હતે સુભદ્રે બાણશ્ચ મહાબલપરાક્રમઃ । વાણાનાં શતકં ચાપિ ચક્ષેપ રણમૂર્ધનિ
સુભદ્રા માર્યા ગયા પછી, મહાબળશાળી બાણએ યુદ્ધના મધ્યમાં સો બાણ છોડ્યા.
કામાત્મજોઽગ્નિબાણેન બાણોધં પ્રદદાહ સઃ । બાણશ્ચિક્ષેપ બ્રહ્માસ્ત્રં સૃષ્ટિસંહારકારણમ્
કામદેવના પુત્રએ અગ્નિબાણથી બાણના શરીરને દહન કર્યું; ત્યારબાદ બાણએ સર્જન અને વિનાશનું કારણ એવા બ્રહ્માસ્ત્રનું સંधान કર્યું.
દૃષ્ટ્વા કામાત્મજઃ શીઘ્રં સબીજં મન્ત્રપૂર્વકમ્ । બ્રહ્મસ્ત્રેણૈવ સહસા સંજહારાવલીલયા
આ જોઈને, કામદેવના પુત્રએ મંત્રોચ્ચાર સાથે તરત જ બ્રહ્માસ્ત્રને સરળતાથી નિષ્ક્રિય કરી દીધું.
બાણઃ પાશુપતં ક્ષેપ્તું સમારેભે ચ કોપતઃ । નિષિદ્ધશ્ચ ગણેશેન સ્કન્દેન શંભુના તથા
બાણે ગુસ્સામાં પાશુપત અસ્ત્ર છોડવાની તૈયારી કરી, પણ ગણેશ, સ્કંદ અને શંભુએ તેને અટકાવ્યો.
તદ્દૃષ્ટ્વા સોઽનિરુદ્ધસ્તં ધનુર્બાણૌઘ સંયુતમ્ । મુમોચ જૃમ્ભણે યુદ્ધે શીઘ્રં તં ચ મહારથમ્
આ જોઈને, અનિરુદ્ધએ તણાયેલું ધનુષ્ય અને તયાર બાણ સાથે યુદ્ધમાં ઝડપથી જૃંભણ અસ્ત્ર એ મહારથ પર છોડ્યું.
જડો બભૂવ બાણશ્ચ નિશ્ચેષ્ટો રણમૂર્ધનિ । પુનશ્ચિક્ષેપ નિદ્રાસ્યં નિદ્રિતં તં ચકાર સઃ
યુદ્ધના મેદાનમાં બાણ જડ અને અચળ થઈ ગયો; પછી અનિરુદ્ધએ ફરી નિદ્રાસ્ત્ર છોડ્યું અને તેને ઊંઘમાં તોળી દીધો.
બાણં તં નિદ્રિતં દૃષ્ટ્વા ગૃહીત્વા ખડ્ગમુત્તમમ્ । બાણં હન્તું સમુદ્યન્તં વારયામાસ કાર્તિકઃ
બાણને ઊંઘમાં જોયા પછી, અનિરુદ્ધએ ઉત્તમ ખડગ ઉઠાવ્યો અને તેને મારવા જતો હતો, ત્યારે કાર્તિકેયે તેને રોકી લીધો.
સ્કન્દશ્ચ શતબાણૌશ્ચ વારયામાસ લીલયા । અનિરુદ્ધં મહાભાગં બલવાન્તં ધનુર્ધરમ્
સ્કંદ અને શતબાણે પણ આનંદપૂર્વક અનિરુદ્ધ, એ મહાન, બળવાન ધનુર્ધારીને અટકાવ્યો.
અનિરુદ્ધશ્ચ સહસા તથા શક્ત્યા દુરત્યયા । બભઞ્જ કાર્તિકરથં રત્નેન્દ્રસારનિર્મિતમ્
પછી અનિરુદ્ધએ અપરાજેય શક્તિથી, અચાનક જ રત્નોથી બનેલું કાર્તિકેયનું રથ તોડી નાખ્યું.
ગદયા કાર્તિકઃ ક્રુદ્ધોઽપ્યનિરુદ્ધરયં મુદા । બભઞ્જ લીલયા તત્ર ક્ષણેન રણમૂર્ધનિ
કાર્તિકેયે ગુસ્સામાં હોવા છતાં આનંદથી અનિરુદ્ધનું રથ ગદા વડે, યુદ્ધના મેદાનમાં એક ક્ષણમાં સરળતાથી તોડી નાખ્યું.
