તુષ્ટાવ જગતાં નાથં ભક્તેશં ચન્દ્રશેખલઃ । બલિના ચ સ્તતં યેન વેદોક્તેન ચ તેન ચ
ચંદ્રશેખર ભગવાને જગતના સ્વામી અને ભક્તોના ઈશ્વરને, પોતાની શક્તિ અને વેદોક્ત સ્તુતિથી પ્રસન્ન કરી સ્તુતિ કરી.
હરિર્મૃત્યુંજયં જ્ઞાનં દદૌ બાણાય ધીમતે । કરપદ્મં દદૌ ગાત્રે તં ચકારાજરામરમ્
હરિએ બુદ્ધિશાળી બાણને અમરત્વનું જ્ઞાન આપ્યું, પોતાના કમળ જેવા હાથથી તેને સ્પર્શી, તેને વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુથી મુક્ત કરી દીધો.
બાણઃ સ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ ભક્ત્યા બલિકૃતેન ચ । વરાં કન્યાં સમાનીય રત્નભૂષણભૂષિતામ્
બાણે ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કરી અને ભેટ આપી. પછી રત્નોથી શોભિત એક કન્યાને વરરૂપે લાવ્યો.
બ્રદદૌ હરયે ભક્ત્યા તત્રૈવ દેવસંસદિ । ગજેન્દ્રાણાં પઞ્ચલક્ષ્મશ્વાનાં તચ્ચતુર્ગુણમ્
ત્યાં દેવસભામાં બાણે ભક્તિપૂર્વક હરિને પાંચ લાખ હાથી અને એના ચાર ગણી ઘોડાઓ અર્પણ કર્યા.
દાસીનાં ચ સહસ્રં ચ રત્નભૂષણભૂષિતમ્ । સહસ્રં કામધેનૂનાં વત્સયુક્તં ચ સર્વદમ્
રત્નોથી શોભિત હજાર દાસીઓ અને વાછરડાવાળી, સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરનારી હજાર કામધેનુઓ પણ આપી.
માણિક્યાનાં ચ મુક્તાનાં રત્નાનાં શતલક્ષકમ્ । મણીન્દ્રાણાં હીરકાણાં શતલક્ષં મનોહરમ્
માણિક, મુક્તા અને રત્નોના લાખો, અને મનોહર એવા હીરા અને મુખ્ય રત્નોના પણ લાખો આપ્યા.
જલભાજનપાત્રાણિ સુવર્ણનિર્મિતાનિ ચ । મહસ્રાણિ દદૌ તસ્મૈ ભક્તિનમ્રાત્મકંધરઃ
સોનુંથી બનેલા હજારો જળપાત્રો અને વાસણો, બાણે ભક્તિપૂર્વક નમ્રતાથી અર્પણ કર્યા.
વરાણિ સૂક્ષ્મવસ્ત્રાણિ વહ્નિશુદ્ધાંશુકાનિ ચ । દદૌ બાણશ્ચ મર્વાણિ સ્વભક્ત્યા શંકરાજ્ઞયા
સૂક્ષ્મ અને અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા વસ્ત્રો પણ વરરૂપે આપ્યા. બાણે આ બધું પોતાની ભક્તિથી અને શંકરજીના આદેશે આપ્યું.
તામ્બૂલાનાં મધનાં ચ પૂર્ણપાત્રાણિ નારદ । સહસ્રાણિ દદૌ ભક્ત્યા વરાણિ વિવિધાનિ ચ
નારદજી, તેણે ભક્તિપૂર્વક હજારો ભરેલા તાંબુલ અને મધપાનના પાત્રો તથા વિવિધ વરદાન આપ્યા.
કન્યાં સમર્પયામાસ પાદપદ્મે હરેરપિ । રુરોદોચ્ચૈઃ સ્વભક્ત્યા ચ પરિહારં ચકાર સઃ
કન્યાને પણ હરિના પાવન ચરણોમાં અર્પણ કરી, પોતાની ભક્તિથી ઉંચે રડીને ક્ષમા માંગી.
