ખડ્ગિનાં તત્સપ્તગુણૈર્દ્વિગુણૈસ્તદ્ધનુષ્મતામ્ । એભિઃ સાર્ધ ચ ત્વરિતમાયયૌ શોણિતં પુરમ્
તેજસ્વી ખડગધારી યોદ્ધાઓ, જેમની તાકાત સાતગણી હતી, અને ધનુષધારી યોદ્ધાઓ, જેમની શક્તિ એના કરતાં બે ગણી હતી, એ બધાને સાથે રાખીને તે ઝડપથી શોણિતપુર તરફ આગળ વધ્યો.
પરિતો વેષ્ટયામાસ લઙ્કાં દાશરથિર્યથા । સહસ્રતાલમાનાં ચ જ્વલદગ્નિશિખોજ્જ્વલામ્
તે લંકાને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધી, જેમ દશરથપુત્રે કર્યું હતું, અને ત્યાં હજાર તાડના વૃક્ષ જેટલી ઊંચી અગ્નિશિખાઓ પ્રજ્વલિત થઈ રહી હતી.
ઊર્ધ્વે ચ પરિખાયુક્તાં દુર્લઙ્ધ્યામસુરૈઃ સુરૈઃ । સ્વર્ગગઙ્ગામ્બુરાશીનાં સમૂહૈર્વૃષ્ટિભિસ્તથા
ઉપરથી કાંટાળું ખાડું હતું, જેને દેવતાઓ કે અસુરો પણ પાર કરી શકતા નહોતા, અને આકાશમાંથી સ્વર્ગગંગા અને સમુદ્ર જેવી મેઘમાળા સતત વરસાદ વરસાવી રહી હતી.
પક્ષીન્દ્રો ગરુડઃ સાક્ષાન્નિર્વાણં ચ ચકાર સઃ । મણીન્દ્રસારનિર્માણં પ્રાકારાભ્રંલિહં પુરમ્
પક્ષીરાજ ગરુડ પોતે ત્યાં મુક્તિ લાવ્યો; અને રત્નોથી બનેલા પ્રાચીર આકાશમાં વાદળોને અડકતા હતા.
બભઞ્જ લક્ષં મલ્લાનાં બલદેવશ્ચ લાઙ્ગલૈઃ । ઉદ્યાનાનાં ત્રિલક્ષં ચ ચકારોત્પાટનં પ્રભો
બલદેવજીએ પોતાના હળથી લાખો મલ્લોનો નાશ કર્યો અને ત્રણ લાખ બાગો ઉખાડી નાખ્યા, હે પ્રભુ!
પ્રવિવેશ મહાદ્વારં દ્વારપાલાન્નિપત્ય ચ । એવં શ્રુત્વા મહાદેવશ્ચોવાચ સુરસંસદિ
તે મહાદ્વારમાંથી પ્રવેશ્યો અને દ્વારપાળોને પરાજય આપ્યો; આ સાંભળીને મહાદેવે દેવસભામાં વચન કહ્યાં.
પાર્વતી ભદ્રકાલી ચ સ્કન્દં ગણપતિં તથા । અષ્ટૌ ચ ભૈરવાંશ્ચૈવ રુદ્રાશ્ચ વીરભદ્રકમ્ મહાકાલં નન્દિનં ચ સર્વાન્સેનાપતીન્નવ
પાર્વતી, ભદ્રકાળી, સ્કંદ, ગણપતિ, આઠ ભૈરવો, રુદ્રો, વીરભદ્ર, મહાકાલ, નંદી અને બધા સેનાપતિઓ—
મહાદેવ ઉવાચ ગોલોકનાથો ભગવાંશ્ચક્રપાણિઃ સમાગતઃ । વિશ્વૌઘં ભઙ્ક્તુમીશો યઃ ક્ષણેન નગરં ચ કિમ્
મહાદેવ બોલ્યા: ગોલોકના સ્વામી, ચક્રધારી ભગવાન અહીં પધાર્યા છે; જે પળમાં આખું વિશ્વ અને શહેરનો વિનાશ કરી શકે છે, તો પછી બીજું શું બાકી રહ્યું?
સર્વોપાયૈશ્ચ સર્વે તે બાણં રક્ષન્તુ યત્નતઃ । બાણો ગચ્છતુ સંગ્રામં સ્મૃત્વા લમ્બોદરં પરમ્
તમામ ઉપાયો અપનાવીને, તમે બધા યત્નપૂર્વક બાણની રક્ષા કરો; બાણ યુદ્ધ માટે જાય ત્યારે પરમ લંબોદરનું સ્મરણ કરે.
બાણસ્ય દક્ષિણો સ્કન્દઃ પુરતશ્ચ ગણેશ્વરઃ । વામે ચ ભૈરવા રુદ્રાઃ સ્વયં નન્દી સહારથઃ
બાણના જમણા બાજુ સ્કંદ, સામે ગણેશ્વર, ડાબી બાજુ ભૈરવો અને રુદ્રો, અને નંદી પોતે રથ સાથે છે.