અનિરુદ્ધોઽર્ધચન્દ્રેણ ક્ષુરધારેણ લીલયા । ચિચ્છેદ કાર્તિકધનુર્ભલ્લાસ્ત્રેણ નિયોજિતમ્
અનિરુદ્ધએ અર્ધચંદ્ર અને કટાર ધારવાળા બાણથી કાર્તિકેયના ભલ્લાસ્ત્ર લગાવેલા ધનુષ્યને સરળતાથી કાપી નાખ્યું.
જધાન કાર્તિકસ્તં ચ ગદયા ચ દુરન્તયા । ગદાં જગ્રાહ તદ્ધસ્તાજ્જવેન મદનાત્મજઃ
કાર્તિકેયે પોતાની ભયાનક ગદા વડે અનિરુદ્ધને ઘા માર્યો; પણ કામદેવના પુત્રએ ઝડપથી એ ગદા તેના હાથમાંથી પકડી લીધી.
શૂલં ગૃહીત્વા સ્કન્દં ચ તમેવ હન્તુમુ દ્યતમ્ । અનિરુદ્ધશ્ચ કોપેન પ્રેરયામાસ દૂરતઃ
કાર્તિકેયે શૂળ ઉઠાવી તેને મારવા તૈયાર થયો, પણ અનિરુદ્ધે ગુસ્સામાં તેને દૂર ફેંકી દીધો.
કાર્તિકઃ પુનરાગત્ય ગૃહીત્વા કામપુત્રકમ્ । ગૃહીત્વા ચ કરેણૈવ પાતયામાસ ભૂતલે
કાર્તિકેય ફરી પાછો આવી, કામપુત્રને પકડીને પોતાના હાથથી જમીન પર ફેંકી દીધો.
અનિરુદ્ધો ગૃહીત્વાઽસિં પ્રભુસ્તસ્થૌ મહાબલઃ । તયોર્વિરોધં દૂરં ચ પ્રચકાર ગણેશ્વરઃ
અનિરુદ્ધે પોતાના હાથમાં તલવાર લઈને, મહાન બળવાન તરીકે અડગ ઊભો રહ્યો; અને ગણપતિએ બંને વિરોધીઓને દૂર દૂર રાખ્યા.
કાર્તિકઃ પ્રયયૌ ગેહમૂષાગેહં સ્મરાત્મજઃ । સર્વ નિવેદિતું શંભું પ્રયયૌ સ ગણેશ્વરઃ
કાર્તિકેય, જે કામદેવના પુત્ર છે, પોતાના ઘરે ગયો; જ્યારે ગણપતિ બધું શિવજીને જણાવવા માટે ગયા.
ઇતિ શ્રીબ્રહ્મo મહાo શ્રીકૃષ્ણજન્મખo ઉત્તo નારાદનાo બાણયુo ષોડશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણના મહાન 'શ્રી કૃષ્ણ જન્મ' નામના અધ્યાયનો એકસો સોળમો અધ્યાય, જે નારદે બાણાસુરને કહ્યો, પૂર્ણ થયો.
અથ સપ્તદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ ગણેશસ્તુ શિવસ્થાનં ગત્વા નત્વા મહેશ્વરમ્ । સર્વ વિજ્ઞાપયામાસ ક્રમેણ ચ પૃથક્પૃથક્
હવે એકસો સત્તરમો અધ્યાય શરૂ થાય છે. નારાયણે કહ્યું: ગણેશજી શિવજીના સ્થાને ગયા, મહાદેવને નમસ્કાર કર્યા અને દરેક વાત ક્રમશઃ અલગ અલગ કહી સંભળાવી.
બાણાનિરુદ્ધયોર્યુદ્ધં સુભદ્રનિધનં તથા । સ્કન્દાનિરુદ્ધયોર્યુદ્ધમનિરુદ્ધસ્ય વિક્રમમ્
તેણે બાણ અને અનિરુદ્ધ વચ્ચેનું યુદ્ધ, સુભદ્રાનું મૃત્યુ, સ્કંદ અને અનિરુદ્ધ વચ્ચેનો યુદ્ધ અને અનિરુદ્ધનું શૌર્ય બધું વર્ણવ્યું.
ગણેશવચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય ભગવાન્ભવઃ । ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા સુગુપ્તં વેદસંમતમ્
ગણેશજીના વચન સાંભળી ભગવાન ભવ હસ્યા અને મૃદુ, ગુપ્ત અને વેદાનુસાર વાણીથી બોલ્યા.