કૃષ્ણસ્તસ્મૈ વરં દત્ત્વા વેદોક્તં ચ શુભાશિષ્મ્ । શંકરાનુમતેનૈવ પ્રયયૌ દ્વારકાં પુરીમ્
કૃષ્ણે તેને વેદોમાં જણાવ્યા પ્રમાણે શુભ આશીર્વાદ અને મનગમતો વર આપ્યો અને શંકરજીની મંજૂરીથી દ્વારકા શહેર તરફ ચાલ્યા ગયા.
ગત્વા કન્યાં નવોઢાં તાં બાણસ્યાપિ મહાત્મનઃ । રુક્મિણ્યૈ પ્રદદૌ શીઘ્રં દેવક્યૈ ચ હરિઃ સ્વયમ્
પછી કૃષ્ણે બાણના નવવિવાહિત પુત્રીને ઝડપથી રુક્મિણી અને દેવકી પાસે પોતે જ આપી દીધી.
મહોત્સવં મઙ્ગલં ચ કારયામાસ યત્નતઃ । બ્રાહ્મણાન્ભોજયામાસ બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દદૌ
કૃષ્ણે મહાન અને શુભ ઉત્સવ ખૂબ જ যত્નપૂર્વક યોજ્યો, બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યું અને તેમને ધન પણ આપ્યું.
ઇતિ શ્રીબ્રહ્મo મહાo શ્રીકૃષ્ણજન્મખo ઉત્તo નારદનાo બાણયુદ્ધં નામ વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણના શ્રીકૃષ્ણ જન્મખંડમાં નારદજી દ્વારા વર્ણવાયેલ 'બાણયુદ્ધ' નામના એકસોવીસમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
અથૈકવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ અથ કૃષ્ણઃ સુધર્માયાં નિવસન્સગણસ્તથા । તત્રાઽઽજગામ્ વિપ્રશ્ચ પ્રજ્વલન્બ્રહ્મતેજસા
નારાયણે કહ્યું: ત્યારબાદ કૃષ્ણ પોતાના મિત્રો સાથે સુધર્મા સભામાં રહેતા હતા, ત્યારે ત્યાં એક તેજસ્વી બ્રાહ્મણ આવ્યા.
આગત્ય દૃષ્ટાવ તુષ્ટાવ ભક્ત્યા ચ પુરુષોત્તમમ્ । ઉવાચ મધુરં શાન્તો ભીતો વિનયપૂર્વકમ્
તે બ્રાહ્મણે આવીને શ્રદ્ધાપૂર્વક પુરુષોત્તમ ભગવાનની સ્તુતિ કરી અને શાંત અને ભયભીત થઈ, વિનમ્રતાથી મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ શ્રૃગાલો વાસુદેવશ્ચ રાજેશો મણ્ડલેશ્વરઃ । ત્વામુવાચ સ યદ્વાક્યં સાવધાનં નિશામય
બ્રાહ્મણે કહ્યું: શૃગાળ, વાસુદેવ, રાજાઓના રાજા અને પ્રદેશના શાસકે તને જે કહ્યું હતું, તે ધ્યાનથી સાંભળ.
શ્રૃગાલ ઉવાચ વૈકુણ્ઠે વાસુદેવોઽહં દેવેશશ્ચ ચતુર્ભુજઃ । લક્ષ્મીપતિશ્ચ જગતાં ધાતા ધાતુશ્ચ પાલકઃ
શૃગાળે કહ્યું: વૈકુંઠમાં હું વાસુદેવ છું, દેવોના સ્વામી, ચાર હાથવાળો, લક્ષ્મીપતિ, જગતનો સર્જક અને પાલક છું.
બ્રહ્મણા પ્રાર્થિતોઽહં ચ ભારાવતરણાય ચ । ભુવો ભારતવર્ષ ચ તદર્થ ગમનં મમ
બ્રહ્માજીએ પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા વિનંતી કરી, એટલે હું એ માટે ભારતભૂમિ પર આવ્યો છું.
વસુદેવસુતો વૈશ્યઃ ક્ષત્રિયશ્ચાપ્યહંકૃતઃ । આત્માનં ભક્તવિષ્ણુશ્ચ માયાવી ચ પ્રતારકઃ
હું વસુદેવનો પુત્ર, વૈશ્ય અને પછી ક્ષત્રિય થયો છું; હું ભક્તિથી વિષ્ણુનો સેવક, માયાવાળો અને છલકપટ કરનાર છું.