મહાકાલો વીરભદ્રો યે ચાન્યો સૈનિકાસ્તથા । ઊર્ધ્વે દુર્ગા ભદ્રકાલી હ્યગ્રણ્ડા ચ કોટરી
મહાકાલ, વીરભદ્ર અને અન્ય સૈનિકો પણ છે; ઉપર દુર્ગા, ભદ્રકાળી, અગ્રંડા અને કોટરી છે.
બાણં રક્ષ મહાભાગે દુર્ગે દુર્ગતિનાશિનિ । કૃષ્ણસ્ય ભવતી શક્તિસ્તેન નારાયણી સ્મૃતા
હે મહાભાગ્યશાળી દુર્ગા, દુર્ગતિનો નાશ કરનારી, બાણની રક્ષા કર; તું કૃષ્ણની શક્તિ છે, તેથી તને નારાયણી કહેવામાં આવે છે.
વિષ્ણુમાયે જગન્માતઃ સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલે । અવ્યર્થાચ્ચક્રસારચ્ચ રક્ષ બાણં સુદર્શનાત્
હે વિષ્ણુમાયા, જગતની માતા, સર્વમંગલમંગલ, અચૂક સુદર્શન ચક્રથી બાણની સર્વ પ્રકારની આપત્તિથી રક્ષા કર.
બાણઃ પ્રિયો મે સર્વેમ્યો ગણેશાત્કાર્તિકાદપિ । બાણમૂર્ધ્નિ કરં ધેહિ પાદાબ્જરજસા સહ
બાણ મને બધા કરતાં વધુ પ્રિય છે, ગણેશ અને કાર્તિકેય કરતાં પણ વધારે; તું તારા કમળ જેવા પગની ધૂળ અને હાથ બાણના મસ્તકે રાખ.
શિવસ્ય વચનં શ્રુત્વા દુર્ગા દુર્ગતિનાશિની । પ્રહસ્યોવાચ મધુરં યાથાર્થ્યં સમયોચિતમ્
શિવના વચન સાંભળીને દુર્ગા, દુર્ગતિનાશિની, હસીને મીઠા, યોગ્ય અને સાચા શબ્દોમાં બોલી.
પાર્વત્યુવાચ મણિરત્નાદિકં યદ્યન્મુક્તામાણિક્યહીરકમ્ । સર્વસ્વં કન્યકામૂષાં રત્નભૂષણભૂષિતામ્
પાર્વતી બોલી: જે કંઈ રત્ન, મુક્તા, માનિક, હીરા છે, બધું ધન, કન્યાઓ અને રત્નભૂષણોથી શોભાયમાન સ્ત્રીઓ—
રત્નભૂષણભૂષાઢ્યમનિરુદ્ધં પરં વરમ્ । પુરસ્કૃત્ય દેહિ બાણ કૃષ્ણાય પરમાત્મને
રત્નભૂષણોથી શોભાયમાન અને સર્વોત્તમ ગુણો ધરાવતો અનિરુદ્ધ, સૌપ્રથમ આગળ રાખી, બાણ, તેને કૃષ્ણ પરમાત્માને અર્પણ કર.
રાજ્યં કુરુષ્વ નિર્વિઘ્નં કિં યુદ્ધમાત્મના સહ । યસ્મિન્ગતે ગતાઃ પ્રાણાઃ ક જીવશ્ચૈન્દ્રિયૈઃ સહ । શક્તિશ્ચાહં મનો બ્રહ્મા સ્વયં જ્ઞાનાત્મકં શિવઃ
તારે તારો રાજ્ય નિર્વિઘ્નપણે ચલાવવું જોઈએ; એ સાથે યુદ્ધ કરવાનો શું અર્થ? જ્યારે પ્રાણ જતાં રહે છે, ત્યારે ઇન્દ્રિયો સાથે કોણ રહે છે? હું શક્તિ છું, મન બ્રહ્મા છે અને શિવ પોતે જ્ઞાનરૂપ છે.
સદ્યઃ પતતિ દેહશ્ચ શિવં ત્યક્ત્વા શવો ભવેત્ । કો વા તિષ્ઠતિ સંગ્રામે ચક્રસ્ય તેજસા શિવ
તુરંત જ શરીર પડી જાય છે અને શિવને છોડીને મનુષ્ય મૃતદેહ બની જાય છે; હે શિવ, તમારા ચક્રના તેજ સામે યુદ્ધમાં કોણ ઊભો રહી શકે?