મહાદેવ ઉવાચ ગણેશ્વર મહાભાગ શ્રૂયતાં વચનં મમ । હિતં તથ્યં નીતિસારં પરિણામસુખાવહમ્
મહાદેવ બોલ્યા: હે ગણપતિ, મહાભાગ્યશાળી, મારા વચન સાંભળ—જે હિતકારક, સાચા, નીતિનું સાર અને અંતે સુખ આપનાર છે.
અસંખ્યવિશ્વસંઘં ચ સર્વ કૃષ્ણાત્મજં સુતમ્ । કૃષ્ણં જાનીહિ યત્કાર્યં કારણાનાં ચ કારણમ્
અગણિત વિશ્વોના સમૂહને આવરી લેતો અને સર્વનો પુત્ર એવા કૃષ્ણને, જે સર્વ કારણોના પણ કારણ છે, એ જ છે એવું જાણ.
બ્રહ્માદિતૃણપર્યન્તં જગત્મર્વ ગણેશ્વર । નિબોધ સત્યં કૃષ્ણં ચ ભગવન્તં સનાતનમ્
બ્રહ્માથી લઈને ઘાસના તણિયા સુધી, હે ગણપતિ, આખું જગત કૃષ્ણજ છે—એ જ સનાતન ભગવાન અને સત્ય છે.
ગોલોકે દ્વિભુજં શાન્તં રાધાકાન્તં મનોહરમ્ । શિશુરૂપં ગોપવેષં ગોપવેષં પરિપૂર્ણતમં પ્રભુમ્
ગોલોકમાં, કૃષ્ણ દ્વિભુજ, શાંત, રાધાના પ્રિય અને મનોહર સ્વરૂપે, બાળરૂપે, ગોપાળવેશમાં, પૂર્ણતામાં પરમ પ્રભુ તરીકે વિરાજે છે.
ગોપીભિર્ગોપનિકરૈઃ સહિતં કામધેનુભિઃ । પુણ્યે વૃન્દાવને રમ્યે સુન્દરે રાસમણ્ડલે
એ ગોપીઓ, ગોપાળ બાળકો અને કામધેનુ ગાયોના સંગે, પવિત્ર અને સુંદર વૃંદાવનના રાસમંડળમાં રમે છે.
ચરન્તં મુરલીહસ્તં બ્રહ્મેશશેષવન્દિતમ્ । શતશૃઙ્ગૈ ચ શૈલેશે વટમૂલે નિરાકુલે
એ મુરલી હાથમાં લઈને ફરતા, બ્રહ્મા, શિવ અને શેષદેવે પૂજાતા, શતશૃંગ પર્વત પર, વટવૃક્ષની છાયામાં, નિર્વિકાર સ્થાને વિહાર કરે છે.
ગોષ્ઠે ભાણ્ડીરનિકટે નિર્મલે વિરજાતટે । નવીનનીરદશ્યામં શોભિતં પીતવાસસા
ગોષ્ઠમાં, ભાંડીર પાસે, પવિત્ર વિરજા નદીના કિનારે, નવા મેઘ જેવો શ્યામવર્ણ અને પીળાં વસ્ત્રોથી શોભાયમાન છે.
યથા નવં ઘનૌઘં ચ સૌદામિન્થા વિરાજિતમ્ । આવિર્ભાવશ્ચ તેષાં વૈ ગોલોકે રાસમણ્ડલે
જેમ નવા ઘનઘોર વાદળો વીજળીથી ઝગમગે છે, તેમ ગોલોકના રાસમંડળમાં તેમનું પ્રગટ સ્વરૂપ તેજસ્વી લાગે છે.
તાવન્તો ગોકુલે રમ્યે પુણ્યે વૃન્દાવને વને । સર્વે ચાંશકલાઃ પુંસઃકૃષ્ણસ્તુ ભગવાન્સ્વયમ્
ગોકુલના પવિત્ર અને સુંદર વૃંદાવન વનમાં એટલાં બધાં છે; એ બધાં પુરુષના અંશ અને શક્તિરૂપ છે, પણ કૃષ્ણ તો સ્વયં ભગવાન છે.
પરિપૂર્ણતમઃ કામો બ્રહ્મશાપાત્સ્વવિસ્મૃતઃ । તસ્ય પુત્રોઽનિરુદ્ધશ્ચ મહાબલપરાક્રમઃ
કૃષ્ણ સર્વેમાં સર્વે પરિપૂર્ણ છે, એજ કામરૂપ છે, બ્રહ્માના શ્રાપથી પોતાને ભૂલી ગયો હતો; એના પુત્ર અનિરુદ્ધ મહાબળવાન અને પરાક્રમી છે.