દ્રોણઃ પ્રજાપતિઃ શ્રેષ્ઠા ધરા તસ્ય પ્રિયા સતી । પુત્રં ચ તપસા લેભે પરમાત્માનમીશ્વરમ્
દ્રોણ, શ્રેષ્ઠ પ્રજાપતિ, અને તેની પ્રિય પત્ની ધરાએ, તપસ્યા દ્વારા પરમાત્મા, ઈશ્વર તરીકે પુત્ર પ્રાપ્ત કર્યો.
દ્રોણો નન્દો વૈશ્યરાજો યશોદા સા ધરા સતી । વૃષભાનસુતા રાધા સુદામ્નઃ શાપકારણાત્
દ્રોણ નંદ બન્યા, વૈશ્યરાજા; યશોદા એ ધરા, પવિત્ર પત્ની હતી. વૃષભાનુની પુત્રી રાધા, સુદામાની શાપના કારણે હતી.
ત્રિંશત્કોટિં ચ ગોપીનાં ગૃહીત્વા ભર્તુરાજ્ઞયા । પુણ્યં ચ ભારતં ક્ષેત્રં ગોલોકાદાજગામસા
પતિની આજ્ઞાથી, ત્રીસઠ કરોડ ગોપીઓને લઈને, તે ગોલોકથી પવિત્ર ભારતભૂમિ પર આવી.
તાભિઃ સાર્ધ સ રેમે ચ સ્વપત્નીભિર્મુદાઽન્વિતઃ । પાણિં જગ્રાહ રાધાયાઃ સ્વયં બ્રહ્મા પુરોહિતઃ
તે ગોપીઓ અને પોતાની પત્નીઓ સાથે આનંદપૂર્વક વિહાર કર્યો; બ્રહ્માએ પોતે પુરોહિત બની, કૃષ્ણે રાધાનો હાથ પકડી લીધો.
ગોપકોટિશ્ચ ગોલોકાદાજગામ્ મૃદાઽન્વિતા । તેજસા હરિતુલ્યાસ્તે પાર્ષદપ્રવરા હરેઃ
એક કરોડ ગોપો ગોલોકથી, ધરાને સાથે રાખીને આવ્યા; તેઓ તેજમાં હરિ સમાન અને હરિના શ્રેષ્ઠ સહચરો હતા.
ગોરક્ષણં હરેરેવ ગોપવેષસ્ય ચાઽઽત્મનઃ । ગોપાનાં શિશુરક્ષાર્થં માયેશસ્યાપિ માયયા
ગાયોની રક્ષા તો હરિએ જ, ગોપના રૂપે કરી; ગોપોના બાળકોની રક્ષા માટે, માયેશ પણ પોતાની માયાનો ઉપયોગ કર્યો.
પૂતના બલિકન્યા ચ ભગિની ચ તવાસુર । દૃષ્ટ્વા ચ વામનં વિન્ધ્યા ચકાર પુત્રમાનસમ્
પૂતના, બલિની પુત્રી અને તારી બહેન, હે અસુર, જ્યારે વિંધ્યમાં વામનને જોઈ, ત્યારે પુત્રની ઈચ્છા કરી.
એવંભૂતો યદિ મમ પુત્રો ભવતિ સાંપ્રતમ્ । સ્તનં દદામિ તનયં કૃત્વા વક્ષસિ સુન્દરમ્
જો આવો પુત્ર હવે મારો થાય, તો હું તેને પોતાનો સ્તન આપું, અને બાળકને પોતાના વક્ષ પર સુંદર બનાવી દઉં.
તસ્યાઃપૂર્ણં માનસં ચ ચકાર ભગવાન્પ્રભુઃ । સ્તનં દત્ત્વા ચ ગોલોકં યયૌ સા રત્નયાનતઃ
ભગવાને તેના મનની ઈચ્છા પૂર્ણ કરી; સ્તન આપ્યા પછી, તે રત્નમય રથમાં બેસીને ગોલોકમાં ગઈ.
કુબ્જા સા ભગિની પૂર્વં રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ । શ્રીરામં ચકમે કામાન્નામ્ના શૂર્પણખા સતી
એ કુબજ સ્ત્રી પહેલાં રાવણની દુષ્ટ બહેન હતી; કામવશ થઈ, શ્રીરામને ઈચ્છી, અને તેનું નામ શૂર્પણખા હતું.