નાઽઽત્માઽઽકાશો બાણવિદ્ધો યુદ્ધં કિં સ્વાત્મના સહ । પરમાત્મા ચ સર્વેષાં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહઃ
આત્મા કે આકાશ બાણથી છિદ્ર થતું નથી; તો પોતાના જ આત્મા સાથે યુદ્ધ કરવાનો શું અર્થ? અને સર્વનો પરમાત્મા તો ભક્તોની કૃપા માટે સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
નિત્યઃ સત્યો હિ કૃષ્ણશ્ચ પરિબૂર્ણતમઃ પ્રભુઃ । ગણેશઃ કાર્તિકેયશ્ચ ભવાનપિ તયોઃ પરઃ
કૃષ્ણ સદા અવિનાશી અને સત્ય છે, પૂર્ણતાથી ભરપૂર પ્રભુ છે; ગણેશ અને કાર્તિકેય પણ મહાન છે, પણ તમે તો એ બંનેથી પણ ઉપર છો.
કિંકરેષુ પ્રિયો બાણો ન હિ કૃષ્ણાત્પરઃ પ્રિયઃ । વૈકુણ્ઠેઽહં મહાલક્ષ્મીર્ગોલોકે રાધિકા સ્વયમ્
સેવકોમાં બાણ પ્રિય છે, પણ કૃષ્ણથી વધારે કોઈ પ્રિય નથી; વૈકુંઠમાં હું મહાલક્ષ્મી છું અને ગોલોકમાં હું રાધિકા સ્વયં છું.
શિવાઽહં શિવલોકેઽપિ બ્રહ્મલોકે સરસ્વતી । અહં નિહત્ય દૈત્યાંશ્ચ દક્ષકન્યા સતી પુરા
શિવલોકમાં હું શિવા છું, બ્રહ્મલોકમાં સરસ્વતી છું; દક્ષની પુત્રી સતી પણ હું જ હતી, જેણે દૈત્યોને નાશ કર્યા હતા.
ત્વન્નિન્દયા ત્યક્તદેહા સા ચાહં શૈલકન્યકા । રક્તબીજસ્ય યુદ્ધે ચ કાની ચ મૂર્તિભેદતઃ
તમારી નિંદાથી શરીર ત્યાગીને હું પર્વતપુત્રી બની, અને રક્તબીજ સાથેના યુદ્ધમાં વિવિધ રૂપે પ્રગટ થઈ.
સાવિત્રી વેદમાતાઽહં સીતા જનકકન્યકા । રુક્મિણી દ્વારવત્યાં ચ ભારતે ભીષ્મકન્યકા
હું સાવિત્રી છું, જે વેદોની માતા છે; સીતારૂપે જનકની પુત્રી છું; દ્વારકામાં હું રુક્મિણી છું અને ભારતભૂમિ પર ભીષ્મકની પુત્રી છું.
સુદામ્નઃ શાપતો દૈવાદ્વૃષભાનસુતાઽધુના । ધર્મપત્ની ચ કૃષ્ણસ્ય પુણ્યે વૃન્દાવને વને
સુદામાના શ્રાપ અને વિધિના કારણે હવે હું વૃષભાનુની પુત્રી છું; પવિત્ર વૃંદાવન વનમાં હું કૃષ્ણની ધર્મપત્ની છું.
ભગવન્તં ચ સર્વજ્ઞં ત્વાં શિવં ચ સનાતમ્ । કિં વાઽહં કથયામીતિ કર્તવ્યં સમયોચિતમ્
તમે સર્વજ્ઞ ભગવાન અને શાશ્વત શિવ છો; હવે પ્રસંગને યોગ્ય એવું વધુ શું કહું?
ઇતિ શ્રીબ્રહ્મo મહાo શ્રીકૃષ્ણજન્મખo ઉત્તo નારદનાo બાણયુદ્ધેઽષ્ટાદ- શાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીબ્રહ્મવૈવર્ત મહાપુરાણના શ્રીકૃષ્ણ જન્મખંડમાં નારદકથિત બાણયુદ્ધ નામના એકસો અઢારમા અધ્યાયનો અંત થાય છે.
અથૈકોનવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ પાર્વતીવચનં શ્રુત્વા ગમેશશ્ચ શિવઃ સ્વયમ્ । કાર્તિકેયશ્ચ કાલી ચ તાં પ્રશંસાં ચકાર હ
હવે એકસો ઓગણિસમા અધ્યાય શરૂ થાય છે. નારાયણે કહ્યું: પાર્વતીના વચનો સાંભળી, ગણેશજી અને શિવજી, કાર્તિકેય અને કાળી—allે મળીને પાર્વતીજીની સ્તુતિ કરી.
ઉવાચ ભગવાઞ્શંભુર્જગતાં માતરં પરામ્ । જ્યોતિઃ સ્વરૂપાં પરમાં મૂલપ્રકૃતિમીશ્વરીમ્
ભગવાન શંભુએ જગતની મહામાતા, પ્રકાશરૂપા, સર્વોપરી અને મૂળપ્રકૃતિ સ્વરૂપ ઈશ્વરીને સંબોધી કહ્યું.