પપ્રચ્છ તાં વરાઽઽલીનાં કિં કિમિત્યેવ નિશ્ચિતમ્ । ઉવાચ બૌધયામાસ ચિત્રલેખા સુયોગિની
તેની શ્રેષ્ઠ સખીએ વારંવાર પૂછ્યું: 'શું થયું? શું થયું?' ત્યારે યોગકુશળ ચિત્રલેખાએ તેને શાંત પાડવાનું શરૂ કર્યું.
ચેતનં કુરુ કલ્યાણિ કસ્માતે ભીતિરુલ્બણા ।સ્વયં શંભુઃ શિવા સાક્ષાદ્દુર્લઙ્ધ્યે નગરે સતિ
ચિત્રલેખાએ કહ્યું: 'હે શુભે, મન મજબૂત રાખો! તમને એટલું ભય કેમ? અહીં તો શિવ અને પાર્વતી પોતે હાજર છે, આ શહેર કોઈ તોડી ન શકે.'
શિવસ્મરણમાત્રેણ સર્વારિષ્ટં પલાયતે । શિવં ભવતિ સર્વત્ર શિવ એવ શિવાલયઃ
માત્ર શિવનું સ્મરણ કરતાં જ બધું અશુભ દૂર થઈ જાય છે; જ્યાં જ્યાં જુઓ ત્યાં શુભતા છે, કારણ કે શિવ પોતે શુભતાનો આધાર છે.
ધ્યાનાદ્દુર્ગતિનાશિન્યાઃ સર્વં દુર્ગં વિનશ્યતિ । દદાતિ મઙ્ગલં તસ્મૈ સર્વમઙ્ગલમહ્ગલા
દુર્ગાનું ધ્યાન કરતાં જ બધું દુઃખ અને મુશ્કેલી દૂર થઈ જાય છે; સર્વમંગલાની કૃપાથી તે વ્યક્તિને શુભતા મળે છે.
ચિત્રલેખાવચઃ શ્રુત્વા કિંચિન્નોવાચ સુન્દરી । ત્યક્ત્વાઽઽહારં ચ નિદ્રાં ચ પુરુષં ચિન્તયેત્સદા
ચિત્રલેખાની વાત સાંભળ્યા પછી સુંદર સ્ત્રીએ કંઈ બોલ્યું નહીં; તેણે ભોજન અને ઊંઘ છોડીને સતત એ પુરુષનો વિચાર કરવો શરૂ કર્યો.
ચિત્રલેખા સખી ગત્વા બાણમાહ ચ તત્પ્રિયામ્ । દુર્ગાં ચ શંકરં સ્કન્દં ગણેશં યોગિનાં ગુરુમ્
ચિત્રલેખા, તેની સખી, બાણની પ્રિયાને મળવા ગઈ અને દુર્ગા, શંકર, સ્કંદ, ગણેશ અને યોગિનીઓના ગુરુને પણ યાદ કર્યા.
ચિત્રલેખાવચઃ શ્રુત્વા રુરોદોચ્ચૈર્ભૃશં સતી । બાણશ્ય શંકરાભ્યાશે વિષસાદ પ્રમૂર્ચ્છિતઃ જહાસ શંકરો દુર્ગા કાર્તિકેયો ગણેશ્વરઃ
चित्रलेખાના શબ્દો સાંભળીને સતી જોરથી રડી ઉઠી; બાણ શંકરજીની પાસે બેસી બેભાન થઈ ગયો; શંકર, દુર્ગા, કાર્તિકેય અને ગણેશજી હસવા લાગ્યા.
ગણેશ્વર ઉવાચ યો દદાતિ ધ્રુવં દુઃખમન્યસ્મૈ દમભમોહિતઃ । સક્ષ્મધર્મવિચારેણ સ વિન્દતિ ચતુર્ગુણમ્
ગણેશજી બોલ્યા: જે માણસ અભિમાનમાં આવીને બીજાને ચોક્કસ દુઃખ આપે છે, તે સાચા ન્યાયથી એ દુઃખને ચારગણું વળતું મેળવે છે.
શિવેશયોશ્ચ ક્રીડાં ચ દૃષ્ટ્વા યા કામમોહિતા । વરં તસ્યૈ દદૌ દુર્ગા વરમેવ સુદુર્લભમ્
શિવજી અને પાર્વતીજીની રમણિય લીલા જોઈને જે સ્ત્રી કામવશ થઈ ગઈ હતી, તેને દુર્ગાજીએ એક દુર્લભ વરદાન આપ્યું.