નાસાં ચિચ્છેદ તસ્યાશ્ચ લક્ષ્મણો ધાર્મિકેશ્વરઃ । તપસા ચ વરં લેભે બ્રહ્મણઃ પ્રિયમીશ્વરમ્
લક્ષ્મણે, ધર્મના સ્વામી, તેની નાક કાપી; અને તપસ્યા દ્વારા, બ્રહ્માથી પ્રિય ભગવાનને વરદાન રૂપે મેળવ્યો.
તેન પુણ્યેન તંલબ્ધ્વા ગોલોકં સા જગામ હ । ગોપી બભૂવ ગોલોકે કૃષ્ણસ્યાઽઽલિઙ્ગનેન ચ
એ પુણ્યના કારણે, ગોલોક પ્રાપ્ત કરીને, તે ત્યાં ગઈ; કૃષ્ણના આલિંગનથી, તે ગોલોકમાં ગોપી બની.
નરકો હરિવધ્યશ્ચ સ્વપૂર્વપ્રાક્તનેન ચ । પાણિં જગ્રાહ કન્યાનાં સાક્ષિણૌ શશિભાસ્કરૌ
પહેલા કરેલા કર્મના પ્રભાવથી નરક અને હરિવધ્યએ કન્યાઓના હાથ પકડી લગ્ન કર્યા, ચાંદ્રમા અને સૂર્ય સાક્ષી હતા.
ભીષ્મકન્યા મહાલક્ષ્મીઃ શીકૃષ્ણસ્ય પ્રિયા સતી । વૈકુણ્ઠાદાગતા સાધ્વી બ્રહ્મણોઽનૃમતેન ચ
ભીષ્મકની દીકરી મહાલક્ષ્મી, શ્રીકૃષ્ણની પ્રિય અને પવિત્ર પત્ની, વૈકુંઠમાંથી બ્રહ્માના ઇચ્છાથી અવતરેલી હતી.
સત્રાજિતસ્ય કન્યા સા સત્યભામા વસુંધર । દદૌ કૃષ્ણાય રાજા સ તં મણિં યૌતુકેન ચ
સત્રાજિતની દીકરી સત્યભામા, ધરતીદેવી, રાજાએ કૃષ્ણને આપી અને સાથે એ મણિ પણ યૌતુકમાં આપ્યો.
ભુવો ભારાવતરણહેતુના ગમનં હરેઃ । સંજહાર ભુવો ભારં કુરુપાણ્ડવયુદ્ધતઃ
પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવા માટે હરિ અવતર્યા; કુરુ અને પાંડવોના યુદ્ધ દ્વારા પૃથ્વીનો ભાર દૂર કર્યો.
શિશુપાલો દન્તવક્ત્રો જયો વિજય એવ ચ । દ્વારિણૌ દ્વારષટ્કે ચ વૈકુણ્ઠે શ્રીહરેરપિ
શિશુપાલ, દંતવક્ત્ર, જય અને વિજય—આ બંને વૈકુંઠના દરવાજા પર શ્રીહરિના દ્વારપાળ હતા.
કુમારશાપાત્પતિતૌ પ્રાપ્ય જન્મત્રયં ધ્રુવમ્ । હિરણ્યકશિપુશ્ચૈવ તવૈવ પૂર્વપૂરુષઃ
કુમારના શાપથી પડેલા, એમને ત્રણ જન્મ મળ્યા; હિરણ્યકશિપુ તો તારો જ પૂર્વજ હતો.
તસ્ય ભ્રાતા હિરણ્યાક્ષસ્તેનૈવ વરુણો જિતઃ । હરિર્નૃસિંહરૂપેણ તં જઘાનાવલીલયા
એનો ભાઈ હિરણ્યાક્ષ, જેને વરુણને જીત્યો હતો, તેને હરિએ નરસિંહ રૂપે રમતાં રમતાં માર્યો.
સૂકરેણ હતોઽન્યશ્ચ પૂર્વજન્મકથાં શૃણુ । દ્વિતીયે જન્મનિ પુરા રાવણઃ કુમ્ભકર્ણકઃ
બીજો વરાહ અવતારે મારાયો; હવે એમના પૂર્વજન્મની વાર્તા સાંભળ—બીજા જન્મમાં એ રાવણ અને કુંભકર્ણ બન્યા.
