળ મૂક્યું, અને વરુણ દ્વારા અપાયેલ સુંદર કપડાંનો જોડી અર્પણ કર્યો.
સાક્ષાદ્ગોરોચનાભં ચ સુન્દરી હરયે દદૌ । મધુપાત્રં મધુસ્તસ્મૈ મધુરં મધુપૂર્ણકમ્
એક સુંદર ગોપીએ હરિને શુદ્ધ ગોરોચનાની જેવી વસ્તુ અને મધથી ભરેલું પાત્ર અર્પણ કર્યું.
સુધાપૂર્ગં સુધાપાત્રં દદૌ ભક્ત્યા સુધામુખી । ચકાર પુષ્પશય્યાં ચ ગોપી ચન્દનચર્ચિતામ્
સુધામુખીએ ભક્તિપૂર્વક અમૃતથી ભરેલું પાત્ર અર્પણ કર્યું, અને એક ગોપીએ ચંદનથી સુગંધિત ફૂલોની શય્યા તૈયાર કરી.
અમ્લાનમાલતીપુષ્પમાલાજાલવિભૂષિતામ્ । રત્નેન્દ્રસારનિર્માણમન્દિરે સુમનોહરે
તે શય્યા કદી ન સુકાતા માલતીના ફૂલોની હારોથી શણગારેલી હતી, અને રત્નોથી બનેલા અદભુત મહેલમાં હતી.
મણીન્દ્રમુક્તામાણિક્યહીરહારવિભૂષિતે । કસ્તૂરીકુઙ્કુમાક્તેન વાયુના સુરભીકૃતે
મહેલમાં કિંમતી રત્ન, મુક્તા, મણિ, હીરાની હારોથી શણગાર હતું, અને કસ્તૂરી-કુંકુમની સુગંધવાળી પવનથી મહેલ સુગંધિત હતો.
રત્નપ્રદીપશતકૈર્જ્વલદ્ભિશ્ચ સુદીપિતે । ધૂપિતે સતતં ધૂપૈર્નાનાવસ્તુસમન્વિતૈઃ
રત્નથી બનેલી સદીપાઓની શતાબ્દીથી મહેલ તેજસ્વી હતો, અને વિવિધ પ્રકારના ધૂપથી હંમેશા સુગંધિત હતો.
કૃત્વા શય્યાં રતિકરીં યયુર્ગોપ્યશ્ચ સસ્મિતાઃ । દૃષ્ટ્વા રહસિ તલ્પં ચ સુરમ્યં સુમનોહરમ્
પ્રેમભરી શય્યા તૈયાર કરીને, હસતી ગોપીઓએ તે એકાંત અને મનોહર પલંગ જોઈને ત્યાંથી વિદાય લીધી.
માધવો રાઘયા સાર્ધ વિવેશ રતિમન્દિરમ્ । નાનાપ્રકારહાસ્યં ચ પરિહાસં સ્મરોચિતમ્
માધવ રાધા સાથે પ્રેમમંદિરમાં પ્રવેશ્યા, અને અનેક પ્રકારની હાસ્ય-મજાક અને પ્રેમભરી વાતો કરી.
દ્વયોર્બભૂવ તલ્પે ચ મદનાતુરયોસ્તથા । માલ્યં દદૌ ચ કૃષ્ણાય તામ્બૂલં ચ સુવાસિતમ્
પલંગ પર બંને પ્રેમથી મગ્ન થઈ, એકબીજાને હાર અને સુગંધિત પાન આપ્યા.
કસ્તૂરીકુઙ્કુમાક્તં ચ ચન્દનં શ્યામવક્ષસિ । ચારુચમ્પકપુષ્પં ચ ચૂડાયાં પ્રદદૌ સતી
સતીએ શ્યામના છાતી પર કસ્તૂરી-કુંકુમથી મિશ્રિત ચંદન લગાવ્યું, અને તેમના વાળમાં સુંદર ચંપાના ફૂલો ગોઠવ્યા.
સહસ્રદલસસંક્તક્રીડાપદ્મં કરે દદૌ । પ્રક્ષિપ્ય મુરલીં હસ્તાત્પ્રદદૌ રત્નદર્પણમ્
સતીએ હરિના હાથમાં હજાર પાંદડાવાળું રમવા માટેનું કમળ મૂક્યું, અને વાંસળી દૂર કરીને રત્નદાર દર્પણ આપ્યું.
પારિજાતસ્ય કુસુમમમ્લાનં પુરતો દદૌ । ઉવાચ મધુરં રાધા રહસ્યે મધુરં વચઃ સસ્મિતા સસ્મિતં શાન્તં કાન્તં કાન્તા મનોહરમ્
સતીએ હરિના સમક્ષ કદી ન સુકાતું પારિજાતનું ફૂલ અર્પણ કર્યું, અને રાધાએ એકાંતમાં મીઠા, હળવા, હસતાં, શાંત અને મનોહર શબ્દો બોલ્યા.