સ્વપ્ને ગત્વા સ્વયં દેવી મત્તં કૃત્વા સમરાત્મજમ્ । અધુના વામપાર્શ્ચે ચ શંભોસ્તિષ્ઠતિ મૂક્વત્
દેવી સ્વપ્નમાં જઈને યુદ્ધના દીકરાને મદમાં ચૂર કરી દીધો; હવે તે શંભુના ડાબા બાજુએ મૌન ઊભી છે.
સર્વં જ્ઞાત્વા ચ સર્વજ્ઞો ભગવાન્હરિરીશ્વરઃ । સ્વપ્ને સુવેષં પુરુષં દર્શયામાસ કન્યાકામ્
બધું જાણનારા, સર્વજ્ઞ ભગવાન હરિએ, ઇચ્છાવાળી કન્યાને સ્વપ્નમાં સુંદર વેશવાળો પુરુષ દેખાડ્યો.
સુવેષં પુરુષં દૃષ્ટ્વા યુવાનં યુવાતી સતી । પરમેચ્છા ભવેત્તસ્યા ધર્મભીત્યા નિવર્તતે
સુંદર યુવાનને જોઈને, યુવાન સતી કન્યાના મનમાં પ્રબળ ઇચ્છા જાગે છે, પણ ધર્મના ભયથી એ પોતાને રોકે છે.
સુવેષં પુરુષં દૃષ્ટ્વા પુંશ્ચલી પાપવંશજા । ત્યેજેન્નિદ્રાં ચ સ્વાહારં પતિં પુત્રં ધનં ગૃહમ્
પણ પાપી વંશની દુષ્ટ સ્ત્રી જો સુંદર પુરુષને જુએ, તો એ ઊંઘ, પોતાનું ખોરાક, પતિ, પુત્ર, ધન અને ઘર બધું છોડી દે છે.
ચેતનં ગૃહકાર્ય ચ કુલલજ્જાં કુલદ્વયમ્ । યુવાનં રતિશૂરં ચાપ્યતિનીચ ન હિ ત્યજેત્
એવો સ્ત્રી પોતાનું સમજણ, ઘરકામ, કુટુંબની લાજ, બંને કુળનો માન બધું છોડી દે છે; પણ યુવાન રતિશૂર પ્રેમીને તો અતિ નીચ સ્ત્રી પણ કદી છોડતી નથી.
ત્યજેજ્જાતિં ચ ધર્મં ચ પ્રાણાંશ્ચ પરિણામતઃ । તસ્માત્પ્રાજ્ઞઃ પ્રયત્નેન પ્રાણેભ્યો યુવતીં સદા
એ જાત, ધર્મ અને અંતે તો પોતાનો જીવ પણ છોડી શકે છે; એટલે જ બુદ્ધિશાળી માણસે હંમેશા યુવતીનું પોતાના જીવથી પણ વધારે રક્ષણ કરવું જોઈએ.
પરિરક્ષેચ્ચ સતતં માયાયુક્તાં ન વિશ્વસેત્ । હૃદયં ક્ષુરધારાભં નારીણાં મધુરં વચઃ
માયાવાળી યુવતી પર કદી વિશ્વાસ ન કરવો, હંમેશા તેનું રક્ષણ કરવું; સ્ત્રીઓના વચન તો મીઠાં હોય છે, પણ હૃદય તો કટારી જેવું તીખું હોય છે.
તાસાં મનો ન જાનન્તિ સન્તો વેદાશ્ચ વૈદિકા । પ્રયાતુ દ્વારકાં સદ્યાશ્ચિત્રલેખા સુયોગિનીં
સ્ત્રીઓના મનને તો વિદ્વાન અને વેદજ્ઞ પણ ઓળખી શકતા નથી; હવે ચિત્રલેખા, સુપટુ યોગિની, તરત દ્વારકા જાય.
અનિરુદ્ધં સમાહર્તું પ્રમાત્તમવલીલયા । ઇતિ શ્રુત્વા મહાદેવો ગણેશં તમુવાચ હ
અનિરુદ્ધ, જે બેધ્યાન અને મોહમાં પડ્યો છે, તેને લાવવા માટે; આવું સાંભળીને મહાદેવજીએ ગણેશજીને કહ્યું.
ન શ્રુણોતિ યથા બાણઃ શુભકાર્યં તથા કુરુ । ચિત્રલેખા યયૌ તુર્ણં દ્વારકાભવનં હરેઃ
જેમ બાણ સારા કામની વાત સાંભળતો નથી, તેમ જ તું પણ કર; ચિત્રલેખા ઝડપથી દ્વારકામાં હરિજીના ઘેર પહોંચી.
સર્વેષામપિ દુર્લઙ્ધ્યં લીલયા પ્રવિવેશ સા । નિદ્રિતં ચાનિરુદ્ધં ચ સમાહૃત્ય ચ યોગતઃ
જ્યાં બધાને જવું અશક્ય હતું, ત્યાં એ સહેલાઈથી પહોંચી ગઈ; યોગબળથી ઊંઘેલા અનિરુદ્ધને બહાર લાવી લીધા.