જનં જનેન નિર્જિત્ય દુર્બલં બલિના સહ । જોધયિત્વા મહાધૂર્તો ઘાતયામાસ ભૂપતીન્
હું લોકને લોકથી, બળવાને નબળા સાથે લડાવી, મહાછલકપટથી રાજાઓને એકબીજાથી મરાવ્યા.
દુર્યોધનં જરાસંધં ભૂપમન્યં ચ દુર્બલમ્ । ભીમેન ઘાતયામાસ બલિનાઽલ્પેન ભૂતલે
દુર્યોધન, જરાસંધ અને બીજા નબળા રાજાઓને ભીમના બળથી પૃથ્વી પર મરાવ્યા.
દ્રોણં ભીષ્મં ચ કર્ણ ચ યં યમન્યં ચ ભૂતલે । બલીયસાઽર્જુનેનૈવ ઘાતયામાસ માયયા
દ્રોણ, ભીષ્મ, કર્ણ અને બીજા અનેકને પણ શક્તિશાળી અર્જુને માયાથી પૃથ્વી પર મરાવ્યા.
યં યમન્યં દુર્બલં ચ પ્રસિદ્ધમપ્રસિદ્ધકમ્ । પ્રસિદ્ધેન બલવતા ઘાતયામાસ માયયા
જે કોઈ નબળા, પ્રસિદ્ધ કે અજાણ્યા હતા, તેમને પણ પ્રસિદ્ધ અને બળવાને માયાથી મરાવ્યા.
શિશુપાલં દન્તવક્ત્રં કંસં ચ ચિરરોગિણમ્ । મત્પુત્રં નરકં ચૈવ દુર્બલં કેશિનં મુરમ્
શિશુપાલ, દંતવક્ર, લાંબા સમયથી બીમાર કંસ, મારો પુત્ર નરક, નબળા કેશી અને મુર—
સ્વયં જઘાન સંકેતાચ્છલેન સહસા બત । ન ધર્મયુદ્ધે કપટી સ ચ બાલો હ્યધાર્મિકઃ
આ બધાને તેણે છૂપા ઉપાયથી, અચાનક, ધર્મયુદ્ધ વગર, કપટથી, બાળપણમાં અને અધર્મથી મરાવ્યા.
જઘાન પૂતનાં કુબ્જાં સ્ત્રીઘાતી વસ્ત્રહેતુના । જઘાન રજકં શિષ્ટમશિષ્ટશ્ચ પ્રતારકઃ
પુતના અને કુબ્જા જેવી સ્ત્રીઓને પણ કપટથી, કપડાં માટે મારી નાખી; ધોળિયા, સારા કે ખરાબ, બંનેને પણ છેતરપિંડીથી મારી નાખ્યા.
હિરણ્યકશિપું દૈત્યં હિરણ્યાક્ષં મહાબલમ્ । મધું ચ કૈટભં ચૈવ હત્વાઽહં સુષ્ટિરક્ષકઃ
હું હિરણ્યકશિપુ, મહાબળવાન હિરણ્યાક્ષ, મધુ અને કૈટભ જેવા દૈતોને મારીને સૃષ્ટિનું રક્ષણ કર્યું.
અહમેવ સ્વયં બ્રહ્મા હ્યહમેવ સ્વયં શિવઃ । અહં વિષ્ણુશ્ચ જગતાં પાતા દુષ્ટાપહારકઃ
હું જ બ્રહ્મા છું, હું જ શિવ છું; હું જ વિશ્વનો રક્ષક વિષ્ણુ છું અને દોષીઓને દૂર કરનાર છું.
અંશેન કલયા સર્વે મનવો મુનયસ્તથા । સ્વયં નારાયણોઽહં ચ મિર્ગુણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ
મારા અંશથી બધા મનુઓ અને ઋષિઓ ઊભા છે; હું સ્વયં નારાયણ છું, ગુણોથી અને પ્રકૃતિથી પર છું.