રાધિકોવાચ નિષ્ફલં મઙ્ગલપ્રશ્તં મઙ્ગલે મઙ્ગલાલયે । સર્વમઙ્ગલબીજે ચ માઙ્ગલ્યે મઙ્ગલપ્રદે
રાધિકા બોલી: જે સર્વ શુભતાનું ઘર છે, જે શુભતાનું બીજ છે, જે શુભતા આપે છે, અને જે સ્વયં શુભતાનું સાર છે, ત્યાં શુભતાની પૂછપરછ કરવી ફળદાયી નથી.
તથાઽપિ કુશલપ્રશ્ને સાંપ્રતં સમયોચિતમ્ । લૌકિકો વ્યવહારોઽપિ વેદેભ્યો બલવાંસ્તથા
ત્યાં છતાં, આ સમયે, સુખ-શાંતિની પૂછપરછ કરવી યોગ્ય છે; worldly રીત-રિવાજો ઘણીવાર વેદ કરતાં વધુ જોરદાર હોય છે.
કુશલં રુક્મિણીકાન્ત સત્યભામેશ સાંપ્રતમ્ । મહન્દ્રેણ સમં યુદ્ધં લીલયા ચ યદાજ્ઞયા
રુક્મિણીના પ્રિય, સત્યભામાના સ્વામી, હવે બધું સારું છે; તમારી લીલા અને આજ્ઞાથી, તમે મહા ઇન્દ્ર સાથે યુદ્ધ કર્યું.
પારિજાતતરું સ્વર્ગાદુત્પાટ્ય ચામરાવતીમ્ । ગત્વા વિજિત્ય દેવાંશ્ચ તસ્યૈ દસમિતિ શ્રુતમ્
પારિજાત વૃક્ષને સ્વર્ગમાંથી ઉપાડી, અમરાવતીમાં જઈ, દેવતાઓને જીત્યા અને એ વૃક્ષ તેને આપ્યું, જેમ કે સૌ જાણે છે.
પુણ્યકં ચ કૃતં તેન પારિજાતેન સુવ્રતમ્ । ત્વામેવ સાધ્યં કાન્તં ચ સંપૂર્ણે દક્ષિણાં દદૌ
એ પારિજાતથી મોટું પુણ્ય થયું; તમે તમારી પ્રિયને પૂરી ભેટ આપી, અને વ્રત પૂર્ણ કર્યું.
બ્રહ્મેશશેષાસાધ્યસ્ત્વં તયા સાધ્યઃ કૃતઃ કથમ્ । સર્વભ્યઃ કામિનીભ્યશ્ચ સત્યભામાં બિભેષિ ચ
બ્રહ્મા, શિવ અને શેષ પણ જે તમને પામી શકતા નથી, તેને એ પામી ગઈ—આ કેવી રીતે થયું? અને સર્વ સ્ત્રીઓમાં, તમે સત્યભામાથી ડરતા હો એવું લાગે છે.
રુક્મિણ્યાં પ્રેમસૌભાગ્યમતિરિક્તં ચ ગૌરવમ્ । ભયં માલ્યં ચ ધન્યાયાં સત્યાયાં સતતં શ્રુતમ્
રુક્મિણીને તમારી તરફથી વિશેષ પ્રેમ, સૌભાગ્ય અને માન મળતું રહે છે, જ્યારે સત્યભામાને ભય અને હાર મળતા હોય છે, એવું હંમેશા સાંભળવામાં આવે છે.
સત્યં જામ્બવતીકાન્ત વદ માં ચ સુનિશ્ચિતમ્ । તાસુ સર્વાસુ કાન્તાસુ કસ્યાસ્તે પ્રેમ ચાધિકમ્
જાંબવતીના પ્રિય, મને સાચું અને નિશ્ચિત કહી દો: તમારી બધી પ્રિયાઓમાં, કોને તમારો પ્રેમ સૌથી વધુ છે?
શૃઙ્ગારે સર્વભાવે વા તાસુ કા રસિકા પરા । ત્વયિ સ્નિગ્ધા વિદગ્ધા કા તામુ ધન્યાઽતિસુવ્રતા
એમાં, કોણ સૌથી વધુ ભાવમાં અને સૌ પ્રકારના મૂડમાં શ્રેષ્ઠ છે? કોણ તમારી તરફ સૌથી વધુ લાગણી અને ચતુરાઈ ધરાવે છે? એમાં કોણ સૌથી ધન્ય અને શ્રેષ્ઠ વ્રત ધરાવે છે?
સા સ્ત્રી ભાવાનુરક્તા યા ભાર્યાં પાતિ પતિશ્ચ સઃ । પ્રેમાતિરિક્તં સ્ત્રીપુંસોસ્ત્રૈલોક્યેષુ સુદુર્લભમ્
સાચી સ્ત્રી એ છે, જે પતિની રક્ષા કરે છે અને પતિ પણ તેની રક્ષા કરે છે; સ્ત્રી અને પુરુષ વચ્ચે આવું વિશેષ પ્રેમ ત્રણેય લોકમાં ખૂબ જ દુર્લભ છે.