રથમારોહયામાસ નિદ્વિતં બાલકં મુદા । સા મનોયાયિની ભદ્રા ગૃહીત્વા બાલકં મુને
એ ખુશીથી ઊંઘેલા બાલકને રથ પર બેસાડ્યો; મનથી જ જવા વાળી ભદ્રાએ એ બાલકને લઈ લીધો, મુનિ.
મુહૂર્તાચ્છોણિતપુરં કૃત્વા શઙ્ખધ્વનિં યયૌ । અથાઽઽશ્રમાભ્યન્તરે ચ રુરુદુઃ સર્વયોષિતઃ
થોડા જ ક્ષણે શંખનાદ કરીને એ શોણિતપુર પહોંચી ગઈ; પછી આશ્રમમાં બધી સ્ત્રીઓ રડવા લાગી.
અહો બાણહરો વત્સઃ ક્વગતઃ પ્રાણવલ્લભઃ । કૃષ્ણસ્તાશ્ચ સમાશ્વાસ્ય સર્વજ્ઞઃ સર્વતત્ત્વવિત્
'અરે, બાણનો લાડકવાયો દીકરો, આપણા પ્રાણપ્રિય ક્યાં ગયો?' કૃષ્ણજી, સર્વજ્ઞ અને સર્વતત્વ જાણનારા, બધાને શાંત કર્યા.
સામ્બકામબલૈઃ સાર્ધ કૃષ્ણાઃ સાત્યકિના તથા । ગૃહીત્વા ગાનુડં વીરં રથમારુહ્ય સત્વરઃ
સાંબ, કામબલા અને સાત્યકી સાથે કૃષ્ણજી, વીર ગાણુડને લઈને, ઝડપથી રથ પર ચડી બેઠા.
સુદર્શનં પાઞ્ચજન્યં પદ્મં કૌમોદકીં ગદામ્ । પશ્ચાદ્યાસ્યતિદેવેશો નગરં શોણિતં તથા
દેવોના સ્વામી પછી શોણિતનગરમાં સુદર્શન, પાંજજન્ય, કમળ, કૌમોદકી અને ગદા લઈને પહોંચશે.
સગણૈઃશંકેરણૈવ પાર્વત્યા પરિરક્ષિતમ્ । અથ સા યોગિની ધન્યા પુણ્યા માન્યા ચ યોષિતામ્
પાર્વતીની રક્ષા હેઠળ, શંકર પોતે પોતાના સંગાથીઓ સાથે ત્યાં આવ્યા. ત્યારબાદ, તે યોગિની, જે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ, પુણ્યવંતી અને માન્ય હતી,
શિષ્યા દુર્વાસસઃ શાન્તા સિદ્ધયોગેન સિદ્ધિદા । બારકં બોધયામાસ રુદન્તં માતરં સ્મરન્
દુર્વાસાના શિષ્યા શાંતા, યોગસિદ્ધિથી સિદ્ધિ આપનારી, રડતા બારકાને, જે માતાને યાદ કરી રહ્યો હતો, જાગૃત કરી.
સ્નાપયિત્વા દદૌ તસ્મૈ માલ્યચન્દનભૂષણમ્ । કૃત્વા સુવેષં બાલસ્ય કન્યાન્તઃ પુરમીપ્સિતમ્
તેણે તેને સ્નાન કરાવી, માળા, ચંદન અને આભૂષણ આપ્યાં; બાળકને સુંદર રીતે શણગારી, તેને કન્યાના ઇચ્છિત અંતઃપુરમાં લઈ ગઈ.
ચક્રે પ્રવેશં યોગેન રક્ષકૈશ્ચાપિ રક્ષિતમ્ । તામૂષાં નિદ્રિતાં દૃષ્ટ્વા નિરાહારાં કૃશોદરીમ્
યોગબળથી અને રક્ષકોની રક્ષા હેઠળ, તેણે બારકાને અંદર પ્રવેશ અપાવ્યો; ત્યાં ઊષાને, જે ઉપવાસમાં, પાતળી કમરે અને ઊંઘમાં હતી, જોઈ.
શીઘ્રં ચ બોધયામાસ સખીભિઃ પરિરક્ષિતામ્ । ઊષાં કૃત્વા ચ સુસ્નાતાં વસ્ત્રભૂષણભૂષિતામ્
તેણે તરત જ સખીઓથી રક્ષિત ઊષાને જાગૃત કરી; ઊષાને સારી રીતે સ્નાન કરાવી, વસ્ત્ર અને આભૂષણોથી શણગારી.