શ્રીરામેણ હતૌ તૌ દ્વૌ શેષજન્મ કલૌ તયોઃ । શ્રીકૃષ્ણેન હતૌ તૌ દ્વૌ ધર્મપુત્રાવુભૌ તથા
શ્રીરામે એ બંનેને માર્યા; કલીયુગમાં છેલ્લાં જન્મે, ધર્મપુત્રના પુત્ર તરીકે, શ્રીકૃષ્ણે એ બંનેને સંહાર્યા.
જરાસંધશ્ચ શાલ્વશ્ચ દુરાત્મા કંસ એવ ચ । પ્રાક્તનાત્તસ્ય વધ્યાસ્તે ભુવો ભારજિહીર્ષયા
જરાસંધ, શાલ્વ અને દુષ્ટ કংস—આ બધાને પૃથ્વીનો ભાર ઓછો કરવા માટે એમના હાથથી મરવાનું લખાયું હતું.
માંધાતુઃ સુતમધ્યે ચ યવનશ્ચાપિ પ્રાક્તનાત્ । લક્ષ્મીશ્વરસ્ય કૃષ્ણસ્ય ધનેન કિં પ્રયોજનમા
માંધાતાનાં પુત્રોમાં યવન પણ પૂર્વકર્મથી આવ્યો; લક્ષ્મીનાથ શ્રીકૃષ્ણને ધનની શું જરૂર છે?
પ્રતિજ્ઞયા ચ સત્યાયાઃ પુણ્યકવ્રતકારણાત્ । પારિજાતં સમનીય ચકાર સ્વાત્મનો વ્રતમ્
સત્યવચન અને પુણ્યવ્રત માટે, એમણે પારિજાત વૃક્ષ લાવ્યું અને પોતાનું વ્રત પૂર્ણ કર્યું.
સ્વયં જામ્બવતી દેવી દુર્ગાંશા ભલ્લુકાત્મજા । પાણિં જગ્રાહ તસ્યાશ્ચ તપસા ભારતે હરિઃ
જાંબવતી સ્વયં દુર્ગાના અંશરૂપે ભલ્લુરાજની દીકરી હતી; ભારતભૂમિ પર પોતાના તપથી હરિએ એને પત્ની રૂપે સ્વીકારી.
કુન્ત્યાશ્ચ ક્ષેત્રજાઃ પુત્રાઃ કેવલં ભર્તુરાજ્ઞયા । કલૌ નિષિદ્ધં ત્રિયુગે પ્રસિદ્ધં પલપૈતૃકમ્
કુંતીના પુત્રો દેવોના બીજથી માત્ર પતિની આજ્ઞાથી જન્મ્યા; કલીયુગમાં એ નિષિદ્ધ છે, પણ ત્રણ યુગોમાં એ નિયમ માનવામાં આવતો.
યુધિષ્ઠિરો ધર્મપુત્રો ભીમશ્ચ પવનાત્મજઃ । મહેન્દ્રપુત્રો ધર્મિષ્ઠઃ ફાલ્ગુનો વિજયી ભુવિ
યુધિષ્ઠિર ધર્મપુત્ર, ભીમ પવનપુત્ર, ધર્મનિષ્ઠ ઇન્દ્રપુત્ર અને પૃથ્વી પર વિજયી ફાલ્ગુન.
યસ્મૈ પાશુપતં શંભુઃ પ્રદદૌ ચ સ્વયં પુરા । અશ્વમેધં ગવાલમ્ભં સંન્યાસં પલપૈતૃકમ્
જેને શંભુએ સ્વયં પાશુપત અસ્ત્ર, અશ્વમેધ, ગવાળંભ યજ્ઞ, સંન્યાસ અને નિયોગનો નિયમ આપ્યો હતો.
દેવરેણ સુતોત્પત્તિં કલૌ પઞ્ચ વિવર્જયેત્ । દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ભર્તારઃ શંકરસ્ય વરેણ ચ
કલીયુગમાં દેવરના દ્વારા સંતાન ઉત્પન્ન કરવું ટાળવું જોઈએ; દ્રૌપદીના પાંચ પતિઓ શંકરના વરદાનથી મળ્યા હતા.
બલદેવઃ પુષ્પમધુ પૂતં પિબતિ નિત્યશઃ । ચકાર યમુનાહ્વાનં સ્નાનાર્થં ધાર્મિકઃ શુચિઃ
બલરામ સદા પવિત્ર અને ધર્મનિષ્ઠ હતા; એ હમેશાં ફૂલ અને મધથી બનેલું શુદ્ધ પાન પીતા અને યમુનાને સ્નાન માટે બોલાવતા.